III KK 581/23

WyrokIzba Karna2024-09-20

Skład orzekający: Antoni Bojańczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, w tym obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz błędu w ustaleniach faktycznych, może być skutecznie podniesiony w kasacji, jeśli opiera się jedynie na niezgodzie z oceną dowodów przez sąd odwoławczy, bez wskazania konkretnych uchybień i rzeczowych argumentów?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Stwierdził, że zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, w tym obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz błędu w ustaleniach faktycznych, jest nieskuteczny, jeśli opiera się jedynie na niezgodzie skarżącego z oceną dowodów przez sąd odwoławczy, bez wskazania konkretnych uchybień i rzeczowych argumentów. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzut popełnienia przestępstwa w warunkach powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) wymaga precyzyjnego zidentyfikowania czynów objętych wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem i porównania ich z czynem będącym przedmiotem postępowania, co nie zostało wykazane w złożonej kasacji.
Stan faktyczny
Obrońca skazanego M. M. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej podstaw prawnych orzeczenia. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytej kontroli odwoławczej nad oceną dowodów przez sąd pierwszej instancji, błąd w ustaleniach faktycznych, a także zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z powodu rzekomego podwójnego skazania za te same czyny. Obrońca podniósł również zarzut niewspółmierności kary. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu bez udziału stron.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

III KK 581/23 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.), sprawy M. M., skazanego z art. 258 k.k. i in., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. II AKa 204/21, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego M. M. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15, oskarżony M. M. został uznany winnym popełnienia przestępstw zakwalifikowanych z art. 258 § 1 k.k., art. 299 § 1 k.k., art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. III KK 581/23 2 13 § 1 k.k.; art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. 37 § 1 pkt 1, 2, 4 k.k.s. (pkt. VI-IX wyroku sądu pierwszej instancji). Na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i art. 39 § 1 k.k.s. wymierzone w stosunku do oskarżonego M. M. w ust. VI, VII, VIII i IX wyroku kary jednostkowe pozbawienia wolności Sąd połączył i tytułem kary łącznej orzekł karę 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności (pkt X); na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 2 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i art. 39 § 1 k.k.s. wymierzone w stosunku do oskarżonego M. M. w ust. VII i VIII wyroku kary jednostkowe grzywny połączył i tytułem kary łącznej orzekł karę grzywny w wysokości 800 (ośmiuset) stawek dziennych, przy przyjęciu jednej stawki na poziomie 150 (stu pięćdziesięciu) złotych (pkt XI); na podstawie art. 34 § 2 i § 4 k.k.s. w związku ze skazaniem z ust. VIII wyroku orzekł wobec oskarżonego M. M. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres 4 (czterech) lat (pkt XII); na podstawie art. 299 § 7 k.k. w związku ze skazaniem z ust. IX wyroku orzekł wobec oskarżonego M. M. przepadek na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości tj. działki o nr […]/13 o powierzchni 0,88 ha położonej w P. - objętej księgą wieczystą o nr K. prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Sandomierzu, działki o nr […]/12 o powierzchni 1,13 ha położonej w P. - objętej księgą wieczystą o nr K. 1 prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Sandomierzu oraz ¼ część działki o nr […]/18 o powierzchni 0,13 ha położonej w P. - objętą księgą wieczystą o nr K. 2 prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Sandomierzu oraz działki o nr […]/14 o powierzchni 0,22 ha położonej w P. objętej księgą wieczystą o nr KW […] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Sandomierzu, a nadto kwoty 30 000 (trzydziestu tysięcy) złotych, którą przekazał tytułem ceny dla H. i T. małżeństwa C. (pkt XII); na podstawie art. 30 § 2 k.k.s. w zw. z art. 29 pkt 1 k.k.s. w związku z rozstrzygnięciami z ust. VII i VIII wyroku orzekł w stosunku do oskarżonego M. M. przepadek faktur VAT (pkt XIV)); na podstawie art. 63 § 1 k.k. oskarżonemu M. M. zaliczył na poczet orzeczonej w ust. X wyroku kary łącznej pozbawienia wolności okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w okresie od 7 kwietnia 2010 roku godz. 16:05 do 31 marca 2011 roku (pkt XV). Sąd orzekł również o kosztach za postępowanie pierwszoinstancyjne, zwalniając w całości oskarżonego M. M. od ich ponoszenia (pkt. CCXC) III KK 581/23 3 Po rozpoznaniu apelacji wniesionych m. in. przez obrońcę oskarżonych M. M. , Ł. M. i M. K. , Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. II AKa 204/21 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: w punktach VII i VIII w podstawie wymiaru kary w miejsce art. 38 § 2 k.k.s. przyjął art. 38 § 2 pkt. 1 k.k.s. (pkt I.1); w punkcie IX do podstawy wymiaru kary dodał art. 14 § 1 k.k. (pkt I.2); w punkcie X w podstawie prawnej orzeczenia w miejsce art. 39 § 1 k.k.s przyjął art. 39 § 1 i § 2 k.k.s. (pkt I.3). W pozostałym zakresie sąd odwoławczy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II) oraz orzekł o kosztach za postępowanie odwoławcze (pkt III i IV). Kasację od tego orzeczenia złożył obecnie obrońca skazanego M. M., radca prawny Ł. K. zarzucając w niej: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak należytego rozważenia podnoszonego w środkach zaskarżenia zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych, polegające na uchybieniu prawidłowej kontroli odwoławczej i niepełne nierozważenie zarzutów odwoławczych podnoszących dokonanie wybiórczych ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji a w konsekwencji przyjęciu, że M. M. zrealizował znamiona czynów zabronionych, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, ocenienia zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego w szczególności w zakresie oceny depozycji M. K. , D. T. , P. M. , A. K. , S. F. , R. T. , R. S. , A. W. , G. S. , J. M. i innych prowadzi do wniosków odmiennych, co skutkowało niepełną kontrolą odwoławczą wyroku pierwszej instancji, i co z kolei mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem, gdyby Sąd odwoławczy dokonał pełnej kontroli tego judykatu i uznał zarzut za zasadny to uniewinniłby skazanego M. M. ; 2. zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej, o której mowa art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., jako, że skazany za część czynów objętych zaskarżonym wyrokiem został już prawomocnie skazany na mocy Wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 roku, sygn. akt: II K 55/09, którego kopia znajduje się w aktach sprawy, wreszcie w pkt. 3. z ostrożności procesowej, negując winę oskarżonego, również zarzut rażącej niewspółmierności kary 6 lat pozbawienia wolności poprzez nierozważnie w sposób dostateczny przez Sąd okoliczności, że skazany cierpi na liczne choroby psychiczne oraz onkologiczne, jest osobą w zaawansowanym wieku, ma na utrzymaniu córkę i partnerkę życiową i jest jedynym żywicielem rodziny, a od dokonania czynu minął znaczny okres. W konsekwencji obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie. W odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w Kielcach wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Po ekspiracji terminu do wniesienia kasacji obrońca skazanego M. M. złożył do Sądu Najwyższego pismo zatytułowane „pismo obrońcy skazanego M. M. uzupełniając[e] kasację z dnia 26 lipca 2023 r. III KK 581/23 4 []” (data wpływu do Sądu Najwyższego 3 lipca 2024 r.) w którym „z ostrożności procesowej, w zw. z art. 536 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi na korzyść oskarżonego w całości, zarzucił również 1. obrazę przepisów prawa karnego procesowego tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt. 3 k.p.k. w zw. z art. 6 Prawo o ustroju sądów powszechnych, jako, że sąd był nienależycie obsadzony, ponieważ sędziowie pozostawali ze sobą w stosunku pokrewieństwa do drugiego stopnia w linii bocznej, co spowodowało zależności rodzinne, które w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej, 2. obrazę przepisów prawa karnego procesowego tj. art. 433 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z 7 k.p.k. w zw. z 410 k.p.k. poprzez orzeczenie w sprawie na podstawie części materiału dowodowego oraz motywów Sądu I instancji, wobec tego, iż sędziowie ze składu orzekającego w postępowaniu odwoławczym nie zapoznali się z materiałami niejawnymi (tajnymi), przy czym sąd odwoławczy orzekał również co do zarzutów dotyczących części niejawnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej oddalenie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 zd. pierwsze k.p.k. Jeśli chodzi o dalej idący zarzut kasacji oznaczony jako pkt 2 petitum nadzwyczajnego środka zaskarżenia, to trzeba przypomnieć w pierwszej kolejności, że obowiązkiem autora kasacji jest uzasadnienie stawianych rozstrzygnięciu zarzutów (art. 526 § 1 k.p.k. w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Skoro zatem autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia zdecydował się na postawienie zarzutu opartego na zmaterializowaniu się w postępowaniu odwoławczym (i w całym postępowaniu jurysdykcyjnym) bezwzględnej przyczyny odwoławczej opartej na istnieniu stanu rei iudacatæ (439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), to był zobowiązany był nie tylko wskazać zarzut, ale ⎯ także ⎯ zarzut ten uzasadnić (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 427 § 2 in fine k.p.k.), co w przypadku postawienia tezy, że postępowanie karne co do tego samego czynu M. M. zostało już prawomocnie zakończone, oznaczało konieczność wskazania i wykazania tego, dokładnie co do którego z czynów objętych wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15 i przypisanych skazanemu w pkt. VI-IX tego orzeczenia toczyło się już wcześniej i zostało prawomocnie zakończone postępowanie. Tymczasem autor kasacji ograniczył się tylko do ogólnikowego wskazania na istnienie w obrocie prawnym wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09, i nieodpowiadającego obowiązkom stawianym profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu objętym przymusem adwokackim, wyrażenia zdania, że „przynajmniej część czynów zabronionych objętych tymi wyrokami pokrywa się w zakresie okresu popełnienia, spółek, które brały udział w procederze oraz innych elementu opisu czynu. Taki stan rzeczy prowadzi do podwójnego skazania M. M. za te same czyny i tym samym powinien stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku” (pisownia oryginalna). Dla zaistnienia jednak negatywnej przesłanki procesowej w postaci stanu rei iudacatæ nie jest jednak wystarczające blankietowe powołanie się na całkowicie niesprecyzowane elementy stanu faktycznego, lecz niezbędne jest detaliczne zidentyfikowanie elementów pozwalających na zaaprobowanie tezy o istnieniu tożsamości pomiędzy czynem objętym III KK 581/23 5 prawomocnym orzeczeniem, a czynem będącym przedmiotem chronologicznie drugiego postępowania. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15 M. M. został uznany winnym popełnienia czynów zarzuconych mu w akcie oskarżenia m. in. w pkt. pkt. XXII (pkt VI-ty wyroku; czyn zakwalifikowany z art. 258 § 1 k.k.), XXIII (pkt VII-ty wyroku; czyn zakwalifikowany jako przestępstwo z tj. o przestępstwo z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2, 5 k.k.s.) i XXIV (pkt VIII-my wyroku; czyn zakwalifikowany jako przestępstwo z tj. o przestępstwo z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2, 5 k.k.s.). Czyny przypisane w wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15 (odpowiednio w pkt. VII i VIII wyroku, pkt. XXIII i XXIV aktu oskarżenia) polegały na tym, że skazany M. M. : (1) w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 24 września 2008 r. w O. woj. […] i w innych miejscowościach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, będąc wspólnikiem Przedsiębiorstwa Wielobranżowego „K. ” Spółka Cywilna K. K. & J. M. & M. M. z siedzibą w O. ul. S. „ przekształconego w dniu 26 marca 2007 r. w Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „K. ” Spółka Cywilna J. M. & M. M. z siedzibą w O. ul. S. ,zaś w dniu 15 maja 2007 r. przekształconego w Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „K. ” Spółka Jawna J. M. & M. M. z siedzibą w O. ul. S. , a od dnia 1 sierpnia 2008 r. w O. ul. K. wspólnie i w porozumieniu z K. K. i J. M. w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się popełnianiem przestępstw skarbowych, czyniąc sobie z popełniania tych przestępstw stałe źródło dochodu, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej oraz uniknięcia w drodze oszustwa podatkowego zapłaty podatku VAT a także podatku wynikającego zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011.177.1054 j.t. z późn. zm.) z tytułu wystawienia faktur dotyczących zbycia złomu, a nadto w wykonaniu zamiaru upozorowania obrotu złomem między „K. ” a kontrahentami (1) P.H.U. „M.” P. M. , (2) PHU „M. 1.” P. M. , (3) „A. ” A. K. , (4) Firmę Produkcyjno-Handlową "T. " S. B. , (5) „Z. ” Spółka Cywilna P. M. , P. M. (6) P. M. , (7) „M.1. ” M. S. ) posłużył się ze świadomością nierzetelności uprzednio podrobionymi przez inne osoby w celu użycia za autentyczne oraz wystawionymi w sposób nierzetelny […] fakturami VAT dotyczącymi nabycia złomu i usług o łącznej wartości brutto 55 669 555,75 zł w tym VAT 10 038 772,45 zł, które wprowadził do ksiąg podatkowych „K. ” doprowadzając do ich nierzetelnego prowadzenia, a następnie złożył w Urzędzie Skarbowym w O. deklaracje podatkowe VAT-7 „K. ” za poszczególne miesiące od stycznia 2007 r. do sierpnia 2008 r., w których podał nieprawdę co do okoliczności nabycia towarów w postaci złomu i usług, albowiem w rzeczywistości transakcje handlowe wynikające z wymienionych faktur VAT nie miały miejsca, przez co naraził podatek od towarów i usług VAT, a także podatek wynikający zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011.177.1054 j.t. z późn. zm.) z tytułu wystawienia faktur dotyczących zbycia złomu, na III KK 581/23 6 uszczuplenie w łącznej kwocie 10 038 772,45 zł„ która to kwota jest wielkiej wartości i stanowi sumę podatku należnego wynikającego z wymienionych 1327 faktur VAT podrobionych lub wystawionych w sposób nierzetelny dla „K. ” (pkt VII wyroku); (2) w okresie od 1 września 2008 r. do 6 kwietnia 2010 r. w O. woj. świętokrzyskie i w innych miejscowościach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, będąc wspólnikiem „J. ” s.c. Pośrednictwo Handlowe J. M. & M. M. z siedzibą w O. . ul. S. , przekształconej w dniu 16 lipca 2009 roku w „J. ” s.c. Pośrednictwo Handlowe Ł M. & M. M. z siedzibą w O. . ul. S. ,w tym od 7 kwietnia 2009 r. wspólnie i w porozumieniu z Ł M. jako faktycznie współprowadzącym działalność, a od 16 lipca 2009 r. jako współwłaścicielem, w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się popełnianiem przestępstw skarbowych, czyniąc sobie z popełniania tych przestępstw stałe źródło dochodu, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej oraz uniknięcia w drodze oszustwa podatkowego zapłaty podatku VAT a także podatku wynikającego zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011.177.1054 j.t. z późn. zm.) z tytułu wystawienia faktur dotyczących zbycia złomu, a nadto w wykonaniu zamiaru upozorowania obrotu złomem między „J. ” a kontrahentami, posłużył się ze świadomością nierzetelności uprzednio podrobionymi przez inne osoby w celu użycia za autentyczne oraz wystawionymi w sposób nierzetelny 2420 fakturami VAT dotyczącymi nabycia towarów i usług o łącznej wartości brutto 107 442 024,64 zł w tym VAT 19 374 669,13 zł, a w szczególności (1) „A. ” K. F.; (2) „B.” M. B.,; (3) „B.1.” W. S.; (4) „J.” J. L.; (5) Firmę Ogólnobudowlaną „S.” A. S.; (6) Firma Produkcyjno Handlowa „T. ” S. B. ; (7) „M.1. ” M. S. ; (8) „M.3.” R. S.; (9) „MJM” M. L.; (10) „N.” N. S.; (11) ”P.” Sp. z o.o.; (12) PHU „S.3.” S.F.; (13) PHU „D.3.” D.N.; (14) PHU „S.1.” M. S.,; (15) Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „B.1” B. S.; (16) Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „P.1.” M. K.; (17) „S.4.” A. K.; (18) Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe L. N.; (19) „S.4.” B. N.; (20) „T.” J. P.; (21) „W.” Ł. W.; (22) „Z.1.”; (23) „P.5.” P. S..i (24) Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe „P.5.” K. R., które wprowadził do ksiąg podatkowych „J. ” doprowadzając do ich nierzetelnego prowadzenia, a następnie złożył w Urzędzie Skarbowym w O. deklaracje podatkowe VAT-7 „J. ” za poszczególne miesiące od września 2008 r. do marca 2010 r., w których podał nieprawdę co do okoliczności nabycia towarów w postaci złomu i usług, albowiem w rzeczywistości transakcje handlowe wynikające z wymienionych faktur VAT nie miały miejsca, przez co naraził podatek od towarów i usług VAT, a także podatek wynikający zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011.177.1054 j.t. z późn. zm.) z tytułu wystawienia faktur dotyczących zbycia złomu, na uszczuplenie w łącznej kwocie 19 374 669,13 zł, która to kwota jest wielkiej wartości i stanowi sumę podatku należnego wynikającego z wymienionych 2420 faktur VAT podrobionych lub wystawionych w sposób nierzetelny dla „J. ” (pkt VIII wyroku). Przeprowadzenie dokładnej analizy pomiędzy powyżej opisanymi czynami, a czynami przypisanymi M. M. w wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09 „odpowiadającymi” kwalifikacją prawną skazaniom na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w III KK 581/23 7 Kielcach, sygn. III K 90/15, przekonuje jednoznacznie, że brak jest jedności podstawowych, przyjmowanych w orzecznictwie elementów (czas czynu, inne okoliczności modalne takie jak m. in. sposób działania sprawcy czy szkoda wyrządzona przestępstwem) pozwalających na zaaprobowanie zaprezentowanej bez szerszego uzasadnienia tezy o rzekomej tożsamości czynów przypisanych skazanemu w wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15 i w wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09. I tak godzi się zwrócić uwagę w pierwszej kolejności na odmienne role w których działał skazany oraz czas popełnienia czynów, o których mowa powyżej, przypisanych skazanemu M. M. w wyroku wydanym przez Sąd Okręgowy w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15.Otóż jeżeli chodzi o czas działania skazanego, to były to odpowiednio okresy od 1 stycznia 2007 r. do 24 września 2008 r. oraz okresy od 1 września 2008 r. do 6 kwietnia 2010 r. Należy także wskazać na to, w jakim charakterze działał oskarżony w tych sprawach, tj. że był wspólnikiem następujących podmiotów: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „K. ” Spółka Cywilna K. K. & J. M. & M. M. (następnie po przekształceniach: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „K. ” Spółka Cywilna J. M. & M. M. , Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „K. ” Spółka Jawna J. M. & M. M. ) oraz „J. ” s.c. Pośrednictwo Handlowe J. M. & M. M. (następnie po przekształceniu: „J. ” s.c. Pośrednictwo Handlowe Ł M. & M. M. ). Tymczasem czyny przypisane skazanemu wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09, które z uwagi na przyjętą przez organy procesowe kwalifikację (zakwalifikowane z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 8 § 1 k.k.s.; polegające na posłużeniu się we współdziałaniu z innymi osobami nierzetelnymi fakturami i przedłożeniu deklaracji podatkowej VAT-7, w której została podana nieprawda co do zaszłości obrotu gospodarczego rzekomo dokumentowanych w fakturach) można by ewentualnie analizować pod kątem tożsamości, to ⎯ odpowiednio ⎯ czyny popełnione przez skazanego M. M. : 1. w sierpniu 2006 r. w O., zaś skazany działał wedle ustaleń sądu jako osoba zajmująca się faktycznie sprawami gospodarczymi podmiotu PHU M. M. J. z/s w O. (pkt. XVIII a wyroku); 2. od co najmniej 11 września do 31 października 2006 r. w O., wedle ustaleń sądu skazany działał jako osoba zajmująca się faktycznie sprawami gospodarczymi podmiotu M.1. s.c. z/s w O. (pkt. XIX a wyroku); 3. od co najmniej 13 listopada do 20 grudnia 2006 r. w O., zgodnie z ustaleniami sądu skazany działał jako wspólnik PW K. s.c. z/s w O. (pkt. XX a wyroku). Zaprezentowanie tych podstawowych elementów stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Toruniu, sygn. II K 55/09, ma dlatego doniosłe znaczenie z punktu widzenia oceny zarzutu postawionego przez autora kasacji i nawiązującego do rzekomego wystąpienia w postępowaniu uchybienia kwalifikowanego z art. 439 III KK 581/23 8 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., że potwierdza jednoznacznie, że w postępowaniu nie doszło do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej wobec braku tożsamości pomiędzy czynami objętymi oboma wyrokami. Jak powiedziano wyżej, autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia nie zadał sobie trudu wykazania, które z czynów objętych wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15⎯ z jednej strony ⎯ i które z czynów objętych wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09, miałyby być identyczne. Przeprowadzenie jednak takiej analizy (której na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału ⎯ w tym zalegającego w aktach sprawy wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09 ⎯ nie przedsięwziął sam autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia wniesionego w niniejszej sprawie), przekonuje w sposób jednoznaczny o tym, że w realiach sprawy nie doszło do zmaterializowania się negatywnej przesłanki procesowej w postaci istnienia stanu rei iudacatæ w dacie chronologicznie późniejszego orzekania przez Sąd Okręgowy w Kielcach co do czynów zarzuconych oskarżonemu M. M. . Czyny przypisane oskarżonemu (mimo podobnej kwalifikacji prawnej przyjętej przez sądy ⎯ Sąd Okręgowy w Toruniu i Kielcach) zostały popełnione w innych okresach czasu (w sierpniu 2006 r., od co najmniej 11 września do 31 października 2006 r., od co najmniej 13 listopada do 20 grudnia 2006 r. ⎯ wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09; w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 24 września 2008 r. i w okresie od 1 września 2008 r. do 6 kwietnia 2010 r. ⎯ wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15), zaś oskarżony działał jako wspólnik albo osoba zajmująca się faktycznie sprawami gospodarczymi innych podmiotów. Uwaga ta nie dotyczy tylko czynu przypisanego M. M. w pkt. XX a Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. II K 55/09 i w pkt VII Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 4 września 2017 r., sygn. III K 90/15: jednak brak tożsamości czasowej pomiędzy tymi czynami sprzeciwia się możliwości przyjęcia istnienia tożsamości czynu w tym zakresie. Jeśli chodzi zaś o zarzut kasacyjny oznaczony jako pkt 1 petitum, to również ten zarzut okazał się oczywiście bezzasadny. Autor kasacji wskazując na to, że sąd ad quem nie wywiązał się ⎯ jego zdaniem ⎯ z obowiązków wynikających z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. twierdzi, że sąd odwoławczy nienależycie rozważył podniesiony w środkach zaskarżenia zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na uchybieniu prawidłowej kontroli odwoławczej i niepełnym nierozważeniu zarzutów odwoławczych podnoszących dokonanie wybiórczych ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji a w konsekwencji przyjęciu, że M. M. zrealizował znamiona czynów zabronionych, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, ocenienia zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego w szczególności w zakresie oceny depozycji M. K. , D. T. , P. M. , A. K. , S. F. , R. T. , R. S. , A. W. , G. S. , J. M. i innych prowadzi do wniosków odmiennych, co skutkowało niepełną kontrolą odwoławczą wyroku pierwszej instancji, i co z kolei mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, albowiem, gdyby Sąd odwoławczy dokonał pełnej kontroli tego judykatu i uznał zarzut za zasadny to uniewinniłby skazanego M. M. . III KK 581/23 9 Nader lakoniczne uzasadnienie (por. jeden akapit ma s. 4-tej kasacji) także i tego zarzutu, nie korelujące z obowiązkami spoczywającymi na podmiocie profesjonalnym legitymowanym do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia, wskazuje wyłącznie na to, że w opinii autora kasacji sąd ad quem „bezkrytycznie przyznał walor pełnej wiarygodności wyjaśnieniom i zeznaniom M. K. i D. T. i innych, podczas gdy w złożonych depozycjach występowały liczne sprzeczności oraz niejasności”, zaś cyt.: „M. K. oczekiwał w zamian za swoje depozycje nadzwyczajnego złagodzenia kary i na to liczył składając obciążające współoskarżonych wyjaśnienia”. Nie wiadomo zatem na czym miałoby polegać rzekome naruszenie prawa przez sąd odwoławczy (i to w dodatku rażące naruszenie prawa, jak tego wymaga przepis art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k.), poza tym, że obrońca M. M. nie zgadza się oceną wskazanych depozycji procesowych M. K. i D. T. („i innych” depozycji, tych „innych” jednakowoż nie wskazując w uzasadnieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia ani nie poddając analizie jakichkolwiek depozycji procesowych), uważając ją ⎯ bez wskazania na żadne rzeczowe argumenty ⎯ za cyt.: „bezkrytyczną”. Tymczasem lektura uzasadnienia sądu ad quem potwierdza w sposób kategoryczny, że do kwestii związanych z zarzutami apelacyjnymi dotyczącymi oceny relacji procesowych M. K. i D. T. instancja odwoławcza odniosła się szczegółowo w sposób odpowiadający tym zarzutom, czyniąc zadość tym samym obowiązkowi spoczywającemu na sądzie odwoławczym i wynikającemu z art. 433 § 2 k.p.k. (i z art. 457 § 3 k.p.k.), wskazując jednocześnie na to, że spodziewane korzyści procesowe wynikające z ewentualnego zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w art. 60 § 3 i § 4 k.k. nie dyskwalifikują i nie mogą dyskwalifikować automatycznie wiarygodności relacji procesowych składanych w toku postępowania karnego (por. s. 18-23 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 która 2023 r.). Jeśli zaś chodzi o kwestie podniesione w piśmie obrońcy wniesionym po upływie terminu do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia, to ⎯ poza sygnalizacją kwestii podlegającej uwzględnieniu z urzędu przez sąd kasacyjny ⎯ pismo to nie mogło wywołać skutku procesowego w postaci „rozszerzenia” zarzutów kasacyjnych nadzwyczajnego środka zaskarżenia wniesionego w terminie (art. 524 § 1 zd. pierwsze k.p.k.). Należało się zatem odnieść wyłącznie do sygnalizacji uchybienia podlegającego uwzględnieniu z urzędu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.) tj. do wskazania przez obrońcę obrazy przepisów prawa karnego procesowego tj. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt. 3 k.p.k. w zw. z art. 6 Prawo o ustroju sądów powszechnych, która miałaby polegać na tym, że sąd był nienależycie obsadzony, ponieważ sędziowie pozostawali ze sobą w stosunku pokrewieństwa do drugiego stopnia w linii bocznej, co spowodowało zależności rodzinne, które w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej. Otóż zgodnie z brzmieniem przepisu art. 6 Prawo o ustroju sądów powszechnych osoby pozostające ze sobą w stosunku pokrewieństwa w linii prostej lub powinowactwa w linii prostej albo w stosunku przysposobienia, małżonkowie oraz rodzeństwo nie mogą być sędziami, asesorami sądowymi albo referendarzami sądowymi w tym samym wydziale sądu: przepis ten nie odnosi się jednak do kwestii procesowych (tj. do obsady sądu, formowania kompletów orzekających w III KK 581/23 10 postępowaniu jurysdykcyjnym), zaś przywołany przez obrońcę przepis art. 40 § 1 pkt. 3 k.p.k. swoim zakresem nie obejmuje pokrewieństwa czy powinowactwa pomiędzy sędziami, lecz istnienie takiej relacji pomiędzy sędzią a stroną, pokrzywdzonym albo obrońcą, pełnomocnikiem lub przedstawicielem ustawowym strony. Nie doszło więc do zmaterializowania się wskazanej przez obrońcę w piśmie wniesionym po upływie terminu do wniesienia kasacji bezwzględnej przyczyny odwoławczej stypizowanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, o kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne rozstrzygając na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. [J.J.] [ł.n]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 3 KPKart. 258 KKart. 258 § 1 KKart. 299 § 1 KKart. 56 § 1 KKart. 62 § 2 KKart. 7 § 1 KKart. 6 § 2 KKart. 85 § 1 KKart. 20 § 2 KKart. 39 § 1 KKart. 86 § 2 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy