II KZ 257/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Regent-Lechowicz, W. Sikorski. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa K. i Michała S., po rozpoznaniu zażalenia: 1) oskarżonego Michała S. na zarządzenie przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 4 października 1974 r. i 2) zażaleń obu oskarżonych na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 7 września 1974 r. o zastosowaniu ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił:1) u c h y l i ć zarządzenie przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 14 października 1974 r. odmawiające przyjęcia zażalenia oskarżonego Michała S. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 7 września 1974 r. o zastosowaniu amnestii;2) u c h y l i ć postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 7 września 1974 r. o zastosowaniu amnestii w stosunku do oskarżonych Michała S. i Józefa K., a sprawę ich w tym zakresie przekazać temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneI. Zażalenie oskarżonego Michała S. co do odmowy przyjęcia jego zażalenia merytorycznego jest zasadne.Z nadesłanego bowiem do Sądu Najwyższego pisma Zakładu Karnego w S. z dnia 18 października 1974 r. wynika, że nie da się ustalić, kiedy faktycznie oskarżony napisał swe zasadnicze zażalenie, a co ważniejsze, kiedy złożył je na ręce wychowawcy lub innego przedstawiciela administracji Zakładu Karnego w S.Skoro zaś oskarżony konsekwentnie twierdzi, że uczynił to już dnia 16 września 1974 r., a więc w 2 dni po doręczeniu mu odpisu postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 7 września 1974 r., i taką też datę nosi jego zażalenie, to w tej sytuacji twierdzenie jego o złożeniu tego pisma w terminie uznać należy za nieodparte.Nie można bowiem wyłączyć, że data wpływu pisma oskarżonego do administracji Zakładu Karnego w S. nie odpowiada rzeczywistości i dlatego zażalenie oskarżonego Michała S. w tej procesowej kwestii Sąd Najwyższy uwzględnił.II. Za zasadne uznać należało także zażalenie obu skazanych na postanowienia o amnestii, przynajmniej co do tego, że postanowienia te nie mogą być utrzymane w mocy. W postanowieniach tych bowiem Sąd Wojewódzki nie odmówił wprost zastosowania amnestii co do czynów opisanych w pkt I i II aktu oskarżenia, a wymierzając nową karę łączną nie wskazał, że obejmuje ona także kary za te czyny, które nie zostały amnestią objęte; jednakże z wymierzonej obu oskarżonym kary łącznej wyraźnie wynika, że Sąd ten kar za czyny I i II amnestią nie objął, czego jednak niczym nie uzasadnił.Dopiero w uzasadnieniu postanowienia wydanego w trybie art. 412 k.p.k. w związku z wniesionymi przez oskarżonych zażaleniami wynika, że Sąd Wojewódzki postąpił tak, uznając, że czyn opisany w pkt I aktu oskarżenia amnestii nie podlega ze względu na to, iż obaj oskarżeni byli osobami "organizującymi wykonanie tego czynu". Sąd Najwyższy przede wszystkim zauważa, że (niezależnie od braku ustosunkowania się co do pominięcia czynu II) taki sposób załatwienia sprawy jest wadliwy, gdyż argumentacja mająca uzasadniać ewentualną odmowę zastosowania amnestii powinna się znaleźć w samym zaskarżonym postanowieniu, a nie w postanowieniu wydanym później na podstawie art. 412 k.p.k.Pomijając jednak to uchybienie natury proceduralnej, stwierdzić należy, że ani akt oskarżenia, ani uzasadnienia zaskarżonych wyroków nie zawierają ustaleń o spełnianiu przez obu wymienionych oskarżonych kierowniczej lub organizatorskiej roli w przestępstwie.Przepis bowiem art. 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), przewidujący, że amnestii nie podlegają między innymi "osoby organizujące lub kierujące wykonaniem przez inne osoby przestępstwa polegającego na zagarnięciu mienia społecznego w porozumieniu z innymi osobami", odwołuje się nie do kwalifikacji prawnej czynu, lecz do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogły nie być przedmiotem ówczesnych rozważań sądu; dokonanie zatem stosownych ustaleń w tym zakresie przez sąd stosujący amnestię uznać należy za dopuszczalne, jednakże ustalenia te nie tylko nie mogą pozostawać w sprzeczności z ustaleniami zawartymi w prawomocnym wyroku, lecz muszą w sposób oczywisty wynikać z zebranego materiału dowodowego.Dokonanie takich uzupełniających ustaleń wymaga - rzecz oczywista - odpowiedniego uzasadnienia przez wskazanie tych dowodów i argumentów, które na istnienie wymienionych okoliczności bez wątpliwości wskazują.Zważywszy, że w niniejszej sprawie kwestia powyższa nie wydaje się tak oczywista, gdyż chodziło o wspólnie dokonane włamanie przez trzech sprawców i istniejący pomiędzy nimi dość typowy podział ról, a Sąd Wojewódzki w ogóle nie uzasadnił swego stanowiska, Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w celu ponownego jej rozpoznania w omawianym wyżej zakresie.