Rw 487/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk S. Mendyka (sprawozdawca), płk J. Radwański.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Marzyński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 1970 r. sprawy skazanych nieprawomocnie: 1) Zygmunta N. za przestępstwo z art. 313 w związku z art. 311 § 1 i 2, art. 312 § 1 i art. 315 § 1 k.k. oraz w związku z art. 59 § 1 k.k. na 4 lata pozbawienia wolności oraz 2) Jerzego P. za przestępstwo z art. 313 k.k. w związku z art. 312 § 1 i art. 315 § 1 k.k. oraz w związku z art. 59 § 1 k.k. na 3 lata pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionych przez obrońców od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 22 kwietnia 1970 r., na podstawie art. 386 i 387 pkt 1 i 3 k.p.k.I. zmienił zaskarżony wyrok:1) w odniesieniu do Zygmunta N. przez: a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 313, 311 § 1 i 2, 312 § 1 i 315 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k na art. 311 § 1 i 2, 312 § 1 i 315 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., b) przyjęcie, że czyn ten polegał na tym, iż Zygmunt N. w dniu 17 lutego 1970 r., w N.1, po wprawieniu się w stan nietrzeźwości, używał w miejscu publicznym przemocy i groźby bezprawnej w stosunku do wykonujących obowiązki służbowe Henryka Z. i Henryka J. w ten sposób, że szczuł ich psem wartowniczym w celu zmuszenia ich do zaniechania zatrzymania go, a po zatrzymaniu go później przez Henryka Z., w celu uwolnienia się, szarpał się z nim i uderzył go ręką w przedramię, nadal szczuł go psem oraz w obecności zbiegowiska publicznego nie chciał się udać dobrowolnie do samochodu, używając przy tym pod adresem wymienionego podoficera szeregu wulgarnych słów, przy czym całe to działanie miało charakter chuligański, c) przyjęcie za podstawę wymiaru kary przepisu art. 311 § 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.;2) w odniesieniu do Jerzego P. przez: a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 313, 312 § 1 i 315 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na art. 312 § 1 i 315 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., b) przyjęcie, że czyn ten polegał na tym, iż Jerzy P. w dniu 17 lutego 1970 r., w N.1, po wprawieniu się w stan nietrzeźwości, w miejscu publicznym i w obecności zbiegowiska publicznego używał przemocy i groźby bezprawnej w stosunku do wykonujących swe obowiązki służbowe żołnierzy WSW, mianowicie Henryka J. i Edmunda S. oraz innych wezwanych do pomocy żołnierzy, w ten sposób, że stawiał opór przy doprowadzeniu go do samochodów, nie pozwalając się umieścić w ich wnętrzu, uciekał, szczuł psem tych żołnierzy i używał pod ich adresem szeregu obraźliwych słów, przy czym całe to jego postępowanie, zmierzające do uniknięcia zatrzymania go przez wspomnianych żołnierzy WSW, miało charakter chuligański, c) przyjęcie za podstawę wymiaru kary przepisu art. 312 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.;II. z tymi zamianami wyrok ten w pozostałych częściach utrzymał w mocy, pozostawiając bez uwzględnienia dalej idące wnioski obu rewizji.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Obrońcy w złożonych przez siebie rewizjach podważają przede wszystkich trafność przyjętej wyroku kwalifikacji prawnej popełnionych przez oskarżonych czynów przez uznanie, że działali oni w warunkach określonych treścią art. 313 k.k. Zarzuty te obaj skarżący opierają na twierdzeniach, słusznych zresztą, że Sąd I instancji wskutek niepełnej i niewłaściwej oceny poszczególnych dowodów, zwłaszcza zaś zeznań świadków T., Z., K. i innych, błędnie ustalił, jakoby oskarżeni działali w porozumieniu z sobą.Materiały sprawy, zwłaszcza zaś zeznania choćby tylko świadka Z., w połączeniu z wyjaśnieniami oskarżony i zeznaniami świadka J. na temat początkowej fazy zajścia istotnie nie dają dostatecznej podstawy do zasadnego przyjęcia za udowodnione, iż oskarżeni w tejże początkowej fazie zdarzeń działali wspólnie, w porozumieniu z sobą. Szersze omawianie tego zagadnienia na tle treści zarzutów rewizji jest wszakże zbędne, gdyż o nietrafności przyjętej w zaskarżonym wyroku kwalifikacji prawnej czynów oskarżonych także z art. 313 k.k. decyduje w tej sprawie nie tylko i nie tyle brak dostatecznych ku temu dowodów, ile brak w ogóle w przypisanym oskarżonym czynie przestępnym znamion określonych treścią wspomnianego art. 313 k.k.Artykuł 313 k.k. stanowi wyraźnie, że odpowiedzialności karnej na podstawie tego przepisu prawa materialnego podlega żołnierz, który przedsiębierze określone tymże przepisem działanie, między innymi wspólnie z innymi żołnierzami (podkreślenie SN). Oznacza to, że owo wspólne działanie przestępne musi być przedsięwzięte przez co najmniej trzech żołnierzy, aby można było uznać, że jeden ze sprawców działał "wspólnie z innymi żołnierzami", jak tego wymaga cytowany wyżej art. 313 k.k. Te warunki, jeśli chodzi o sprawę niniejszą, nie zostały spełnione i dlatego zastosowanie do czynu oskarżonych także kwalifikacji prawnej z art. 313 k.k. nie jest możliwe, wobec czego zaskarżony wyrok w tej części należało odpowiednio zmienić.Na marginesie tego zagadnienia, istotnego dla kwalifikacji prawnej przestępstw wymienionych w art. 313 k.k., poczynić należy wszakże inną uwagę, mogącą mieć istotne z kolei znaczenia dla wymiaru kary wobec sprawców tychże czynów przestępnych. Chodzi mianowicie o to, że o ile dla bytu przestępstwa z art. 313 k.k. wymagane jest między innymi wspólne działanie co najmniej trzech sprawców, o tyle możliwe jest przecież (i w praktyce stosunkowo często jest to spotykane), iż porozumienie takie i wspólne działanie przestępne (np. z art. 311 k.k.) przedsiębrane jest przez dwóch sprawców. Stwierdzenie takiej okoliczności (wspólnego działania dwóch sprawców), nie dające wprawdzie podstawy do zastosowania przepisu art. 313 k.k., ma istotne znaczenie dla oceny stopnia zawinienia sprawców oraz wagi i stopnia społecznego niebezpieczeństwa ich czynów. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że społecznie bardziej niebezpieczny i wymagający z tego powodu surowszej represji karnej jest czyn sprawcy popełniony w porozumieniu i wspólnie z innym sprawcą, aniżeli taki sam czyn popełniony wyłącznie przez jednego tylko sprawcę, działającego indywidualnie, bez współudziału z drugim sprawcą. Stąd za rzecz konieczną uznać należy powinność sądu w zakresie należytego, wszechstronnego badania podczas rozprawy okoliczności związanych z omawianym zagadnieniem nie tylko w aspekcie możliwości zastosowania kwalifikacji prawnej czynu sprawcy z art. 313 k.k., ale także w aspekcie wymiaru kary za czyn, nie wyczerpujący ustawowych znamion cytowanego wyżej przepisu prawnego (...).