II KZ 11/22

Sygn. akt II KZ 11/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie J. M. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. zażalenia skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 stycznia 2022 r. o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKzw (…) na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu (…). UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w (…), na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w., odmówił przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKzw (…), utrzymujące w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VI Kow (…), w przedmiocie udzielenia zezwolenia na 2 wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd Apelacyjny działający jako sąd odwoławczy. Na powyższe zarządzenie zażalenie złożył skazany. W treści uzasadnienia wskazał, że wydana decyzja i postawa jest dla niego niezrozumiała, nadto nikt nie chce wziąć odpowiedzialności za krzywdząca dla skarżącego decyzje, a zatem wnosi o rzetelne przyjrzenie się całej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. sąd bada z urzędu swoją właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi. Rozstrzygnięcie tej kwestii wyprzedzać musi ocenę dopuszczalności wniesionego w tej sprawie zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w (…) o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 grudnia 2021 r. Analizując obowiązujące przepisy określające zakres właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania wniesionego zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKzw (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VI Kow (…), w przedmiocie udzielenia zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Rozpocząć wypada od oczywistego stwierdzenia, że orzekanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie należy do kompetencji Sądu Najwyższego. Nie jest to także Sąd, któremu powierzono co do zasady rozpoznawanie zażaleń od rozstrzygnięć wydawanych w tych sprawach. Brak jest wreszcie kompetencji o ogólnym charakterze przyznającej Sądowi Najwyższemu jakąś uniwersalną właściwość do kontroli wszelakich rozstrzygnięć wydawanych przez sądy powszechne, w tym w szczególności przez sądy apelacyjne. Jest wręcz przeciwnie. 3 Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 27 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach wskazanych w ustawie. Przypomnieć należy także ogólną regułę, zgodnie z którą to sąd właściwy do rozpoznania środka odwoławczego jest również właściwy do rozpoznania zażalenia na zarządzenie odmawiające jego przyjęcia. W niniejszej sytuacji mamy do czynienia z sytuacją, w której wniesiony został środek odwoławczy od orzeczenia sądu odwoławczego, w istocie wbrew treści art. 426 § 1 k.p.k., poza zakresem wyjątków przewidzianych w art. 426 § 2 k.p.k. oraz tych przewidzianych w innych przepisach. Z pewnością także z faktu podjęcia przez skarżącego próby wykreowania kolejnej instancji kontrolnej poprzez zaskarżenie zarządzenia o niedopuszczalności zażalenia na orzeczenie sądu odwoławczego nie wynika by uprawniona i wymagana mogła być w tym zakresie właściwość Sądu Najwyższego. Jak wskazano wyżej brak przepisu szczególnego pozwalającego na takie przyjęcie. Sąd Najwyższy nie jest z pewnością w sprawach związanych z udzielaniem zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sądem odwoławczym od orzeczeń wydanych przez sądy powszechne. Nadto, dostrzec należy brak jakichkolwiek argumentów przemawiających za poszukiwaniem powodów rozszerzającej wykładni przepisów o właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego w tym przypadku, tak aby mogła ona w praktyce objąć kontrolę zarządzeń wydawanych przez sąd apelacyjny w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia od orzeczenia sądu odwoławczego w przedmiocie zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Wystarczy przypomnieć, że odmiennie niż w przypadku postępowania w przedmiocie dopuszczalności kasacji czy wznowienia postępowania Sąd Najwyższy nigdy nie będzie właściwym do merytorycznego rozpoznania takiej sprawy, a zatem merytorycznie nie będzie się tą kwestią zajmował. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono zbieżne stanowisko w zakresie braku właściwości Sądu Najwyższego do rozpoznawania zażalenia na zarządzenie prezesa/upoważnionego sędziego sądu apelacyjnego o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem sądu okręgowego, oparte na podkreśleniu, że brak jest podstaw do poszukiwania tej 4 właściwości, skoro Sąd Najwyższy nigdy nie będzie sądem właściwym do merytorycznego rozpoznania sprawy (por. postanowienie SN z 16 listopada 2021 r., III KZ 46/21). Podobnie Sąd Najwyższy wskazuje konsekwentnie, że skoro na postanowienie merytoryczne wydane przez sąd apelacyjny w kwestii odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, to i na zarządzenie, które wydane jest w toku takiego postępowania, a które blokuje możliwość merytorycznego rozpoznania zażalenia, nie może przysługiwać środek odwoławczy do Sądu Najwyższego. Skoro zatem sąd apelacyjny jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu okręgowego, wydane w trybie art. 545 § 3 k.p.k., to i ten sam sąd pozostaje właściwy, zgodnie z treścią art. 466 § 2 k.p.k., do kontroli zarządzenia odmawiającego przyjęcia zażalenia (por. odpowiednio postanowienia SN: z 19 lipca 2017 r., V KZ 29/17; z 19 października 2020 r., III KZ 61/20). W niniejszej sprawie w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego orzekał postanowieniem Sąd Okręgowy w L., działając jako sąd I instancji, zaś zażalenie na to postanowienie rozpoznał Sąd Apelacyjny w (…), jako sąd odwoławczy, który utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uznać należy zatem, że właściwym zarówno do oceny dopuszczalności zażalenia na ww. zarządzenie jak też do jego ew. rozpoznania jest sąd apelacyjny według ogólnych zasad, czyli – co do zasady – w składzie jednego sędziego (art. 30 k.p.k.). Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.