III KKN 490/00

Sygn. akt III KKN 490/2000 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2001 r. Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym: Przewodniczący: SSN Elżbieta Sadzik Sędziowie SN: Andrzej Deptuła, Ewa Gaberle, Wiesław Kozielewicz, Wiesław Maciak (spraw.), Andrzej Siuchniński, Jacek Sobczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Smardzewskiego po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2001 r. sprawy S. D. i J. G. oskarżonych z art. 13 § 1 mkk i art. 22 mkk z powodu kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1962 r., sygn. III K (…) częściowo zmieniającego wyrok Sądu Wojewódzkiego w (…) z dnia 23 czerwca 1962 r., sygn. IV K. (…) - uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania za przestępstwo określone w art. 22 mkk i S. D. i J. G. uniewinnia 2 od popełnienia tego czynu oraz uchyla orzeczone wobec nich kary łączne; - w pozostałym zakresie kasację oddala; - kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. U Z A S A D N I E N I E Sąd Wojewódzki w (…) wyrokiem z dnia 23 czerwca 1962 r. uznał S. D. i J. G. winnymi tego, że: 1) w sierpniu 1961 r. w B., pow. l., działając wspólnie poczynili przygotowania do wejścia w porozumienie z amerykańskim wywiadem wojskowym w ten sposób, że sporządzili dwa listy i wysłali je do punktów kontaktowych w Niemieckiej Republice Federalnej i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, oferując chęć współpracy, tj. przestępstwa z art. 13 § 1 mkk i na mocy tego przepisu skazał każdego z nich na kary po 3 lata więzienia, 2) od stycznia do marca 1961 r. w Biskupcach, pow. l., działając wspólnie sporządzili, rozpowszechniali, przechowywali wiersze zawierające fałszywe wiadomości, mogące wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego i obniżyć powagę jego naczelnych organów, tj. przestępstwa z art. 23 § 1 mkk i skazał każdego z nich na 3 lata więzienia, wymierzając im jako karę łączną po 3 lata więzienia. W wyniku rewizji obrońców obu oskarżonych Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 23 października 1962 r. utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w części skazującej oskarżonych za przestępstwa z art. 13 § 1 mkk, w pozostałej części wyrok uchylił uznając obu oskarżonych winnymi popełnienia 3 przestępstwa z art. 22 mkk popełnionego w ten sposób, że od stycznia do 3 marca 1962 r. w G. i B. pow. l., rozpowszechniali fałszywe wiadomości mogące obniżyć powagę naczelnych organów Państwa Polskiego i wymierzył im za to po 6 miesięcy więzienia oraz nową karę łączną, - po 3 lata więzienia. Powyższy wyrok Najwyższego w całości na korzyść S. D. i J. G. zaskarżył Rzecznik Praw Obywatelskich. We wniesionej w trybie art. 521 kpk kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich wyrokowi temu zarzucił: 1) „rażące naruszenie art. 383 pkt 2 kpk z 1928 r. z późn. zmianami, polegające na utrzymaniu w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w (…) z dnia 23 czerwca 1962 r., sygn. akt IV K. (…) w części skazującej obu oskarżonych z art. 13 § 1 mkk mimo, iż w przypisanym im przez Sąd Wojewódzki czynie brak było znamion przestępstwa przewidzianego w tym przepisie, 2) rażące naruszenie art. 22 mkk przez uznanie obu oskarżonych winnymi przypisanego im czynu mimo braku w ich działaniu znamion przestępstwa opisanego w tym przepisie – co miało istotny wpływ na treść orzeczenia wyrażający się w oczywiście niesłusznym ich skazaniu”. Na podstawie powyższych zarzutów Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł: „o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Najwyższego oraz utrzymanego nim w mocy wskazanego wyżej wyroku Sądu Wojewódzkiego w (…) w części skazującej obu oskarżonych z art. 13 § 1 mkk i ich uniewinnienie”. W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna jedynie w części dotyczącej zarzutu rażącego naruszenia art. 22 mkk. Z ustaleń poczynionych w przedmiotowej sprawie wynika, że podstawę do przypisania obu oskarżonym tego przestępstwa dały wypisane przez nich na pustych stronach posiadanej przez oskarżonych instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy teksty, określone przez Sądy obu instancji jako „wiersze”, które zawierały szereg wulgaryzmów 4 pod adresem polskich, jak i radzieckich działaczy partyjnych i państwowych. Zgodzić się więc należy z autorem kasacji, iż w żadnym względzie nie były to wiadomości, które mogły wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego lub obniżyć powagę jego naczelnych organów, a w treści tych zapisków brak było przedmiotowych znamion przypisanego im przestępstwa z art. 22 mkk. Również w ich działaniu brak było znamienia „rozpowszechniania”, niezbędnego do przyjęcia odpowiedzialności oskarżonych z tego przepisu, bowiem w kilkudziesięcioosobowej sali w której mieszkali, tylko jedna osoba zapiski te czytała, zaś inna słyszała, jak o nich oskarżeni rozmawiali. W tej sytuacji uchylając zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej skazania z art. 22 mkk należało S. D. i J. G. uniewinnić od popełnienia tych przestępstw. Nietrafny jest natomiast, według oceny Sądu Najwyższego, kasacyjny zarzut rażącej obrazy art. 13 § 1 mkk. Z wyjaśnień obydwu oskarżonych zarówno z postępowania przygotowawczego, jak i złożonych przed sądem, wynika jednoznacznie, że obydwaj mieli zamiar i chcieli nawiązać kontakt z wywiadem amerykańskim. Fakt, że robili to w sposób bardzo naiwny i prymitywny, nie wyklucza przecież, że zastanawiali się jakie wiadomości będą wywiadowi przekazywać (lokalizacja lotnisk, częstotliwość transportów kolejowych) i co sobie kupią za otrzymane z takiej działalności pieniądze, Wysłanie przeto przez oskarżonych dwóch listów z propozycją nawiązania kontaktu z wywiadem amerykańskim oceniane nawet jako działanie naiwne, stanowiło przygotowanie karalne – art. 13 § 1 mkk – do popełnienia przestępstwa z art. 7 mkk i brak jest, w ocenie Sądu Najwyższego, podstaw do kwestionowania słuszności przypisania tego przestępstwa S. D. i J. G. zarówno przez Sąd Wojewódzki w (…), jak i Sąd Najwyższy w zaskarżonych kasacją wyrokach. 5 W kontekście tych ocen należało uniewinniając oskarżonych od popełnienia przestępstwa z art. 22 mkk uchylić też orzeczenie o karze łącznej, w pozostałej części utrzymując zaskarżony wyrok w mocy. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.