Rw 764/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk J. Gawrysiak. Sędziowie: ppłk H. Kwaśny (sprawozdawca), płk T. Nizielski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 1970 r. sprawy Władysława T., nieprawomocnie skazanego z art. 311 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 316 k.k. i w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i degradację, z art. 312 § 1 k.k. i art. 315 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz na karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z degradacją, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 24 czerwca 1970 r., na podstawie art. 386, 387 pkt 1 i 4 i 546 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok przez:1. pominięcie w kwalifikacji prawnej obu czynów przypisanych oskarżonemu przepisu art. 59 § 1 k.k.;2. poprawienie kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 1 wyroku na art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k. i przyjęcie art. 311 § 1 k.k. za podstawę wymiaru kary;3. złagodzenie kary z art. 311 § 1 k.k. do 1 roku pozbawienia wolności z utrzymaniem w mocy kary dodatkowej degradacji, z art. 312 § 1 k.k. do 8 miesięcy pozbawienia wolności i kary łącznej do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z degradacją.Uzasadnienie faktycznePrzypisane Władysławowi T. przestępstwa polegały na tym, że:1) w dniu 20 maja 1970 r. około godz. 14 w N., na terenie zakwaterowania jednostki wojskowej, dopuścił się czynu o charakterze chuligańskim polegającego na tym, iż będąc w stanie nietrzeźwości, bez żadnego ku temu powodu, w korytarzu pododdziału uderzył ręką w twarz podoficera dyżurnego pododdziału Jana Z. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych;2) w tym samym dniu i miejscu około godz. 15 dopuścił się drugiego czynu o charakterze chuligańskim polegającego na tym, iż po otrzymaniu polecenia udania się do aresztu używał - również bez powodu - przemocy względem swego przełożonego szefa pododdziału Jana A. w ten sposób, że szarpał się z nim, a ponadto używał pod jego adresem obelżywych słów, chcąc w ten sposób zmusić go do zaniechania czynności służbowej.Obrońca wnosił w swej rewizji o zmianę kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego przypisanego mu w pkt 1 wyroku na art. 311 § 1 k.k., o pominięcie art. 59 § 1 k.k. i o znaczne złagodzenie kary bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator wnosił n rozprawie rewizyjnej o pominięcie kwalifikacji prawnej czynów oskarżonego art. 59 § 1 k.k. oraz o złagodzenie kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszne jest stanowisko stron kwestionujących zasadność zastosowania wobec oskarżonego przepisu art. 59 § 1 k.k.Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, oskarżony dopuścił się przypisanych mu przestępstw: w pierwszym wypadku - na skutek pomówienia go przez pokrzywdzonego, że zabrudził pomieszczenia pododdziału, w drugim - dlatego, że przed wyciągnięciem w stosunku do niego konsekwencji dyscyplinarnych nie pozwolono mu zanieść do szkoły przygotowanej przez niego pracy kontrolnej. Obie te okoliczności, jakkolwiek trudno nazwać je ważkimi, nie były błahe i wobec tego nie można zasadnie oceniać, że oskarżony dopuścił się przypisanych mu przestępstw bez powodu lub z oczywiście błahego powodu, co uzasadniałoby zastosowanie względem niego przepisu art. 59 § 1 k.k.Ponadto, jak to słusznie podniósł prokurator, oskarżony dopuścił się przestępstw tylko w obecności osób pokrzywdzonych, i to na terenie zamkniętym, mianowicie na terenie miejsca zakwaterowania pododdziału, a więc niepublicznie w rozumieniu art. 120 § 14 k.k.Nie podziela się poglądu rewizji obrońcy, że w sprawie istnieją wątpliwości, czy oskarżony uderzył Jana Z. z powodu pełnienia przez niego obowiązków podoficera dyżurnego. Z zeznań świadków, w tym także z wyjaśnień samego oskarżonego wynika, że oskarżony uderzył Jana Z. dlatego, że zameldował on podoficerowi Józefowi S., iż teren pododdziału zabrudził oskarżony. Jeśli się zważy, że Jan Z. zgłosił o tym podoficerowi Józefowi S. (z racji pełnionej służby podoficera dyżurnego), który zganił go za to, że w pododdziale są nieporządki, to trzeba uznać, że zasadnie przyjęto w wyroku, iż oskarżony uderzył Jana Z. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych.Pomimo uznania tej okoliczności za nie budzącą wątpliwości, nie podziela się poglądu Sądu I instancji, że czyn oskarżonego wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 311 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 316 k.k.Warunkiem odpowiedzialności z art. 316 k.k. w razie naruszenia przez sprawcę nietykalności cielesnej żołnierza równego stopniem jest dopuszczenie się tego czynu w związku z pełnieniem przez pokrzywdzonego obowiązków służbowych. Okoliczność ta, wchodząca zatem w takich wypadkach do znamion przestępstwa z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., nie nadaje czynowi sprawcy kwalifikowanej postaci czynnej napaści określonej w art. 311 § 2 k.k. Należy mieć na uwadze, że w razie naruszenia przez sprawcę nietykalności cielesnej żołnierza równego stopniem bez związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, o czym traktuje art. 316 k.k., czyn jego nie stanowiłby przestępstwa wojskowego, a tylko przestępstwo z art. 182 k.k.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że czyn żołnierza stanowiący dopuszczenie się czynnej napaści na żołnierza równego stopniem w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., a nie z art. 311 § 2 w związku z art. 316 k.k.Z tych względów, wobec zmiany kwalifikacji prawnej czynów oskarżonego na łagodniejszą, a co się z tym wiąże - również wobec oceny jego działania za mniej społecznie niebezpieczne, instancja rewizyjna, uwzględniając dotychczasowy nienaganny tryb życia oskarżonego oraz wyrażoną przez niego skruchę, złagodziła stosownie wymierzone mu kary za poszczególne przestępstwa oraz karę łączną.