II KZ 43/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Nyczaj. Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), I. Kazimierczak.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Pawła K., skazanego z art. 4 § 1 m.k.k. i art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu zażalenia oskarżonego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 18 sierpnia 1969 r. co do zastosowania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,postanowił powyższego zażalenia nie uwzględnić i zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 6 października 1953 r., utrzymanym w mocy orzeczeniem Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 31 października 1953 r. Paweł K., został skazany:a) z art. 14 § 2 m.k.k. - na 10 lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat oraz na karę przepadku mienia za to, że na początku 1953 r. w S. założył i do dnia 2 kwietnia 1953 r. brał udział w związku mającym na celu zbrodnię przez to, iż utworzył bandę rabunkową, której zadaniem było dokonywanie napadów rabunkowych na sklepy społeczne, i wciągnął do niej współoskarżonych Józefa D., Jana G. i Józefa B.,b) z art. 4 § 1 m.k.k. - na 8 lat więzienia za to, że w okresie od początku lutego 1953 r. do dnia 2 kwietnia 1953 r. w G. przechowywał bez zezwolenia broń palną i amunicję przez to, iż nosił przy sobie i przechowywał w swym mieszkaniu pistolet produkcji belgijskiej z 9 nabojami do tego pistoletu.Jako karę łączną pozbawienia wolności wymierzono oskarżonemu karę 10 lat więzienia.Powyższe kary złagodzone zostały oskarżonemu postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 20 czerwca 1956 r. na zasadzie ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174), a w szczególności na podstawie art. 3 ustęp 1 punkt 2 lit. a) i art. 4 ustęp 2 punkt 2 lit. a) tejże ustawy złagodzono o połowę karę 10 lat więzienia wymierzoną oskarżonemu za przestępstwo z art. 14 § 2 m.k.k., to jest do 5 lat więzienia, skrócono okres utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych do 2 lat i 6 miesięcy więzienia i darowano w części nie wykonanej karę przepadku majątku oraz złagodzono o połowę karę 8 lat więzienia orzeczoną za przestępstwo z art. 4 § 1 m.k.k., to jest do 4 lat więzienia.Jednocześnie wymierzono oskarżonemu nową karę łączną w wysokości 8 lat więzienia.Po odbyciu przez oskarżonego na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności 1 roku i 9 miesięcy więzienia, Prokuratura Wojewódzka w Katowicach udzielił a mu w dniu 12 kwietnia 1956 r. przerwy w wykonywaniu kary na okres 12 miesięcy ze względu na zły stan zdrowia.Przebywając na wolności, oskarżony Paweł K. popełnił nowe przestępstwa polegające na tym, że:I. w czasie od 3 kwietnia 1957 r. do 16 kwietnia 1957 r. w G. posiadał bez zezwolenia władz krótką broń palną, mianowicie pistolet systemu "TT" nr 15929 wraz z nabojami (art. 4 § 1 m.k.k.);II. w dniu 16 kwietnia 1957 r. w S. zrabował z kasy sklepu MHM utarg dzienny w kwocie 1.405 zł, grożąc uprzednio sprzedawcy, Stefanii K., zabiciem z pistoletu (art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - Dz. U. Nr 17, poz. 68).Za powyższe przestępstwa oskarżony Paweł K. został skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 10 stycznia 1958 r. na podstawie art. 4 § 1 m.k.k. na karę 6 lat więzienia oraz na mocy art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. na karę 8 lat więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, przy czym jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu 10 lat więzienia.Na skutek rewizji wniesionej przez oskarżonego sprawa znalazła się w rozpoznaniu Sądu Najwyższego, który wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1957 r. utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 10 stycznia 1958 r., poprawiając zarazem błędną kwalifikację prawną czynu oskarżonego opisanego w punkcie II aktu oskarżenia z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na art. 2 § 1 tegoż dekretu.Nie jest słuszny podniesiony w zażaleniu zarzut, że przypisane oskarżonemu wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 10 stycznia 1958 r. przestępstwa są innego rodzaju i popełniono je z innych pobudek aniżeli przestępstwa, za które został on skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 6 października 1953 r.Wprawdzie przestępstwa popełnione przez skazanego i zakwalifikowane z art. 14 § 2 m.k.k. (wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego) i art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (wyrok Sądu Wojewódzkiego) przewidziane są w różnych ustawach i godzą pozornie w inne dobra chronione prawem, jednakże okoliczności faktyczne tych czynów wskazują na ich jednorodzajowość, skoro w obu wypadkach działanie oskarżonego wymierzone było przeciwko mieniu społecznemu, a pobudką tego działania była chęć zysku. Nie może także nasuwać żadnych zastrzeżeń jednorodzajowość czynów ani też identyczność pobudek działania skazanego w razie uznania go za winnego przestępstw przewidzianych w art. 4 § 1 m.k.k.Trafnie również, badając zagadnienie recydywy, brał Sąd Wojewódzki - wbrew odmiennemu poglądowi zawartemu w zażaleniu - pod uwagę, przy ustalaniu części odbytej kary, nie pierwotną karę pozbawienia wolności wymierzoną przez Sąd, lecz karę ostateczną złagodzoną na mocy "amnestii".Podzielić należy stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że oskarżony z chwilą popełnienia przypisanych mu wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach 10 stycznia 1958 r. przestępstw odbył już przynajmniej w jednej trzeciej części (1 rok i 9 miesięcy) poszczególne kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 6 października 1953 r. Zawarty bowiem w przepisie art. 7 punkt 9 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) warunek odbycia co najmniej w jednej trzeciej części kary pozbawienia wolności za przestępstwo tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek może się odnosić nie do kary łącznej, lecz jedynie do kar poszczególnych wchodzących w skład kary łącznej.W następstwie orzeczenia kary łącznej wykonywanie z osobna każdej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa staje się zbędne (...). W skład kary łącznej mogą wchodzić kary wymierzone za przestępstwa niejednokrotnie nie tego samego rodzaju i popełnione nie z tych samych pobudek. Kara łączna zatem nie jest w toku jej wykonywania sprawdzianem tego, czy sprawca odbył karę pozbawienia wolności za przestępstwo tego samego rodzaju lub popełnione z tych samych pobudek, i dlatego warunek odbycia przynajmniej jednej trzeciej części kary nie może się odnosić do kary łącznej, lecz do kar poszczególnych wchodzących w skład tej kary.Należy zaznaczyć, że pogląd przeciwny byłby nielogiczny i niezrozumiały, gdyż w razie powrotu do przestępstwa osoba poprzednio skazana za kilka przestępstw, w wyniku czego wymierzono jej karę łączną, na poczet której nie odbyła jeszcze jednej trzeciej części tej kary, byłaby w takiej sytuacji uprzywilejowana w stosunku do osoby skazanej poprzednio jedynie za jedno przestępstwo.