II KZ 33/26

II KZ 33/26 POSTANOWIENIE Dnia 2 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie S.S., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 września 2026 r., zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego XI Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt XI WKK 13/26, o odmowie przyjęcia kasacji, p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. [WB] UZASADNIENIE Zastępca Przewodniczącego XI Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Lublinie zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt XI WKK 13/26, odmówił przyjęcia kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego S.S. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt XI Ka 1152/25, wobec jej niedopuszczalności z mocy ustawy (k. 669). Na to zarządzenie zażalenie wniósł obrońca skazanego, podnosząc następujące zarzuty: I. obrazę art. 523 § 2 i 4 k.p.k. poprzez ich nadmiernie formalistyczne zastosowanie, polegające na odmowie przyjęcia kasacji wyłącznie z uwagi na rodzaj II KZ 33/26 2 orzeczonej kary, bez uwzględnienia konstytucyjnego i konwencyjnego charakteru podniesionych zarzutów; II. obrazę art. 530 § 2 k.p.k. poprzez ograniczenie kontroli dopuszczalności kasacji do wyłącznie mechanicznej oceny rodzaju orzeczonej kary, bez odniesienia się do charakteru podniesionych zarzutów dotyczących konstytucyjnych wolności i standardów rzetelnego procesu; III. obrazę art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k. poprzez sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kasacji w sposób schematyczny i blankietowy, polegający między innymi na odwołaniu się do przesłanki niedopuszczalności kasacji wniesionej wyłącznie z powodu niewspółmierności kary, podczas gdy kasacja obrońcy skazanego w ogóle niebyła oparta na zarzucie niewspółmierności kary, lecz na zarzutach rażącego naruszenia prawa materialnego, rażącego naruszenia prawa procesowego oraz naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych; IV. naruszenie art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 42 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 10 EKPCz poprzez przyjęcie wykładni przepisów kasacyjnych prowadzącej do całkowitego wyłączenia kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniem ingerującym w konstytucyjne wolności jednostki oraz penalizującym wypowiedź stanowiącą realizację prawa do obrony i udziału w debacie dotyczącej funkcjonowania organizacji wykonującej zadania publiczne; V. pominięcie przy ocenie dopuszczalności kasacji, że wniesiony środek nadzwyczajny dotyczył uchybień o charakterze fundamentalnym i systemowym, w szczególności: 1) zanegowanie przez Sąd Odwoławczy znaczenia Konstytucji RP i EKPCz dla odpowiedzialności karnej; 2) odmowę zastosowania standardu prokonstytucyjnej wykładni art. 212 k.k.; 3) pozorność kontroli odwoławczej; 4) całkowite pominięcie dowodów istotnych dla zastosowania kontratypu z art. 213 § 2 k.k.; 5) zastosowanie prawa karnego jako instrumentu tłumienia krytyki działalności władz Koła Łowieckiego oraz wywołania efektu mrożącego wobec sygnalizowania nieprawidłowości. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości i przyjęcie kasacji do rozpoznania, II KZ 33/26 3 ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w przedmiocie przyjęcia kasacji. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Pomimo podniesienia szeregu zarzutów, w których wskazano także na przepisy wyznaczające konstytucyjne i konwencyjne standardy prawa do sądu, istota wniesionego środka odwoławczego sprowadza się do podważenia zastosowania w sprawie unormowań proceduralnych zawężających dla stron podstawy kasacji w sprawach, w których nie orzeczono kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Należy podkreślić, że w sprawie nie miała miejsca jakakolwiek uznaniowość przesłanek dopuszczalności kasacji, a zatem twierdzenie o nadmiernym formalistycznym zastosowaniu przepisów jawi się jako zupełnie nieuprawnione. Oczywiste jest bowiem to, że zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Wyjątek od tej reguły dotyczy jedynie kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub gdy kasację wnosi jeden z podmiotów, wymienionych w art. 521 k.p.k. Przepisy te są klarowne i jednoznaczne w swej treści. Powinny być one znane pełnomocnikowi procesowemu strony wykonującemu zawód radcy prawnego, jak również to, że formalna niedopuszczalność środka odwoławczego uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie, co czyni oczywiście bezzasadną dalszą argumentację dotyczącą treści zarzutów odnoszących się do istoty sprawy. Jako nieporozumienie jawi się treść trzeciego zarzutu, w którym wskazano jakoby w zaskarżonym zarządzeniu powołano się na przesłankę niedopuszczalności kasacji – wniesienia jej wyłącznie z powodu niewspółmierności kary, „podczas gdy kasacja obrońcy skazanego w ogóle nie była oparta na zarzucie niewspółmierności kary, lecz na zarzutach rażącego naruszenia prawa materialnego, rażącego naruszenia prawa procesowego oraz naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych”. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano wprost, że w kasacji zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a odwołanie się do kwestii wnoszenia kasacji wyłącznie z powodu II KZ 33/26 4 niewspółmierności kary było wynikiem zacytowania w całości treści art. 523 § 1 k.p.k., a nie odwołania się do treści badanej kasacji. Na koniec warto zauważyć, że jeżeli obrońca widzi istotne naruszenia standardów postępowania przed sądami powszechnymi nic nie stoi na przeszkodzie zwrócenie się do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskim z sygnalizacją potrzeby wniesienia kasacji nadzwyczajnej, które stanowi właściwy mechanizm gwarantujący rzetelność postępowania w sprawach, w których podstawy kasacji dla stron są z mocy prawa ograniczone. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] [a.ł]