III KO 32/23
Izba Karna2023-05-16
Skład orzekający: Adam Roch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo sygnalizujące możliwość zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej podstawę do wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania karnego, może być rozpoznane jako wniosek o wznowienie postępowania złożony przez stronę?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednej z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony. Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k. nie implikuje po stronie sądu obowiązku jego rozpoznania jako wniosku o wznowienie postępowania.Stan faktyczny
Skazany Z. K. wniósł o przyznanie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Skazany argumentował, że jego obrońca nie wywiązywał się ze swoich obowiązków, co doprowadziło do sytuacji tożsamej z brakiem obrońcy i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznał pismo skazanego jako sygnalizację możliwości wznowienia postępowania z urzędu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zarządził stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
III KO 32/23 ZARZĄDZENIE Dnia 16 maja 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie skazanego Z. K. po zapoznaniu się z pismem sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt II AKa 211/17, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II K 59/16, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. a contrario zarządził: stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. UZASADNIENIE Pismem z dnia 3 marca 2023 skazany Z. K. wniósł o przyznanie mu obrońcy z urzędu celem sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt II AKa 211/17, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II K 59/16. W argumentacji wniosku skazany wskazał, iż reprezentujący go w sprawie obrońca nie wywiązywał się ze swoich procesowych powinności, co doprowadziło do skutków tożsamych z sytuacją jakby nie posiadał obrońcy. Tym samym skazany wskazywał na konieczność wznowienia postępowania z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
III KO 32/23 2 Powyższe pismo skazanego stanowi, wbrew intencjom skazanego, jedynie sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej stanowiącej podstawę do wznowienia prawomocnie już zakończonego postępowania z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., sygn. V KZ 39/21). W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie wskazuje się bowiem, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2005 r. sygn. I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k. nie implikuje po stronie sądu, do którego skierowano ów wniosek, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2022 r., sygn. IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., sygn. V KZ 39/21). Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z urzędu. Weryfikacja taka została w niniejszej sprawie dokonana i przyniosła wynik jednoznacznie negatywny, co oznacza, że nie dostrzeżono podstaw do rozważania przez Sąd Najwyższy wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 16 listopada 2018 r. sygn. akt II AKa 211/17. Wbrew bowiem temu, co postuluje skazany, obrońca aktywnie działał w postępowaniu, nie tylko merytorycznie uczestnicząc w rozprawach, lecz także składając właściwe środki odwoławcze. Obrońca wniósł również kasację od orzeczenia sądu odwoławczego. Kompleksowa analiza postępowania nie ujawniła zatem zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., implikującej konieczność wznowienia postępowania z urzędu. Podnoszone przez skazanego kwestie mogłyby być ewentualnie rozważane jedynie w kategoriach naruszenia przepisów postępowania karnego, niestanowiących jednak przesłanki wznowienia postępowania. Marginalnie jedynie nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy już rozpoznając kasację zobligowany był do skontrolowania z urzędu bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Także i wówczas takich uchybień jednak nie stwierdzon
III KO 32/23 3
Powiązane orzeczenia
- II KO 121/25 2025-12-10Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w związku z sygnalizacją skazanego o istnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej?
- II KO 220/25 2026-01-29Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, w sytuacji gdy obrońca skazanego sygnalizuje potrzebę jego wznowienia z uwagi na potencjalną bezwzględną przyczynę odwo…
- III KO 61/24 2025-07-01Czy pismo obrońcy sygnalizujące istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (niewłaściwa obsada sądu) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu?
- V KO 28/25 2025-03-27Czy istnieją podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, jeśli strona sygnalizuje istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z po…
- III KO 130/22 2023-03-15Czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania karnego z urzędu w sytuacji, gdy obrońca skazanego sygnalizuje wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw…
Powołane przepisy
art. 542 § 3 KPKart. 439 § 1 pkt 10 KPKart. 439 § 1 KPKart. 9 § 2 KPK§ 3§ 1 pkt 10§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy