II KZ 95/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Janowski.Sędziowie: J. Dorsz, J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator: W. Anc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana R. o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika Stanisławy R., żony Stefana R., na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Częstochowie z dnia 21 kwietnia 1961 r. odmawiające przyznania odszkodowania, postanowiłuchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wydziałowi Cywilnemu tegoż Sądu celem rozpoznania roszczenia odszkodowawczego Stanisławy R. w związku ze śmiercią jej męża Stefana R. w ramach przepisów art. l-6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243).Uzasadnienie faktyczneZ prawidłowych ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że w dniu 13 października 1948 r. został zatrzymany przez organa MO Stefan R., który w dniu następnym w godzinach wieczornych zmarł w areszcie PUBP w Z.W aktach kontrolnych b. Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Katowicach znajduje się postanowienie o tymczasowym aresztowaniu Czesława R. z dnia 1 marca 1949 r. Postanowienie to nie może dotyczyć Stefana R. zarówno ze względu na inne imię, jak i ze względu na fakt, że wydane zostało w kilka miesięcy po śmierci Stefana R. Innego postanowienia o tymczasowym aresztowaniu dotyczącego Stefana R. w aktach nie ma.Roszczenie odszkodowawcze w postępowaniu karnym może być dochodzone jedynie w trybie przepisów księgi XI rozdziału V k.p.k. (art. 510-516). Podstawę zatem roszczenia odszkodowawczego w postępowaniu karnym stanowić może niesłuszne skazanie i wykonanie w całości lub w części orzeczonej kary albo oczywiście bezzasadne pozbawienie wolności przez tymczasowe aresztowanie, oparte na postanowieniu uprawnionej władzy (sądu lub prokuratora).Skoro z akt sprawy karnej wynika, że pozbawienie oskarżonego Stefana R. wolności nie było oparte na wydanym przez sąd lub prokuratora postanowieniu o tymczasowym aresztowaniu, to roszczenie odszkodowawcze Stanisławy R. nie opiera się na przepisach art. 510-516 k.p.k., lecz jedynie na przepisach art. 1-6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 243).Ponieważ do rozpoznania tego roszczenia właściwa jest droga postępowania cywilnego, przeto należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do rozpoznania Wydziałowi Cywilnemu Sądu Wojewódzkiego.