II KZ 156/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr A. Kafarski (sprawozdawca). Sędziowie: A. Hapon, S. Kaciczak. Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana K., skazanego z art. 236 § 1 lit. a k.k. z 1932 r., po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika powódki cywilnej Janiny S. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 17 listopada 1972 r.postanowił zaskarżone postanowienie uchylić i wniosek pełnomocnika powódki cywilnej o wznowienie postępowania pozostawić bez rozpoznania (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Będzinie wyrokiem z dnia 21 października 1969 r. uznał oskarżonego Stefana K. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 236 § 1 lit. a k.k. z 1932 r. w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz.U. Nr 34, poz. 152), zasądzając na rzecz powódki Janiny J. dochodzone przez nią roszczenia cywilne.Sąd Wojewódzki w Katowicach po rozpoznaniu rewizji oskarżonego zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, uznając jednak, że czyn przypisany oskarżonemu nie miał charakteru chuligańskiego (wyrok z dnia 16 grudnia 1969 r.).W sprawie tej wniosek o wznowienie postępowania złożył pełnomocnik powódki cywilnej, wnosząc o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Będzinie do ponownego rozpoznania w celu ustalenia, że oskarżony Stefan K. dopuścił się pobicia powódki Janiny S. z pobudek chuligańskich bez prowokacji z jej strony.Wniosek o wznowienie postępowania opiera się na art. 474 § 1 k.p.k., zarzucając, że zeznająca w sprawie Stefana K. świadek Zofia T. złożyła fałszywe zeznania, które stały się podstawą do orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej odrzucenia charakteru chuligańskiego czynu przypisanego oskarżonemu.Z przeprowadzonego w postępowaniu o wznowienie dowodu z akt Sądu Powiatowego w Będzinie wynika, że Zofia T. została prawomocnie uznana za winną tego, iż w sprawie Stefana K. złożyła zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i na rozprawie przed Sądem Powiatowym w Będzinie fałszywe zeznania sprowadzające się do tego, iż widziała jedynie, że pokrzywdzona Janina S. uderzyła ręką w twarz oskarżonego "(...) Stefana K., po czym udała się do domu, podczas gdy w rzeczywistości widziała również, że Stefan K. uderzył kilka razy Janinę S. pięściami po twarzy, na skutek czego upadła ona na podłogę". Sąd Wojewódzki wniosku o wznowienie postępowania nie uwzględnił, wychodząc z założenia, że przedstawione wyżej fałszywe zeznania Zofii T. nie miały wpływu na treść tej części wyroku rewizyjnego, w której został odrzucony charakter chuligański czynu przypisanego skazanemu.Postanowienie to zaskarżył pełnomocnik powódki, wnosząc o uchylenie tego postanowienia i uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.Zażalenie zostało oparte na zarzucie błędnej oceny treści zeznań Zofii T. co do rozstrzygnięcia sprawy Stefana K. w związku z istniejącymi w tej sprawie okolicznościami oraz faktem prawomocnego skazania Zofii T. za złożenie fałszywych zeznań.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wstępnym zagadnieniem, które w sprawie niniejszej należy rozstrzygnąć, jest kwestia, czy powódka cywilna jest uprawniona do żądania wznowienia postępowania w zakresie wskazanym w części historycznej niniejszego uzasadnienia, negatywne bowiem rozstrzygnięcie tej kwestii czyni zbędnym kontrolę merytorycznej zasadności zaskarżonego postanowienia.Powód cywilny w procesie adhezyjnym jest uprawniony jedynie do dochodzenia roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa (art. 52 k.p.k.) i w związku z tym może dowodzić istnienia tylko tych okoliczności, na których opiera swoje roszczenie (art. 56 k.p.k.).Te ograniczone uprawnienia procesowe powoda cywilnego istnieją również w postępowaniu sądowym po uprawomocnieniu się orzeczenia (dział XI kodeksu postępowania karnego), odmienne bowiem - szersze ujęcie uprawnień procesowych w tym postępowaniu nie byłoby rzeczą logiczną, jeżeli ustawa ograniczyła uprawnienia powoda w postępowaniu jurysdykcyjnym.W związku z tym powód cywilny ma prawo domagać się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o roszczeniach cywilnych. W tym wypadku jednak rozstrzygnięcie wniosku o wznowienie należy do sądu właściwego do orzekania w sprawach cywilnych (art. 477 § 1 k.p.k.).W konsekwencji wskazanych okoliczności należało uznać, że wniosek powoda cywilnego o wznowienie postępowania, złożony w niniejszej sprawie, pochodzi od osoby nieuprawnionej, a zatem stosując art. 11 pkt 4 k.p.k. należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.