II KR 330/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Borodej. Sędziowie: Z. Ziemba (sprawozdawca), J. Żurawski.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Buchholtz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 1979 r. sprawy Andrzeja S. i Jana S., oskarżonych z art. 159 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 3 lipca 1979 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uznając, iż niebezpiecznego narzędzia w postaci młotka gumowego użył tylko oskarżony Andrzej S., czyn przypisany oskarżonemu Janowi S. zakwalifikował jako przestępstwo określone w art. 158 § 1 k.k. i na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę, jednocześnie zaś na podstawie art. 73 § 1 k.k. zawiesił warunkowo na okres 4 lat wykonanie kar pozbawienia wolności wymierzonych obu oskarżonym (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 3 lipca 1979 r. skazał oskarżonych Andrzeja S. i Jana S. na podstawie art. 159 k.k. na kary po 2 lata pozbawienia wolności za to, że dnia 16 marca 1979 r. w M., działając wspólnie, wzięli udział w pobiciu Jerzego W., używając niebezpiecznego narzędzia w postaci młotka, wskutek czego narazili wymienionego na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego rozstroju zdrowia.Obaj oskarżeni odwołali się od powyższego wyroku (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał, że rewizja oskarżonych jest częściowo zasadna.Przede wszystkim nie może być uznana za słuszną co do obu oskarżonych kwalifikacja prawna czynu z art. 159 k.k., skoro tylko jeden z nich, a mianowicie oskarżony Andrzej S., użył w zajściu niebezpiecznego narzędzia w postaci gumowego młotka górniczego. Podmiotem przestępstwa określonego w art. 159 k.k., będącego kwalifikowaną postacią przestępstwa udziału w bójce lub pobiciu, przewidzianego w art. 158 § 1 k.k., może być - w odróżnieniu od kwalifikowanych przestępstw określonych w art. 158 § 2 i art. 158 § 3 k.k. - nie każdy uczestnik bójki lub pobicia, ale tylko taki, który używa broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia.Jeżeliby więc ustawodawca zamierzał objąć odpowiedzialnością kwalifikowaną z art. 159 k.k. wszystkich uczestników bójki lub pobicia z użyciem broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia, to nadałby dyspozycji tego przepisu formę alternatywną, jak np. w art. 210 § 2 k.k., przewidującym kwalifikowaną odpowiedzialność zarówno sprawcy posługującego się niebezpiecznym narzędziem, jak i osób z nim współdziałających.Z tych powodów zastosowanie do oskarżonego Jana S. art. 159 k.k. nie było w tej sprawie trafne, a sformułowanie przypisanego oskarżonym czynu bez wskazania, który z oskarżonych użył owego młotka, uznać trzeba za mylące, gdyż sugerujące, że używali go obaj.Działanie oskarżonego Jana S. ograniczało się do schwycenia Jerzego W. za kurtkę i uderzenia go ręką w twarz, co samo w sobie byłoby tylko występkiem określonym w art. 182 § 1 k.k.; działanie to jednak było jednocześnie udziałem we wspólnym z oskarżonym Andrzejem S. pobiciu pokrzywdzonego, a zamierzony przez to oskarżonego cios młotkiem w głowę Jerzego W. nie osiągnął celu tylko na skutek uniku i ucieczki pokrzywdzonego, był więc narażeniem go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego rozstroju zdrowia, czyn oskarżonego Jana S. więc należało zakwalifikować z art. 158 § 1 k.k. Jeżeli natomiast chodzi o czyn oskarżonego Andrzeja S., to - wbrew wywodom rewizji - nie ograniczył się on do usiłowania, a został całkowicie dokonany, użycie bowiem niebezpiecznego narzędzia w rozumieniu art. 159 k.k. nie musi być skuteczne, to znaczy nie musi spowodować żadnych skutków niekorzystnych dla zdrowia pokrzywdzonego; wystarcza, że wskutek użycia niebezpiecznego narzędzia stwarza się bezpośredni stan zagrożenia.Taka sytuacja istniała w tej sprawie, gdy oskarżony Andrzej S. zamierzył się młotkiem na Jerzego W., który jednak w porę dostrzegł grożące mu niebezpieczeństwo, szarpnął się i wyrwał trzymającemu go za kurtkę oskarżonemu Janowi S. oraz uciekł.Zakwalifikowanie zatem czynu oskarżonego Jana S. jako przestępstwa określonego w art. 159 k.k., bez związku z art. 11 § 1 k.k., uznać należy za prawidłowe (...).