III K 424/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Janowski. Sędziowie: J. Zembaty, Z. Nyczaj (sprawozdawca). Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1) Mirosława P., 2) Stanisława S. i 3) Romana B. oskarżonych z art. 2 § 1 i 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), art. 4 § 1 m.k.k. i art. 23 k.k. w związku z art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 31), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach na sesji wyjazdowej w Myszkowie z dnia 5 lutego 1959 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k.1.zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary łącznej orzeczonej wobec oskarżonego Romana B. i na mocy art. 31 k.k. wymierzył temuż oskarżonemu nową karę łączną 6 lat więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 13 września 1958 r.,2.w pozostałych częściach zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach (Wydział VIII Karny w Częstochowie) na sesji wyjazdowej w Myszkowie wyrokiem z dnia 5 lutego 1959 r. skazał na mocy art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) oskarżonych:1) Mirosława P. - na 7 lat więzienia,2) Stanisława S. i 3) Romana B. - na kary po 6 lat więzienia każdego z nich za to, że:1)obezwładnili wspólnie funkcjonariusza milicji obywatelskiej Czesława Z., bijąc go po głowie kolbą karabinu i kamieniem, a następnie zagarnęli posiadany przez tegoż Czesława Z. pistolet służbowy "TT" oraz 6 sztuk amunicji znajdującej się w magazynku pistoletu;nadto tegoż oskarżonego Mirosława P. skazał z art. 2 § 1 cytowanego dekretu na 4 lata więzienia z utratą praw na okres 3 lat za to, że:2)grożąc kierowniczce sklepu GS Kazimierze S. zastrzeleniem z trzymanego w ręku pistoletu, zabrał w celu przywłaszczenia 782,40 zł pochodzące z utargu dziennego, oraz z art. 4 § 1 m.k.k. na 5 lat więzienia za to, że:3)w okresie od 11 do 13 września 1958 r. przechowywał przy sobie bez zezwolenia właściwych władz pistolet "TT" oraz 6 sztuk amunicji do tegoż pistoletu;nadto tegoż oskarżonego Stanisława S. skazał z art. 4 § 1 m.k.k. na 5 lat więzienia za to, że:4)przechowywał bez zezwolenia właściwych władz broń palną systemu KBK (s) oraz około 30 sztuk amunicji do tejże broni, oraz powtórnie z art. 4 § 1 m.k.k. na 5 lat więzienia za to, że:5)przechowywał bez zezwolenia właściwych władz bezpośrednio po zagarnięciu, pistolet systemu "TT" oraz 6 sztuk amunicji do tegoż pistoletu, a ponadto z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. na 1 rok więzienia za to, że:6)w zamiarze nielegalnego przekroczenia granicy polsko-niemieckiej ukrył się w pobliżu linii granicznej, lecz zamierzonego przestępstwa nie dokonał, ponieważ został wykryty i zatrzymany przez żołnierzy WOP;nadto tegoż Romana B. z art. 4 § 1 m.k.k. na 5 lat więzienia za to, że:7)przechowywał bez zezwolenia właściwych władz broń palną systemu KBK (s) oraz około 50 sztuk amunicji do tejże broni.Jako karę łączną sąd wymierzył oskarżonym: 1) Mirosławowi P. - 9 lat więzienia z utratą praw na okres lat 3, 2) Stanisławowi S. - 8 lat więzienia oraz 3) Romanowi B. - 7 lat więzienia.Od powyższego wyroku wnieśli rewizje oskarżeni.Rewizja oskarżonego Mirosława P., wnosząc o wydatne złagodzenie kary, zarzuca wymierzenie kary rażąco niewspółmiernej, jeśli się uwzględni wiek oskarżonego, jego zachowanie się po dokonaniu przestępstwa, wysokość kar wymierzonych pozostałym oskarżonym oraz okoliczność, że inicjatorem napadu na funkcjonariuszy MO był współoskarżony B., a "dalszy rozwój wypadków nastąpił w sposób dla oskarżonego nieoczekiwany, a nawet w sposób przez tego oskarżonego nie zamierzony".Rewizja oskarżonego Stanisława S. wnosi o uznanie wyroku Sądu Wojewódzkiego za nieważny, ewentualnie - o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Treść rewizji sprowadza się do zarzutów:1) obrazy art. 7 § 2 ust. 2 u.s.p. przez rozpoznanie sprawy przez skład sądzący z udziałem ławnika Sądu Powiatowego, który został powołany na posiedzenie sądu z naruszeniem zasad przewidzianych w § 16 ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1950 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 481),2) obrazy art. 339 § 1 k.p.k. przez przypisanie oskarżonemu, iż "zagarnął pistolet funkcjonariusza MO Czesława Z., bijąc go kolbą karabinu po głowie i kamieniem", i sprzeczne z tym przyjęcie w uzasadnieniu wyroku, że "oskarżeni zagarnęli pistolet przy użyciu broni palnej",3) obrazy art. 339 § 1 lit. b) k.p.k. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku w części dotyczącej czynu opisanego pod pkt I aktu oskarżenia,4) błędnej oceny okoliczności faktycznych polegającej na bezpodstawnym przypisaniu oskarżonemu przestępstwa opisanego pod pkt IV aktu oskarżenia, skoro wyjaśnienia oskarżonego złożone na rozprawie nie dają podstawy do wniosku, że oskarżony przechowywał karabin,5) obrazy art. 4 § 1 m.k.k. przez dopatrzenie się znamion tego przestępstwa w działaniu oskarżonego, którego dotyczy zarzut pod pkt V aktu oskarżenia, mimo że krótkotrwałe władanie pistoletem nie wyczerpuje znamion przechowania w rozumieniu tego przepisu,6) obrazy art. 339 § 1 k.p.k., której dopuścił się Sąd Wojewódzki, nie ustalając dokładnie w uzasadnieniu wyroku jego podstawy faktycznej w części dotyczącej zarzutu pod pkt VI aktu oskarżenia.Rewizja oskarżonego Romana B. wnosi o uchylenie wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - o obniżenie kary za czyn opisany pod pkt I aktu oskarżenia, o uznanie czynu pod pkt VII za przestępstwo z art. 4 § 2 m.k.k. i w związku z tym o obniżenie kary i złagodzenie kary łącznej.Treść rewizji sprowadza się do zarzutów:1) obrazy art. 320, 339 § 1 k.p.k. przez nieuwzględnienie okoliczności, że oskarżony otrzymał karabin od współoskarżonego P., który będąc wiceprezesem LPŻ był uprawniony do przekazania karabinu oskarżonemu jako członkowi tej organizacji,2) obrazy art. 320, 339 § 1 k.p.k. przez pominięcie okoliczności uzasadniających potraktowanie czynu oskarżonego opisanego pod pkt VII za wypadek mniejszej wagi, w szczególności że oskarżony posiadał broń przez bardzo krótki okres, porzucił ją bezpośrednio po rabunku i dobrowolnie zgłosił się na posterunek MO,3) wymierzenie oskarżonemu za czyn opisany pod pkt I aktu oskarżenia kary rażąco niewspółmiernej, jeśli się uwzględni szczere przyznanie się oskarżonego do winy, jego młody wiek i dotychczasowe życie, dobrowolne oddanie się w ręce organów MO oraz "fakt pewnej zależności organizacyjnej".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:I.Co do rewizji oskarżonego Mirosława P.Rewizja jest niesłuszna.Wymierzone oskarżonemu Mirosławowi P. kary poszczególne i łączna nie mogą być uznane za rażąco surowe, gdy się uwzględni wagę przypisanych mu przestępstw, jego zuchwały sposób działania oraz okoliczność, że oskarżony ten mimo młodego wieku był już poprzednio sądownie karany.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku w tym zakresie i orzekł jak w sentencji.II.Co do rewizji oskarżonego Stanisława S.Zarzuty rewizji nie są trafne.Ad 1) Jak wynika z odczytanego na rozprawie rewizyjnej pisma z dnia 29 sierpnia 1959 r. ławnik Sądu Powiatowego (M.), który wchodził w skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie, został powołany na posiedzenie Sądu Wojewódzkiego przez Przewodniczącego Wydziału na mocy upoważnienia Prezesa Sądu Wojewódzkiego.W tych warunkach, uwzględniając postanowienia przepisów § 16 ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 listopada 1950 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 481) oraz art. 40 k.p.k., należało uznać, że obsada Sądu Wojewódzkiego była prawidłowa i zgodna z przepisami prawa. Niezachowanie formy pisemnej przy wydaniu zarządzenia w kwestii powołania ławnika na posiedzenie sądu (aczkolwiek forma taka jest pożądana), nie uchybia przepisom k.p.k. (nie przewidują one bowiem szczególnej formy dla tego rodzaju zarządzeń).Ad 2) Podniesiona w zarzucie tym sprzeczność pomiędzy odpowiednimi fragmentami sentencji a motywami wyroku jest nieistotna.Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonym, że wspólnie obezwładnili funkcjonariusza MO, bijąc go po głowie kolbą karabinu i kamieniem, a następnie zagarnęli posiadany przez niego pistolet.Skoro przez zadawanie uderzeń w głowę kolbą karabinu zostało bezpośrednio zagrożone zdrowie funkcjonariusza MO - a w tym właśnie elemencie tkwi punkt ciężkości kwalifikowanego rabunku z art. 2 § 2 cytowanego wyżej dekretu - to bez większego znaczenia jest okoliczność, że sąd posłużył się określeniem, iż oskarżeni "zagarnęli pistolet przy użyciu broni" zamiast bardziej w danych okolicznościach adekwatnym: zagarnęli pistolet przy użyciu broni jako niebezpiecznego narzędzia (uderzenie kolbą w głowę nie jest "użyciem" broni zgodnie z jej przeznaczeniem).Jak widać z powyższego, rozbieżność między sentencją a uzasadnieniem nie mogłaby uzasadnić odmiennej oceny prawnej zachowania się oskarżonego (art. 2 § 2 cytowanego dekretu przewiduje alternatywnie: "używając broni lub innego niebezpiecznego narzędzia") ani mieć istotnego znaczenia dla wymiaru kary, omawiany zatem zarzut nie spełnia warunków przesłanki rewizyjnej z art. 371 pkt 2 k.p.k.Ad 3) Skoro czyn oskarżonego wyczerpuje - jak już wyżej wykazano - znamiona przestępstwa z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), to ewentualne uchybienia w tym zakresie nie mają istotnego znaczenia.Ad 4) Oskarżony Stanisław S. wyjaśnił, że broń położył "na sianie" i że broń pozostała u niego, gdy współoskarżony Roman B. odjechał.Okoliczności te w zestawieniu z faktem, że oskarżony, znalazłszy się w posiadaniu broni, miał obowiązek uzyskania odpowiedniego zezwolenia władz, uzasadniają stwierdzenie, że oskarżony broń tę przechowywał w rozumieniu art. 4 § 1 m.k.k.Ad 5) Okoliczność, na którą powołuje się rewizja, nie wyłącza możności oceny działania oskarżonego jako przestępstwa z art. 4 § 1 m.k.k.Dla bytu tego przestępstwa nie jest bowiem istotny czas przechowywania broni (okoliczność ta może natomiast mieć wpływ na wymiar kary), lecz zamiar nielegalnego przechowywania czy posiadania broni, a zamiar taki po stronie oskarżonego jest - w okolicznościach sprawy - oczywisty. Oskarżeni po to dokonali napadu na funkcjonariusza MO, by zdobyć (i posiadać) broń.Ad 6) Niewątpliwie uzasadnienie wyroku w części dotyczącej zarzutu opisanego w pkt VI oskarżenia jest bardzo lakoniczne i nie czyni zadość wymaganiom przepisu art. 339 k.p.k. Jednakże jeśli się zważy, że przypisanie oskarżonemu czynu polegającego na tym, że dnia 27 września 1958 r. w zamiarze nielegalnego przekroczenia granicy ukrył się w pobliżu granicy, lecz zamierzonego przestępstwa nie dokonał, ponieważ został zatrzymany przez żołnierzy WOP-u, znajduje dostateczne uzasadnienie we wnioskach, jakie należało wysnuć z okoliczności podanych przez. żołnierzy WOP, którzy ujęli oskarżonego (świadków S. i G.), oraz tegoż oskarżonego, który przyznał się do winy - to należało uznać, że uchybienie to nie mogło mieć wpływu na treść wyroku.Skoro nadto wymierzone oskarżonemu kary poszczególne i łączna nie wykazują cech rażącej surowości, brak było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku również w tej części.III.Co do rewizji oskarżonego Romana B.Ad 1) Z materiału dowodowego nie wynika, by oskarżony był uprawniony do przechowywania karabinka.Oskarżony Mirosław P. wyjaśnił, że zanim wydał karabin oskarżonemu, ten poinformował go, do czego będzie potrzebował KBK. Skoro zaś karabin miał być użyty do napadu, to przekazanie karabinu nie miało żadnego związku z działalnością oskarżonych związaną z przynależnością do LPŻ.Ad 2) Przechowywanie bez właściwego zezwolenia broni przez osobę dopuszczającą się zbrodni dokonanych przy użyciu tej broni - jak to już wielokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy - nie może być uważane że wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 4 § 2 m.k.k.Ad 3) Skoro za przestępstwo z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) wymierzono oskarżonemu karę zbliżoną do najniższego wymiaru, to kara ta nie może być uznana za rażąco niewspółmierną w sensie niekorzystnym dla oskarżanego.Jednakże biorąc pod uwagę okoliczność, że obydwa przypisane oskarżonemu czyny ściśle łączą się z sobą zarówno podmiotowo, jak też przedmiotowo (posiadaną broń oskarżony użył podczas napadu), a nadto uwzględniając fakt, że oskarżony sam zgłosił się na posterunek MO, Sąd Najwyższy uznał za słuszne i celowe zastosowanie zasady absorpcji przy wymiarze kary łącznej temu oskarżonemu.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.