III KR 285/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Kosiński (spr.).Sędziowie SN: R. Góral, Cz. Kraska.Protokolant: T. Stemplewska.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Tryba.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na rozprawie po rozpoznaniu w dniu 27 września 1985 r. sprawy Janusza M. oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 27 lutego 1985 r.,I.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok z tym, że przyjmuje, iż oskarżony działał z zamiarem ewentualnym,II.zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego oraz opłat za drugą instancję w kwocie 12.000 zł.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w P. po rozpoznaniu sprawy Janusza M. oskarżonego o to, że w dniu 7 września 1984 r. w S. gm. R., działając z zamiarem pozbawienia życia Gunthera L., bił go rękami, kopał i uderzał nim o betonowy płot, w wyniku czego Gunther L, doznał licznych obrażeń, ciała a zwłaszcza obrażeń z zasinieniem skóry, rany ciętej tłuczonej czoła, pęknięcia błony śluzowej jamy ustnej, wyłamania trzech zębów, złamania żeber od IV do VII po stronie lewej i IV do VII po stronie prawej, złamania kości nosa, urazu okołonerkowego i moszny, wylewu podpajęczynowego i wstrząśnięcia mózgu, co w efekcie wywołało szok pourazowy, który następnie spowodował śmierć pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 27 lutego 1985 r. oskarżonego Janusza M. uznał za winnego przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. popełnionego w sposób wyżej opisany przyjmując, że działał on w zamiarze co najmniej ewentualnym i za czyn ten na podstawie cytowanego przepisu skazał go na karę 13 (lat trzynastu) pozbawienia wolności.Na podstawie art. 40 i 2 k.k. przyjmując, iż oskarżony działał z niskich pobudek, orzekł wobec niego karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat.Na podstawie art. 48 § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci dwóch butów gumowych zapisanych w księdze przechowywanych przedmiotów Sądu Wojewódzkiego w P. pod poz. 9/85 i zarządza ich zniszczenie.Na podstawie art. 199 k.p.k. zwrócił oskarżonemu Januszowi M. sweter "polo" zabrudzony, a Ewie L. czapkę z teksasu koloru niebieskiego i kij skorowany dł.106 cm, które to przedmioty zapisane są w księdze przechowywanych przedmiotów Sądu Wojewódzkiego w P. pod poz. 9/85Na podstawie art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu Januszowi M. okres tymczasowego aresztowania od dnia 8.9.1984 r. i nadal.Na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 2 ustawy z dnia 23.6.1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania karnego i wymierzył mu opłatę w kwocie 12.000 zł.Wyrok powyższy zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego.Rewizja zarzucając:1)obrazę przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt. 1 k.p.k.) przez przyjęcie w następstwie błędnej oceny okoliczności faktycznych, że oskarżony dopuścił się zbrodni z art. 148 k.k., podczas gdy czyn oskarżonego należało zakwalifikować jako działanie wyczerpujące znamiona przestępstwa z art. 157 § 1 k.k.,2)rażącą niewspółmierność kary wymierzonej osk. M. (art. 387 pkt 4 k.p.k.), bowiem kara 13 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu przez Sąd Wojewódzki jest niewspółmiernie surową do stopnia zawinienia, wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, iż oskarżony działaniem swoim dopuścił się nieumyślnego spowodowania śmierci Gunthera L., a tym samym zakwalifikowania jego czynu z art. 157 § 1 k.k. i w oparciu o ten przepis o wymierzenie oskarżonemu kary znacznie łagodniejszej od wymierzonej przez Sąd I instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.Ustalenia Sądu pierwszej instancji odnośnie do okoliczności w jakich nastąpiło pobicie przez oskarżonego G.L. i sposobu tego pobicia (str. 3-4 uzasad. wyroku) zostały dokonane głównie na podstawie wyjaśnień samego oskarżonego, złożonych zarówno na rozprawie, jak i w toku postępowania przygotowawczego, są prawidłowe i w oparciu o żaden z pozostałych dowodów ujawnionych w toku przewodu sądowego nie mogą być podważone.Dlatego zupełnie dowolne są sugestie rewizji, że denat mógł być pobity jeszcze przez inne osoby, oraz że działanie oskarżonego należałoby rozpatrywać w płaszczyźnie przekroczenia granic obrony koniecznej. Przebieg zdarzenia pomiędzy oskarżonym a G.L., a zwłaszcza pozostawienie go nieprzytomnego na miejscu pobicia wyklucza udział w pobiciu denata także innych nieustalonych sprawców czy sprawcy. Zachowanie się natomiast G.L., który pracując w Państwowym Gospodarstwie Rolnym - Zakład Rolny w S. w charakterze stróża, nie chciał w krytycznym czasie wpuścić do obory pijanego oskarżonego, którego już uprzednio przyłapał na kradzieży, w żadnym wypadku nie może być traktowane jako bezprawny zamach na oskarżonego.Głównym zarzutem podniesionym przez autora rewizji jest zarzut dopuszczenia się przez Sąd pierwszej instancji błędnego ustalenia w zakresie strony podmiotowej przypisanego oskarżonemu czynu, a mianowicie przyjęcie, że oskarżony działał z zamiarem ewentualnym zabójstwa G.L., pomimo że wyniki przewodu sądowego wykazują, że wywołany pobiciem pokrzywdzonego skutek śmiertelny oskarżony mógł obejmować jedynie winą nieumyślną, a zatem czyn jego powinien być zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 157 k.k.Z poglądem tym nie można się zgodzić.Rekonstrukcja zamiaru z jakim w rozpatrywanej sprawie oskarżony działał, została przez Sąd pierwszej instancji dokonana na podstawie analizy całokształtu okoliczności podmiotowych i przedmiotowych zajścia (str. 10-11 uzas. wyroku) i jako prawidłowa nie może być podważona. Należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że sposób działania oskarżonego, a mianowicie uderzanie, w początkowej fazie zajścia, pokrzywdzonym o betonowe ogrodzenie, a następnie gdy ten upadł wielokrotne kopanie go dużą siłą po całym ciele, w wyniku czego doznał on szeregu bardzo poważnych obrażeń ciała, między innymi wstrząśnienia mózgu, złamania kilku żeber, oraz wylewu podpajęczynówkowego, w następstwie których to obrażeń nastąpił zgon, dowodzi, że oskarżony przewidywał możliwość spowodowania takiego skutku i godził się nań. Dla ustalenia rodzaju winy oskarżonego nie bez znaczenia jest również fakt, że żywił on do denata zadawnioną urazę, ponieważ przyłapany przez G.L. na kradzieży, został za przestępstwo to skazany.Wbrew twierdzeniom autora rewizji, wyniki przewodu sądowego wskazują w sposób jednoznaczny, że rana czołowo-skroniowa u denata, która jak to określił biegły lekarz Zb.B. była jednym z najbardziej skutkujących czynników mających wpływ na zgon pokrzywdzonego, w zespole innych doznanych przez niego obrażeń, została spowodowana działaniem oskarżonego. Dlatego w realiach rozpatrywanej sprawy bez znaczenia jest czy powstała ona w czasie gdy oskarżony uderzał całym ciężarem pokrzywdzonego o betonowe ogrodzenie, czy też w momencie gdy kopał leżącego obok tego ogrodzenia G.L. po głowie w ten sposób, że głowa mogła o ogrodzenie to uderzać (uzasad. wyroku str.3).Powyższe okoliczności dowodzą, że ustalenia Sądu pierwszej instancji odnośnie do działania oskarżonego z zamiarem ewentualnym zabójstwa G.L. są prawidłowe i zgodne z linią orzeczenia Sądu Najwyższego w tym przedmiocie (por. zwł. wyrok SN z dnia 28 VI 1977,VI KRN 14/77 - OSNKW, z. 4-5 z 1978 r., poz. 43).Wymierzona oskarżonemu kara za jedną z najcięższych zbrodni, uwzględniając zwłaszcza dotychczasowy naganny tryb życia oskarżonego (nadużywanie alkoholu, uprzednią karalność), dopuszczenie się czynu w stanie nietrzeźwym oraz wprost sadystyczny sposób działania, nie może być uznana za karę rażąco niewspółmiernie surową do stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu. Dlatego również w tym zakresie wyrok nie może ulec zmianie.Niezależnie od podniesionych w rewizji zarzutów Sąd Najwyższy zauważa, że dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenie strony podmiotowej popełnionego przez oskarżonego czynu w części dyspozytywnej wyroku, a mianowicie, że działał on "z zamiarem co najmniej ewentualnym" nie jest prawidłowe.Wprawdzie ustalenia co do określonych w art. 7 § 1 k.k. elementów zamiaru ewentualnego stanowią niezbędną część podstawy faktycznej wyroku i do ustaleń tych ma pełne zastosowanie reguła zawarta w art. 3 § 3 k.p.k., ale przepis art. 7 § 1 k.k. określając dwie odmiany umyślności: zamiar bezpośredni albo zamiar ewentualny, nie przewiduje odmiany trzeciej w postaci "zamiaru co najmniej ewentualnego" i dlatego takie określenie zamiaru oskarżonego w części dyspozytywnej wyroku nie jest dopuszczalne.Stanowi ono obrazę prawa materialnego (art. 7 § 1 k.k.). Wszelkie natomiast rozważania i wnioski Sądu w zakresie strony podmiotowej czynu oskarżonego, postaci (odmian) umyślności względnie nieumyślności, oraz form winy w oparciu o dowody, którymi Sąd dysponował przy uwzględnieniu zasady wyrażonej w art. 3 § 3 k.p.k. powinny być zawarte w uzasadnieniu wyroku (art. 372 § 1 k.p.k.). Z treści tego uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie nie wynika zresztą, by Sąd możliwość ustalenia, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim szerzej rozważał.Mając powyższe na uwadze, z wyjątkiem dokonanej zmiany w zakresie ustalenia,postaci zamiaru oskarżonego, zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Orzeczenie o kosztach postępowania oraz opłacie oparte zostało na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. i art. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnych.