Rw 235/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Olczak, ppłk J. Juszczak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 1977 r. na rozprawie sprawy Jerzego P., skazanego nieprawomocnie za przestęptwo określone w art. 311 § 2 i 3 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 30 czerwca 1977 r.nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, przy czym poprawił kwalifikację prawną czynu oskarżonego z art. 311 § 2 i 3 k.k. na art. 311 § 3 w związku z art. 311 § 2 k.k.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego. Skarżący wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 311 § 2 i 3 k.k. na art.156 § 1 k.k. oraz złagodzenie wymierzonej kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie wniesionej przezeń rewizji, i po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawarte w rewizji wywody, zmierzające do uzasadnienia zawartych w jej treści wniosków, nie są przekonujące. Przede wszystkim podkreślić należy, iż niesłuszny jest zawarty w rewizji zarzut, że "sąd orzekający nie miał dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż oskarżony trzykrotnie pchnął pokrzywdzonego" (cyt. z rewizji). Dokonane w wyroku ustalenie, że oskarżony trzykrotnie pchnął Piotra G., oparte zostało na treści zeznań pokrzywdzonego i świadka Józefa M., którego relacje w odniesieniu do przestępnego działania oskarżonego są w istocie swej zbieżne z treścią zeznań pokrzywdzonego Piotra G. W zebranym materiale dowodowym brak jakichkolwiek faktów, które wskazywałyby na to, że zeznania pokrzywdzonego i Józefa M. są niewiarygodne (...).Zawarte w rewizji wywody, zmierzające do uzasadnienia zarzutu wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary, nie są przekonujące. Przede wszystkim podkreślić należy, że stopień społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przez oskarżonego przestępstwa (zwłaszcza w sferze podmiotowej) był znaczny, gdyż oskarżony trzykrotnie pchnął Piotra G., i to z taką siłą, iż pokrzywdzony trzykrotnie upadł na podłogę. Skoro zatem mimo tego faktu i przytoczonych w zaskarżonym wyroku okoliczności obciążających wymierzono oskarżonemu karę zbliżoną do ustawowego minimum, to należało dojść do wniosku, iż sąd pierwszej instancji należycie uwzględnił istniejące w sprawie okoliczności łagodzące, co w konsekwencji oznacza brak podstaw do złagodzenia wymierzonej zaskarżonym wyrokiem kary. Warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary nie jest - w myśl art. 73 § 1 k.k. - możliwe, skoro kara ta wymierzona za przestępstwo umyślne przekracza 2 lata pozbawienia wolności.Popełnione przez oskarżonego przestępstwo zakwalifikowane zostało przez sąd pierwszej instancji z art. 311 § 2 i 3 k.k. Tak ujęta ocena prawna czynu oskarżonego jest wadliwa, gdyż oznacza ona przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 311 § 2 i art. 211 § 3 k.k., mimo że pomiędzy zakresami tych przepisów nie zachodzi logiczny stosunek krzyżowania się (interferencji). Przepis art. 311 § 3 k.k., zawierając tzw. dyspozycję niezupełną (zależną), jest przepisem odsyłającym, gdyż zamiast powtórzyć określenia zawarte w § 1 lub 2 art. 311 k.k. odsyła do określeń w tych przepisach podanych, tworząc w ten sposób (przez dodanie elementów kwalifikujących, zwiększających społeczne niebezpieczeństwo czynów w tych paragrafach stypizowanych) kwalifikowany typ przestępstw określonych w § 1 lub 2 art. 311 k.k. Tak więc pomiędzy zakresami art. 311 § 3 k.k. i § 1 art. 311 k.k. zachodzi stosunek zawierania, gdyż każdy czyn wyczerpujący znamiona określone w art. 311 § 3 k.k. jest jednocześnie czynem wyczerpującym znamiona określone w § 1 lub 2 art. 311 k.k. Skoro więc między omawianymi przepisami nie zachodzi logiczny stosunek krzyżowania, lecz stosunek zawierania, przeto niemożliwy jest zbieg art. 311 § 3 k.k. z § 1 lub 2 art. 311 k.k., a zatem nie wchodzi w grę kumulatywna kwalifikacja prawna czynu na podstawie art. 311 § 3 i 1 lub 2 k.k. W świetle przedstawionych rozważań należy wyrazić pogląd, iż czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa określonego w art. 311 § 3 k.k. należy kwalifikować nie z art. 311 § 3 w zbiegu z § 1 i 2 art. 311 k.k., lecz z § 3 w związku z § 1 lub 2 art. 311 k.k. Powołanie w tak ujętej kwalifikacji prawnej czynu art. 311 § 1 lub 2 k.k. jako pozostającego w związku z art. 311 § 3 k.k. podyktowane jest koniecznością rozróżnienia, czy sprawca dopuścił się przestępstwa przewidzianego w art. 311 § 3 k.k. względem przełożonego (lub starszego stopniem) bez związku z pełnieniem przezeń obowiązków służbowych (§ 1), czy też w związku z pełnieniem takich obowiązków przez przełożonego lub starszego stopniem (§ 2). W wypadku natomiast, gdy sprawca w jednym zdarzeniu faktycznym - ocenionym jako jeden czyn i jako jedno przestępstwo przewidziane w art. 311 § 3 k.k. - dopuszcza się czynnej napaści na przełożonego (lub starszego stopniem) bez związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych i jednocześnie dopuszcza się czynnej napaści na innego przełożonego (lub starszego stopniem) w związku z pełnieniem przezeń obowiązków służbowych, to w takiej sytuacji czyn sprawcy należy kwalifikować z art. 311 § 3 w związku z § 1 i 2 art. 311 k.k. Powyższe rozważania stały się podstawą do poprawienia - w myśl nakazu zawartego w art. 404 k.p.k. - przyjętej w zaskarżonym wyroku kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 311 § 2 i 3 k.k. na art. 311 § 3 w związku z art. 311 § 2 k.k.W świetle przedstawionych wywodów (...) należało orzec jak na wstępie.