III KK 543/23

III KK 543/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka SSN Marek Pietruszyński Protokolant Katarzyna Gajewska w sprawie I. S. skazanej z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 19 grudnia 2023 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść skazanej od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 277/23, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie. JML UZASADNIENIE I. S. została oskarżona o to, że: w dniu 25 stycznia 2023 roku w T. (…), działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym sprawcą, w krótkich odstępach III KK 543/23 2 czasu, przy wykorzystaniu tej samej sposobności i w podobny sposób oraz wykorzystując nieuwagę pracowników sklepów dokonała zaboru w celu przywłaszczenia mienia o łącznej wartości 721,91 zł, działając na szkodę L. S.A. z/s w G. i P. P. sp. z o.o. z/s w P., a to: 1. w dniu 25 stycznia 2023 roku w T. na ul. S. w sklepie wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym sprawcą dokonała zaboru w celu przywłaszczenia odzieży, powodując straty o łącznej wartości 236.91 zł na szkodę T. S.A. z/s w G., 2. w dniu 25 stycznia 2023 roku w T. na ul. S. w sklepie wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym sprawcą dokonała zaboru w celu przywłaszczenia odzieży, powodując straty o łącznej wartości 485 zł na szkodę P. P. sp. z o.o. z/s w P., tj. o popełnienie czynu z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. Na podstawie art. 335 § 2 k.p.k. prokurator złożył wniosek o uznanie I. S. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i wymierzenie uzgodnionej z nią kary 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 24 godzin w stosunku miesięcznym oraz orzeczenie obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w kwocie 23 zł na rzecz L. S.A. z siedzibą w G. oraz kwoty 30 zł na rzecz P. P. sp. z o.o. z siedzibą w P. Sąd Rejonowy w T. na posiedzeniu w dniu 2 czerwca 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 277/23, uznając, że wniosek prokuratora jest zasadny, wydał wyrok skazujący I. S. zgodny z tym wnioskiem. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 10 czerwca 2023 roku bez postępowania odwoławczego. Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zarzucił rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 5 k.p.k. w zw. z art. 117 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k., polegające na wydaniu wobec I. S. na posiedzeniu pod jej nieobecność wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy w sytuacji, gdy zawiadomienie o terminie posiedzenia wysłano na inny, niż wskazany przez oskarżoną adres, co skutkowało naruszeniem jej prawa do obrony. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Tarnowie do III KK 543/23 3 ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna i to w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k. Trafnie dostrzegł skarżący, że Sąd Rejonowy w Tarnowie, wydając zaskarżony wyrok, dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na treść tego orzeczenia uchybienia (art. 523 § 1 k.p.k.). Zgodnie z treścią art. 343 § 5 k.p.k. oskarżony ma prawo do wzięcia udziału w posiedzeniu, przy czym jego udział jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. Przepis art. 117 § 1 k.p.k. stanowi, że uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Z kolei z § 2 art. 117 k.p.k. wynika, że czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak jest dowodu, że została o niej powiadomiona. Odnosząc powyższe unormowania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku prokuratora wyznaczono na dzień 2 czerwca 2023 r., zaś zawiadomienie o tym posiedzeniu wysłano oskarżonej na adres (…) (k. 88), choć oskarżona przesłuchana w charakterze podejrzanej w dniu 27 stycznia 2023 roku jako miejsce zamieszkania (dłuższego pobytu) w Polsce wskazała: (…) (k. 54). Oskarżona nie stawiła się na posiedzenie, a w protokole odnotowano „nie stawiła się - prawidłowo zawiadomiona" (k. 134). Niewątpliwie podstawą takiego uznania było ustalenie, że wysłana oskarżonej korespondencja dwukrotnie awizowana przez 7 dni, nie została przez nią odebrana w placówce pocztowej (k. 132; k. 133). Sąd procedował na wskazanym terminie posiedzenia i uwzględniając wniosek prokuratora – wydał wyrok skazujący. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniu doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 117 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 343 § 5 k.p.k., a w konsekwencji także do rażącej obrazy art. 6 k.p.k. Oskarżona nie została bowiem skutecznie zawiadomiona o terminie posiedzenia, w którym miała prawo wziąć udział, a mimo to czynności procesowe przeprowadzono pod jej nieobecność i wydano wyrok skazujący. Wskazane uchybienia bez wątpienia mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem oskarżona została pozbawiona możliwości III KK 543/23 4 zaprezentowania swojego stanowiska w trakcie posiedzenia, w tym ewentualnie cofnięcia bądź modyfikacji swojego oświadczenia o wyrażeniu zgody na warunki skazania. Wobec tego doszło do zaktualizowania się podstawy kasacyjnej z art. 523 § 1 k.p.k., co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku w odniesieniu do skazanej I.S. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie. Procedując ponownie, Sąd Rejonowy rozpozna prawidłowo sprawę mając na względzie obowiązujące przepisy prawa - w tym prawa karnego materialnego dotyczące wartości przedmiotu czynności wykonawczej przestępstwa kradzieży (wartość tzw. czynów przepołowionych) i stosownych w tym aspekcie konsekwencji procesowych. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku. JML [ał]