III KK 343/21

Sygn. akt III KK 343/21 POSTANOWIENIE Dnia 6 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Barbara Skoczkowska SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale Prokuratora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Roberta Kopydłowskiego w sprawie S. P., w przedmiocie uznania wyroku za nieważny po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 6 lipca 2022 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt XI Ko […], unieważniającego wyrok byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r., sygn. akt Sr […], uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wojskowy Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 26 lutego 1947 r., sygn. akt Sr […], uznał S. P. winnym dopuszczenia się przestępstw kwalifikowanych z art. 86 § 2 k.k.W.P. i in. 2 Za przypisane czyny Sąd wymierzył S. P. jako karę łączną karę śmierci oraz pozbawienie praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz przepadek całego mienia. Postanowieniem Najwyższego Sądu Wojskowego w W. z dnia 7 maja 1947 r. wyrok utrzymano w mocy. Postanowieniem z dnia 21 maja 1947 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w G., na podstawie art. 6 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii, złagodził orzeczone wobec S. P. kary jednostkowe oraz orzekł jako karę łączną karę 15 lat więzienia. Postanowieniem Zgromadzenia Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w W. z dnia 11 czerwca 1958 r., sygn. akt Zg. Og. […] zmieniono wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r. przez zmianę kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów i orzeczenie kary 10 lat więzienia przy zastosowaniu przywołanej już ustawy o amnestii. Sąd […] Okręgu Wojskowego w B., na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1991 r. stwierdził nieważność wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r. w odniesieniu do skazania S. P.. Mimo to Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej – Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w G. w dniu 27 lutego 2019 r. skierował do Sądu Okręgowego w G. wniosek o stwierdzenie nieważności: - wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r. o sygn. akt Sr […] skazującego S. P., s. J. i M., ur. […].1915 w L. za czyn z art. 86 § 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 września 1944 r. Kodeks Karny Wojska Polskiego (Dz. U. z 1944 nr 6 poz. 27 z późn. zm.) zwanego dalej k.k.W.P. i inne na karę łączną - karę śmierci oraz pozbawienia praw 3 publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze i przepadek całego mienia, - postanowienia b. Najwyższego Sądu w W. z dnia 7 maja 1947 r. o sygn. Sn Odw S […] utrzymującego w mocy ww. wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w G., - postanowienia byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. o sygn. Sr […] z dnia 21.05.1947 r. o częściowym zastosowaniu amnestii wobec S. P., - postanowienia Sądu Wojewódzkiego w G. Wydział IV Karny z dnia 8 czerwca 1956 r. o zastosowaniu amnestii wobec S. P., - postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego w W. z dnia 11 czerwca 1958 r. o sygn. Zg. Og. […] zmieniającego wyrok byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947r. o sygn. akt Sr […] i postanowienia Najwyższego Sądu w W. z dnia 7 maja 1947 r. o sygn. Sn Odw S […]. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania b. Wojskowego Sądu Rejonowego w G. sygn. akt Sr […] (obecna sygn. archiwalna 1PN Gd […]t. 1-5) na okoliczność skazania S. P. za czyny związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego polegające na przynależności do konspiracyjnej organizacji niepodległościowej pod nazwą „S. […]”, co stanowiło przejaw represji na wymienionym za działania zmierzające do odzyskania przez Polskę niepodległego bytu oraz innych dokumentów dołączonych do niniejszego wniosku. Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt XI Ko […], uznał za nieważny wyrok byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r. wydany w sprawie Sr […] w zakresie dotyczącym S. P.. Kasację od tego postanowienia wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając je w całości, zarzucił „obrazę przepisów postępowania, to jest art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegającą na wydaniu przez Sąd Okręgowy w G. postanowienia z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt XI Ko […], stwierdzającego nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r., sygn. akt Sr […], skazującego S. P., pomimo tego, że wcześniej prowadzone postępowanie w tej 4 samej sprawie zastało prawomocnie zakończone postanowieniem Sądu […] Okręgu Wojskowego w B. z dnia 26 sierpnia 1991 r., sygn. Sr […], uznającym za nieważne wydane co do S. P.: 1) wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r., sygn. akt Sr […], 2) postanowienie Zgromadzenia Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w W. z dnia 11 czerwca 1958 r., sygn. akt Zg.Og. […], zmieniającego powyższy wyrok, 3) postanowienie Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 maja 1947 r., łagodzące wymierzone S. P. kary na podstawie ustawy o amnestii, co stanowi bezwzględną podstawę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.” W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w G. XI Wydział Wykonawczy, sygn. akt XI Ko […], dotyczącej stwierdzenia nieważności wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r., sygn. akt Sr […], skazującego S. P.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i należało ją uwzględnić. Analiza akt postępowań prowadzonych w Sądzie Okręgowym w G., sygn. akt XI Ko […] i w Sądzie […] Okręgu Wojskowego w B., nie pozostawia wątpliwości, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącą obrazą przepisu prawa procesowego, wskazanego w zarzucie kasacji. Jak już bowiem wcześniej podniesiono, Sąd […] Okręgu Wojskowego w B. postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1991 r., stwierdził nieważność wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r. w odniesieniu do skazania S. P.. 5 Z zestawienia treści obu orzeczeń wynika zatem, że postanowieniem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt XI Ko […], Sąd Okręgowy w G. ponownie uznał za nieważny wyrok byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 lutego 1947 r., wydany w sprawie Sr […], w zakresie dotyczącym S. P.. Tym samym doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się. Uchybienie to ma charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., której stwierdzenie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania. [as]