Rw 1175/70

WyrokIzba Wojskowa1970-11-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kwalifikacja prawna czynu z art. 159 k.k. jest prawidłowa, jeśli sprawca działał sam, bez udziału w bójce lub pobiciu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 159 k.k. może być stosowany tylko do sprawcy, który brał udział w bójce lub pobiciu człowieka i jednocześnie używał broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia. Samo użycie niebezpiecznego narzędzia (np. butów wojskowych lub rozbitego kuflem) przez sprawcę działającego sam, bez udziału innych osób w bójce lub pobiciu, nie wyczerpuje dyspozycji art. 159 k.k. Ponadto, Sąd wskazał, że stosowanie art. 182 § 1 k.k. łącznie z art. 321 k.k. jest nieprawidłowe, gdyż oba przepisy chronią to samo dobro prawne (nietykalność cielesną), a art. 321 k.k. jest przepisem szczególnym wobec art. 182 k.k.
Stan faktyczny
Sąd Okręgu Wojskowego w N. skazał Mikołaja K. za przestępstwa z art. 159, 321 i 182 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. oraz z art. 159, 321, 156 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. Obrońca wniósł rewizję od wyroku. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę i zmienił zaskarżony wyrok, poprawiając kwalifikację prawną czynów.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynów i przyjęcie za podstawę orzeczenia kary przepisu art. 321 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski. Sędziowie: płk C. Lipski (sprawozdawca), płk A. Kruszka. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 1970 r. sprawy Mikołaja K., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa: 1) z art. 159, 321 i 182 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na karę 1 roku pozbawienia wolności, 2) z art. 159, 321, 156 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 21 września 1970 r.,zmienił zaskarżony wyrok przez: a) poprawienie kwalifikacji prawnej pierwszego czynu na art. 321 w związku z art. 59 § 1 k.k., a drugiego czynu na art. 321 i 156 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., b) przyjęcie za podstawę orzeczenia kary za oba czyny przepisu art. 321 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Przepis art. 159 k.k. może być stosowany tylko do tego sprawcy, który biorąc udział w bójce lub pobiciu człowieka, używał broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia. Wprawdzie oskarżony Mikołaj K., kopiąc pokrzywdzonego Jana W., używał niebezpiecznego narzędzia, za jakie uznaje orzecznictwo Izby Wojskowej SN buty wojskowe, zwłaszcza jeśli sprawca kopie nimi człowieka w ważne dla jego życia organy, jednakże opisane w zaskarżonym w wyroku działanie oskarżonego nie wyczerpuje jeszcze dyspozycji przepisu art. 159 k.k., albowiem jest ono pozbawione takiego znamienia czynu, jakim jest udział w bójce lub pobiciu człowieka. Ponieważ oskarżony pobił pokrzywdzonego sam, to jest bez udziału w tym innej osoby, dlatego też zakwalifikowanie czynu oskarżonego również z art. 159 k.k. nie było słuszne.To samo odnosi się do drugiego czynu, polegającego na tym, że oskarżony sam, to znaczy bez udziału innych osób, pobił pokrzywdzonego Jana W., uderzając go rozbitym kuflem w głowę. Błędne również, choć z innych powodów, było zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 182 § 1 k k. w odniesieniu do pierwszego z przypisanych oskarżonemu czynów. Czyn ten, polegający na tym, że oskarżony zadał kilka uderzeń (kopnięć) młodszemu stopniem Janowi W., został zakwalifikowany z art. 321 k.k., a ponadto z art. 182 § 1 k.k. Oba wymienione wyżej przepisy chronią nietykalność cielesną. Pierwszy chroni nietykalność cielesną żołnierzy będących podwładnymi lub młodszymi w stopniu wojskowym (w stosunku do przełożonych lub starszych w stopniu wojskowym), drugi zaś chroni nietykalność cielesną wszystkich innych osób z wyjątkiem tych, które w tym zakresie podlegały ochronie prawnej (jak np. przełożeni lub starsi stopniem wojskowym) na podstawie przepisów szczególnych {art. 311, 316 k.k.). Oba wymienione wyżej przepisy chronią więc to samo dobro prawne (nietykalność cielesną) i operują identycznymi znamionami ustawowej istoty czynu w zakresie jego strony przedmiotowej. Powołanie zatem przez Sąd I instancji przepisu art. 182 § 1 k.k. nastąpiło wbrew zasadom dotyczącym stosowania tak zwanej kumulatywnej kwalifikacji, gdyż przepis art. 321 k.k. ze względu na podmiot przestępstwa jest przepisem szczególnym w stosunku do normy ogólnej z art. 182 k.k. i dlatego ma on pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisem art. 182 k.k.Z tych też powodów należało odpowiednio poprawić zaskarżony wyrok (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 159art. 59 § 1 KKart. 321art. 321 KKart. 159 KKart. 182 § 1art. 182 § 1 KKart. 311art. 182 KK§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026.