Rw 258/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Olczak, płk J. Woźniak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 1978 r. na rozprawie sprawy Sławomira R., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 311 § 3 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 i art. 316 k.k. nak arę 4 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 czerwca 1978 r.nie uwzględnił rewizji obrońcy, lecz z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 311 § 3 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 i art. 316 k.k. na art. 311 § 3 k.k. w związku z § 2 art. 311 i art. 316 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 k.k. w związku z art. 316 k.k. i w zbiegu z art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k., i z tą zmianą wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego. Skarżący wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez: "znaczne złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności."Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie wniesionej rewizji, oraz po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z przedstawionych w zaskarżonym wyroku i poczynionych zgodnie z wynikami przewodu sądowego ustaleń faktycznych wynika, że oskarżony dokonał czynnej napaści na członków patrolu interwencyjnego WSW w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych. Podczas tej napaści oskarżony użył noża (a więc niebezpiecznego przedmiotu) przeciwko Janowi W. i spowodował u niego uszkodzenie ciała w postaci rany kłutej lewej połowy klatki piersiowej, a następnie sprzączką pasa wojskowego uderzył w plecy dowódcę patrolu WSW Sławomira W. oraz pasem tym uderzył i kopnął w kolano członka tegoż patrolu Mariana C. Opisane działanie oskarżonego uznane zostało przez sąd pierwszej instancji (zgodnie z konkluzją aktu oskarżenia) za jedno zdarzenie faktyczne, i w związku z tym za jeden czyn, który zakwalifikowany został jako jedno przestępstwo określone w art. 311 § 3 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 i art. 316 k.k., przy czym przyjęcie takiej kwalifikacji prawnej działania oskarżonego uzasadniono w zaskarżonym wyroku w następujący sposób: "Czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 311 § 3 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 k.k., gdyż osoby pokrzywdzone wykonywały obowiązki służbowe i zostały uderzone przez oskarżonego w związku z wykonywaniem tych obowiązków." Przedstawiona kwalifikacja prawna działania oskarżonego nie jest prawidłowa, a jej uzasadnienie nie uwzględnia różnych prawnokarnych aspektów ustalonego stanu faktycznego. Pomijając już kwestię, czy działanie oskarżonego stanowi jeden czyn, czy też wielość czynów (z konsekwencją przyjęcia tzw. realnego zbiegu przestępstw) ze względu na dokonanie przez oskarżonego czynnej napaści na trzech żołnierzy (w tym dwóch starszych stopniem), należy przede wszystkim podkreślić, że poszczególne fragmenty działania oskarżonego wyczerpują znamiona określone w różnych paragrafach art. 311 k.k. w związku z art. 316 k.k. Tak więc czynna napaść dokonana na Jana W. wyczerpuje znamiona przestąpstwa określonego w art. 311 § 3 k.k. w związku z art. 311 § 2 i art. 316 k.k. Ten fragment działania oskarżonego nie ma być kwalifikowany z art. 311 § 3 k.k. w zbiegu z art. 311 § 2 k.k., gdyż art. 311 § 3 k.k. określa kwalifikowany typ przestępstwa przewidzianego w art. 311 § 2 k.k. (a także w art. 311 § 1 k.k.). Stosunek logiczny między zakresami typu przestępstwa kwalifikowanego i zasadniczego (podstawowego) jest stosunkiem wyłączania się, odpowiadającym redukującej zasadzie specjalności, a zatem zbieg tych przepisów w odniesieniu do omawianego fragmentu działania oskarżonego w rzeczywistości nie istnieje. Natomiast czynna napaść na Sławomira W. - wobec braku ustalenia, że uderzenie tego żołnierza w plecy sprzączką pasa wojskowego stanowiło użycie przez oskarżonego niebezpiecznego przedmiotu - wyczerpuje znamiona określone w art. 311 § 2 k.k. w związku z art. 316 k.k. Wreszcie czynna napaść dokonana na Mariana G. (a więc żołnierza równego stopniem wojskowym) w związku z pełnieniem przezeń obowiązków służbowych wyczerpuje znamiona określone w art. 311 § 1 k.k. w związku z art. 316 k.k. Dopiero uwzględnienie w kwalifikacji prawnej działania oskarżonego wymienionych wyżej przepisów odzwierciedla wszystkie prawnie ważne elementy tego działania, co powoduje konieczność poprawienia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego w sposób na wstępie sformułowany. Dodać przy tym należy, że powołanie w związku z odpowiednimi paragrafami art. 311 k.k. - odsyłającego do tych przepisów - art. 316 k.k. jest uzasadnione tym, że oskarżony dopuścił się czynnej napaści nie na przełożonych, lecz na żołnierzy starszych stopniem oraz żołnierza równego stopniem w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych. W tym kontekście należy wyrazić pogląd, że w wypadku gdy sprawca poszczególnymi fragmentami swego działania, uznanego za jeden czyn i w konsekwencji za jedno przestępstwo, dopuszcza się czynnej napaści na kilku przełożonych (starszych stopniem), a każdy z tych fragmentów czynu wyczerpuje znamiona określone w różnych paragrafach art. 311 k.k., wówczas całość takiego czynu należy kwalifikować z odpowiednich zbiegających się paragrafów art. 311 k.k. (ewetualnie w związku z art. 316 k.k.). Jeżeli natomiast poszczególne fragmenty jednego czynu, stanowiącego dokonanie czynnej napaści na kilka osób, wyczerpują znamiona określone tylko w jednym paragrafie art. 311 k.k., to całość czynu nie podlega kwalifikacji według zasady określonej w art. 10 § 2 k.k., gdyż w takiej sytuacji nie wyczerpuje znamion określonych w dwóch - lub więcej - przepisach ustawy karnej (...).