IV KK 268/20

Sygn. akt IV KK 268/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie I. W. skazanego z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 lipca 2020 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II AKa (…) zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt III K (…), p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE I. W. został oskarżony o to, że: 1. w dniu 19 listopada 2017 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z M.K., wdarł się do mieszkania przy ul. P. , stanowiącego własność M. U. i M. U., a wynajmowanego A. P., po uprzednim uszkodzeniu przez M. K. za pomocą siekiery drzwi wejściowych prowadzących do oficyny o wartości strat 1.000 zł na szkodę Wspólnoty Mieszkaniowej P. oraz drzwi wejściowych, prowadzących do mieszkania, o wartości strat ok. 3.000 zł, na szkodę M. U. i M. U., tj. o przestępstwo z art. 193 k.k., 2. w dniu 19 listopada 2017 r. w K., działając w zamiarze, aby M. K. pozbawił 2 życia K. J., poprzez zadawanie uderzeń siekierą po całym jego ciele, w tym w okolice głowy i przedramienia, swoim zachowaniem ułatwił mu jego popełnienie, a w szczególności udzielił mu wsparcia osobowego poprzez zwiększenie przewagi liczebnej napastników oraz zwiększenie elementu zagrożenia wobec pokrzywdzonego, poprzez posiadanie niebezpiecznego narządzenia w postaci młotka, przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne, tj. o przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 148 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 k.k., 3. w dniu 20 listopada 2017 r. w K., wbrew przepisom ustawy, posiadał środek odurzający w postaci ziela konopi innych niż włókniste o wadze 2, 7 grama, tj. o przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.05.179.1485 ze zm.). Wyrokiem Sądu Okręgowego w .K. z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt III K (…), oskarżony został uznany za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia, a stanowiącego występek z art. 193 k.k., z tym, że ustalono wartość uszkodzonych drzwi na szkodę M. U. i M. U. na kwotę 2.500 zł, i za to na mocy art. 193 k.k. wymierzono mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekając w granicach zarzutu IV aktu oskarżenia Sąd Okręgowy uznał oskarżonego za winnego tego, że w dniu 19 listopada 2017 r. działając wspólnie i w porozumieniu z M. K. posługując się niebezpiecznymi narzędziami w postaci siekiery i młotka wziął udział w pobiciu K. J. zadając mu wielokrotnie uderzenia po całym ciele i narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 k.k., przy czym M. K. zadając uderzenia pokrzywdzonemu siekierą spowodował u niego ranę rąbaną prawego przedramienia ze złamaniem kości łokciowej i częściowym uszkodzeniem mięśni grupy zginaczy oraz ranę kłutą prawego przedramienia, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na czas powyżej 7 dni, a I.W. zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne będąc skazanym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 maja 2015r., sygn. akt XI K (..) na karę łączną 3 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności w miejsce, branych pod uwagę z osobna, wymierzonych jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w K. , sygn. akt II K (…), za przestępstwo z art. 224 § 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k., wyrokiem również tamtejszego Sądu, sygn. akt XI K (…), za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 kk, sygn. akt XI K (...), za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., którą to karę odbywał w okresie od dnia 12.06.2014 r. do dnia 9.12.2016 r. przy zaliczeniu okresów faktycznego pozbawienia go wolności w dniach od 3.04.2012 r. do 4.04.2012 r., od 9.05.2012 r. do 13.09.2012 r. i od 16.01.2013 r. do 11.09.2014 r. - czym oskarżony wyczerpał znamiona występku z art. 159 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., i za to na mocy art. 159 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności. Uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. V aktu oskarżenia stanowiącego występek z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - z tym, że ustalił wagę posiadanego środka odurzającego na 2,65 grama i za to na mocy powołanego przepisu wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji wywiedzionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił pkt 8-y o orzeczeniu kary łącznej pozbawienia wolności w odniesieniu do oskarżonego I. W. ; czyn w ust. 3 wobec oskarżonego I.W. zakwalifikował z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 158 §1 k.k. wymierzył mu karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności; w pkt 6-ym przyjął wypadek mniejszej wagi i czyn ten zakwalifikował z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za czyn ten wymierzył I.W. 60 stawek dziennych grzywny określając wysokość 1 stawki na 10 złotych. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Na mocy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu I.W. za zbiegające się przestępstwa karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca skazanego, który zarzucił: - rażącą obrazę prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu I. W. , a to art. 158 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnię i 4 wadliwe zastosowanie tego przepisu, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż I.W. wziął udział w pobiciu pokrzywdzonego K. J. , w sytuacji gdy do zrealizowania przypisanego typu czynu zabronionego koniecznym jest ex ante ustalenie zaistnienia pobicia (starcia co najmniej trzech osób - czynnej napaści co najmniej dwóch osób) zaś w opisanym zdarzeniu fizyczne starcie zaistniało wyłącznie pomiędzy dwoma osobami, a w żadnym wypadku nie można mówić o czynnej napaści I. W. na pokrzywdzonego K. J. , czy aktywnej pomocy I.W. w biciu K. J. (względnie w zapobieganiu jego obrony). Niemożliwość przypisania kwalifikacji prawnej „pobicia" (art. 158 § 1 k.k., czy art. 159 k.k.) całemu kryminalizowanemu zdarzeniu - wobec braku wyczerpania przesłanki starcia co najmniej trzech osób (czynnej napaści minimum dwóch sprawców) na co najmniej jedną lub więcej osób, przy wystąpieniu wyraźnej przewagi jednej ze stron - powoduje per se niemożliwość kwalifikowania zachowań dalszego uczestnika zdarzenia jako wzięcia udziału w pobiciu, które ex ante nie zaistniało (nawet gdy in abstracto zachowania te wyczerpują zakres terminu „wzięcia udziału”), stąd skazany I.W. podlega uniewinnieniu. Na wypadek gdyby Sąd Najwyższy nie podzielił powyższego zarzutu i uznał, iż możliwym jest zrealizowanie typu czynu zabronionego (pobicia) w sytuacji, gdy występuje fizyczne starcie wyłącznie dwóch osób, obrońca zarzucił także rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to: - art. 410 k.p.k. poprzez bezpodstawne przypisanie oskarżonemu I.W. aktywnego wspierania działań współoskarżonego M. K. pomimo, iż brak jest w materiale dowodowym dowodów świadczących o tym, że I. W. aktywnie wspierał M. K. w biciu lub w zapobieganiu obrony pokrzywdzonego K. J. przez osoby trzecie (czym zrealizował przesłanki wzięcia udziału w pobiciu, tj. czynu z art. 158 § 1 k.k.), zaś ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika tylko, iż I. W. podniósł młotek wyłącznie kiedy świadkowie chcieli jego osobę wypchnąć z mieszkania (kiedy kierowali agresję bezpośrednio w stronę I. W. ), a także zarówno świadkowie, jak i pokrzywdzony wprost wskazywali, iż I. W. był biernym uczestnikiem zdarzenia, zasadniczo wyłącznie stał przy wejściu - w przejściu - do mieszkania, w ich odczuciu „nie chciał tam być”, a w szczególności nie ingerował i nie zapobiegał ingerencji (obronie pokrzywdzonego przez osoby trzecie) w dynamicznym 5 zdarzeniu starcia M. K. z K. J. a także sam pokrzywdzony nie zwracał na niego uwagi i nie czuł z jego strony zagrożenia; - art. 5 § 2 k.p.k., poprzez przyjęcie scenariusza przestępstwa - pomimo istniejących wątpliwości /luk dowodowych/ - na niekorzyść skazanego I.W., poprzez przypisanie mu czynnej napaści na pokrzywdzonego i aktywnego wspierania współoskarżonego w atakowaniu pokrzywdzonego, w sytuacji gdy taki przebieg przestępstwa nie wynikał ze zgromadzonego materiału dowodowego, wskazującego wprost na brak czynnej napaści ze strony I.W., czy też brak aktywnego wspierania współoskarżonego, przejawiających się zarówno w braku ingerencji I. W. w samo starcie dwóch osób, jak też braku ingerencji w ewentualne zapobieganie obrony pokrzywdzonego przez osoby trzecie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w (….), w zaskarżonym zakresie oraz związanego z nim orzeczenia o karze łącznej (pkt. III wyroku), a wobec oczywistej niesłuszności skazania wniósł o uniewinnienie oskarżonego I.W. od czynu objętego zaskarżeniem (art. 158 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.). W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przedmiotowa kasacja jest oczywiście bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem na posiedzeniu po myśli art. 535 § 3 k.p.k. Wyrażane przez obrońcę wątpliwości co do przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, które forsowane były zresztą przez niego w toku całego procesu, stanowią jedynie subiektywną ocenę przeprowadzonych w sprawie dowodów na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w (…) i są de facto wyłącznie polemiką z ustaleniami poczynionymi w tym względzie. Dotyczy to w szczególności oceny zeznań pokrzywdzonego K. J., przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu jego wyroku (s. 18), a następnie – w związku z zarzutami podniesionymi w apelacji obrońcy oskarżonego – poddana ponownej wnikliwej ocenie przez Sąd odwoławczy (uzasadnienie - s. 4). Nie można przy tym zapominać i o tym, że udział skazanego w pobiciu pokrzywdzonego, wynikał również z zeznań W. P. oraz częściowo K. O.. Co więcej, swojej obecności na 6 miejscu zdarzenia nie wykluczył także sam skazany zasłaniając się jedynie, co do całej sytuacji - tym, że M. K. chciał jedynie postraszyć pokrzywdzonego, a on sam nie uczestnicząc w pobiciu nie widział dokładnie całej sytuacji gdyż był zajęty rozmową z A. P.. Wreszcie skarżący całkowicie pominął tę najistotniejszą z punktu widzenia przypisanego skazanemu czynu kwestię, jaką był jego charakter, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd drugiej instancji (motywy pisemne wyroku - s. 7). Przepis art. 158 § 1 k.k. nie określa sposobu udziału w pobiciu, co oznacza, że może to być każda forma świadomego współdziałania uczestników pobicia, a w jej ramach również każdy środek użyty do ataku na inną osobę (inne osoby), jeżeli wspólne działanie powoduje narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 k.k. lub w art. 157 § 1 k.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2009 r., IV KK 14/19, OSNKW 2009, z. 7, poz. 54). Z poczynionych w tej sprawie ustaleń, w tym również odnoszących się do M. K. , jednoznacznie wynika, że było to działanie wspólne i w porozumieniu (czyn przypisany w pkt 3-cim wyroku). Ta okoliczność została wykazana, a także fakt, że skazany I. W. od samego początku miał pełną świadomość agresji, akceptował ją i do niej się w pełni przyłączył. Obserwował zachowanie i reakcję współoskarżonego, używanie przez niego niebezpiecznego przedmiotu w postaci siekiery, wspierał go w tych działaniach i je akceptował, przyłączył się do nich stwarzając przewagę po stronie napastników, jego wsparcie, ostrzeżenie przez podniesienie do góry młotka ewentualnością jego użycia nie pozostawiają wątpliwości, że wypełnił on swoim zachowaniem znamiona występku z art. 158 § 1 k.k. To z kolei oznacza – jak to zasadnie podniósł w uzasadnieniu Sąd Apelacyjny– że bez względu na to, czy osobiście nie stosował przemocy fizycznej, ani nie używał posiadanego niebezpiecznego przedmiotu, to aktywnie wspierał działania współoskarżonego. Skazany od samego początku zdarzenia, wyraźnie się w nie umyślnie angażował stanowiąc swoim zachowaniem dopełnienie i akceptację, wsparcie działań M. K. . Jako oczywiście bezzasadne jawią się także dwa pozostałe zarzuty kasacyjne, w których autor powołuje się na rzekome rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 410 k.p.k. i art. 5 § 2 k.p.k. Zarzuty te stanowią próbę 7 zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie. Obraza art. 5 § 2 k.p.k. może nastąpić wówczas, gdy sąd (a nie strona) poweźmie wątpliwości, a następnie rozstrzygnie je na niekorzyść oskarżonego. Sytuacja taka nie zaistniała w analizowanym postępowaniu. Orzekające Sądy nie sformułowały bowiem wątpliwości, o których mowa w art. 5 § 2 k.p.k., zatem nie mogły obrazić tego przepisu. Leżące u podstaw kasacji założenie, że Sądy obu instancji powinny takie wątpliwości powziąć, jest w rzeczywistości podnoszeniem niedopuszczalnego w kasacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Sądy rozpoznające niniejszą sprawę wzięły pod uwagę, zgodnie z treścią art. 410 k.p.k., całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, opierając swoje rozstrzygnięcia na wszystkich dowodach przeprowadzonych w niniejszej sprawie. Wydane orzeczenia poprzedzone zostały wszechstronną, wnikliwą i obiektywną oceną, nie naruszającą zasady sformułowanej w art. 7 k.p.k. Należy podkreślić, że szersze rozważenie zarzutów podniesionych w kasacji zawartych w pkt. 2 i 3 sprowadzałoby się do ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie weryfikującej orzeczenie Sądu a quo, co na etapie postępowania kasacyjnego jest prawnie niedopuszczalne, skoro zarzuty te wprost dotyczą ustaleń faktycznych i ograniczają się do wskazania wadliwości sędziowskiego przekonania o wiarygodności jednych i niewiarygodności innych dowodów, a nie wykazują konkretnych błędów w samym sposobie dochodzenia do określonych ocen - np. przez pominięcie określonych dowodów, czy też niedostrzeżenie istotnych rozbieżności między grupami dowodów odciążających i obciążających (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2007 r., IV KK 175/07, OSNwSK 2007/1/1738). Reasumując Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej mają charakter pozorny, w rzeczywistym w swoim zamierzeniu autor kasacji dążył do samoistnego podważenia ustaleń faktycznych i powtórzenia postępowania rozpoznawczego przed Sądem pierwszej instancji. Wobec uznania kasacji za oczywiście bezzasadną, bezprzedmiotowe okazało się rozpoznanie wniosku w trybie art. 532 § 1 k.p.k. o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Z tych przyczyn, nie znajdując podstaw do uwzględnienia kasacji, Sąd 8 Najwyższy orzekł o jej oddaleniu - jako oczywiście bezzasadnej, rozstrzygając także o kosztach postępowania kasacyjnego.