II KR 441/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta Z. oskarżonego z art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonych przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 14 września 1965 r. na podstawie art. 375, 439 § 1 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok z tym, że przyjął, iż podstawą prawną skazania oskarżonego jest art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k.Uzasadnienie faktyczneI. Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 14 września 1965 r. uznał Zygmunta Z. za winnego tego, że dnia 20 kwietnia 1965 r. w B. w zamiarze pozbawienia życia swej żony Elżbiety Z. zadał jej nożem cztery rany kłute w klatkę piersiową, powodując u niej uszkodzenia płuc i odmę podskórną, połączone z krwotokiem wewnętrznym lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż natychmiastowa pomoc lekarska zapobiegła śmiertelnemu zejściu Elżbiety Z. i za ten czyn "na podstawie art. 225 § 1 k.k.", skazał oskarżonego na karę 7 lat więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 22 kwietnia do dnia 14 września 1965 r.II. Od powyższego wyroku założyli rewizje - Prokurator Wojewódzki w K. na niekorzyść oskarżonego oraz obrońca oskarżonego.1. Prokurator - wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie kary dodatkowej w postaci utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz przez wymierzenie oskarżonemu za przypisany mu czyn kary znacznie surowszej - zarzucił:a) obrazę przepisu prawa materialnego - art. 47 § 2 k.k. przez nieorzeczenie utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych, mimo, że oskarżony popełnił przestępstwo z niskich pobudek, orazb) rażącą niewspółmierność wymierzonej kary w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego.2. Obrońca oskarżonego - wnosząc o uchylenie za-skarżonego wyroku i uznanie oskarżonego za winnego dokonania przestępstwa określonego w art. 236 § 1 lit. a k.k. ewentualnie przewidzianego w art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 2 k.k. z wymierzeniem łagodnej kary-w każdym wypadku, względnie o przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania - treść założonej rewizji sprowadził do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mającej wpływ na jego treść, przez uznanie, że oskarżony zadając 4 rany kłute w klatkę piersiową swej żonie działał w zamiarze pozbawienia jej życia, chociaż zebrany na przewodzie sądowym materiał dowodowy nie dawał podstawy do wysnucia takiego wniosku, albowiem w czynie oskarżonego zachodzą znamiona przestępstwa określonego w art. 236 § 1 lit. a k.k., względnie - przewidzianego w art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 2 k.k., co zarówno w pierwszym wypadku, jak też i w drugim wskazuje, że została wymierzona oskarżonemu zbyt surowa kara.III. W czasie rozprawy rewizyjnej w Sądzie Najwyższym przedstawiciel Prokuratury Generalnej, biorący udział w posiedzeniu, popierając rewizję Prokuratora Wojewódzkiego cofnął zarzut dotyczący obrazy przepisu prawa materialnego - art. 47 § 2 k.k.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Powyższa rewizja nie jest zasadna.a) Zarzut obrazy przepisu prawa materialnego - art. 47 § 2 k.k. - wobec jego cofnięcia na rozprawie rewizyjnej w Sądzie Najwyższym przez przedstawiciela Prokuratury Generalnej, zgodnie z przepisem art. 365 § 2 k.p.k., należało pozostawić bez rozpoznania.b) Natomiast pozostały zarzut - wymierzenia oskarżonemu zbyt łagodnej kary - należało uznać za niezasadny.Aczkolwiek w myśl art. 22 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu Dz. U. z 1959 r. Nr 69, poz. 434 stan nietrzeźwości w chwili popełnienia przestępstwa stanowi okoliczność obciążającą, to jednak w danym wypadku, mimo, że oskarżony w chwili czynu znajdował się w stanie nietrzeźwym, nie można uznać, że wymierzona jemu kara w wysokości 7 lat więzienia jest rażąco łagodna w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej jego czynu. Zważyć bowiem należy, że oskarżony dotychczas nie był sądownie karany, że jest on chory na raka, co ujemnie wpływa na jego "nastawienie psychiczne do życia i otoczenia", że posiadał on w miejscu pracy dobrą opinię i że miał on na swym utrzymaniu troje nieletnich dzieci. Powyższe więc okoliczności w ich łącznym ujęciu, przy uwzględnieniu ponadto, że wymierzona oskarżonemu kara jako przewyższająca o 2 lata najniższe ustawowe zagrożenie, wynoszące w tym wypadku 5 lat więzienia, wskazują, że ta kara nie nosi oznak rażącej łagodności w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego.W tych warunkach należało powyższą rewizję pozostawić bez uwzględnienia.2) Co do rewizji oskarżonego.Rewizja oskarżonego również nie jest zasadna.a) Pogląd prawny wyrażony w rewizji oskarżonego, że działanie jego, polegające na zadaniu nożem kuchennym swej żonie 4 ran kłutych w klatkę piersiową ze spowodowaniem uszkodzenia płuca i odmy podskórnej w połączeniu z krwotokiem wewnętrznym - stanowi przestępstwo określone w art. 236 § 1 lit. a k.k. - jest bezpodstawny.Ze sformułowania w art. 23 § 1 k.k. pojęcia usiłowania wynika, że oparte ono zostało na subiektywnej postawie sprawcy. Z tej zasady wychodząc usiłowaniem w rozumieniu tego przepisu jest każde działanie, w którym sprawca w sposób wyraźny zaznaczył swój zamiar popełnienia przestępstwa; przy czym aczkolwiek przepis ten nie wymaga, aby to działanie było początkiem realizowania zamierzonego przestępstwa, to jednak musi ono być skierowane przez sprawcę bezpośrednio ku urzeczywistnieniu jego zamiaru przestępnego.Z tych więc założeń wychodząc należy stwierdzić, że skoro jak to z zasadnych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, oskarżony w mieszkaniu oczekiwał na powrót swej żony, będąc uzbrojony w nóż kuchenny, a następnie po jej przyjściu do mieszkania, będąc subiektywnie lecz bezpodstawnie przekonany, że ona jego zdradza, zaczął zadawać jej tym nożem ciosy w plecy, powodując wyżej opisanie uszkodzenia ciała, to w takich warunkach oskarżony w sposób niewątpliwy wykazał swój ewentualny zamiar, gdyż możliwość pozbawienia życia swej żony przy takim działaniu przewidywał i na taki skutek się godził art. 14 § 1 - dolus ewentualis.Ciosy zadawane przez oskarżonego w tym wypadku były niewątpliwie skierowane przez niego bezpośrednio ku urzeczywistnieniu tak zamierzonego przestępstwa, albowiem jak to wynika z opinii dr med. P. każda rana kłuta klatki piersiowej człowieka w połączeniu z uszkodzeniem opłucnej i płuca może być bez natychmiastowej pomocy lekarskiej śmiertelna, o czym oskarżony jako człowiek dorosły nie mógł nie wiedzieć.Dlatego też zasadnie Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku obrońcy oskarżonego o zakwalifikowaniu jego czynu z art. 236 § 1 lit. a k.k., gdyż - jak z powyższego wynika - w czynie oskarżonego zachodzą znamiona przestępstwa określonego w art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k.b) Również nie jest zasadny i następny pogląd prawny oskarżonego, że w czynie jego mieszczą się znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 225 § 2 k.k., bowiem zebrany materiał dowodowy nie daje podstawy do uznania, że oskarżony w chwili czynu znajdował się pod przeważającym wpływem czynników emocjonalnych nad intelektem. Brak więc jest danych do uznania, że oskarżony przypisanego mu czynu dopuścił się pod wpływem silnego wzruszenia w rozumieniu art. 225 § 2 k.k.Nie było więc powodów do uwzględnienia rewizji oskarżonego w tej mierze.c) Wymierzonej oskarżonemu kary, jak to już wynika z rozważań zarzutu rewizji prokuratora, nie można uznać za nieproporcjonalną w stosunku do stopnia zawinienia oskarżonego. Kara bowiem 7 lat więzienia w tym wypadku - zdaniem Sądu Najwyższego - jest współmierna do społecznej wagi przestępstwa oskarżonego.3) Niezależnie od powyższego mając na względzie, że Sąd Wojewódzki skazując oskarżonego za usiłowanie popełnienia zabójstwa w sposób niekompletny wskazał przepis zastosowania ustawy karnej art. 329 lit. e k.p.k.). przez powołanie tylko art. 225 § 1 k.k., przeto Sąd Najwyższy uzupełnił to uchybienie, wskazując, że podstawą prawną skazania oskarżonego jest art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k.Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.