II KO 121/25

Izba Karna2025-12-10

Skład orzekający: Jarosław Matras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w związku z sygnalizacją skazanego o istnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania karnego. Podstawą do wznowienia z urzędu może być jedynie bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k., a strona nie może złożyć wniosku o wznowienie postępowania. W analizowanej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania wznowieniowego, a zatem nie można było domagać się jego wznowienia.
Stan faktyczny
Skazany J.T. złożył pismo sygnalizujące potrzebę wznowienia z urzędu postępowania karnego, wskazując na bezwzględną przyczynę odwoławczą (nienależyta obsada sądu). Pismo to zostało zarejestrowane jako sygnalizacja wznowienia postępowania z urzędu. Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy zarządzenie odmawiające przyjęcia pisma skazanego, uznając je za wniosek o wznowienie obarczony brakiem formalnym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania karnego i zarządził przesłanie odpisu zarządzenia skazanemu z pouczeniem o braku zażalenia.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 121/25 ZARZĄDZENIE Dnia 10 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras 1. W związku z pismem skazanego J.T. z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. II AKz 1120/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2024 r., sygn. akt II AKz 717/22 - na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. stwierdzam brak podstaw do wznowienia z urzędu tego postępowania karnego. 2. Odpis zarządzenia przesłać skazanemu z pouczeniem o braku zażalenia. UZASADNIENIE Pismem z dnia 25 kwietnia 2025 r., J.T., zwrócił się ze skargą na sposób zakończenia postępowania w sprawie II AKz 1120/24 Sądu Apelacyjnego w Warszawie, podnosząc także kwestie nienależytej obsady składu tego sądu. Pismo to zostało zarejestrowane jako sygnalizacja wznowienia postępowania z urzędu. Zgodnie z treścią art. 542 § 3 k.p.k. do wznowienia postępowania z powodu zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 k.p.k.) może dojść tylko z urzędu, a zatem strona nie może złożyć wniosku o wznowienie postępowania. II KO 121/25 2 Sygnalizacja istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. okazała się jednak niezasadna. Po pierwsze, postanowienie co do którego swoją „skargę” złożył skazany nie było wydane w toku postępowania wznowieniowego, albowiem jak wynika z akt sprawy przedmiotem kontroli było zarządzenie, którym odmówiono przyjęcia pisma sygnalizującego potrzebę wznowienia postępowania z urzędu (w piśmie skazany wskazał na art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Nie zostało zatem wszczęte postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, choć musi dziwić treść tego zarządzenia, jakoby wystąpienie skazanego nie miało oparcia w przepisach prawa (przecież chodziło o sygnalizację wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., II AKz 717/22 - k. 350 akt sprawy). Po drugie, w postanowieniu Sądu Apelacyjnego z dnia 11 kwietnia 2025 r. w sprawie II AKz 1120/24 z kolei, przyjęto, iż zażalenie skazanego nie jest zasadne, skoro jego pismo było w istocie wnioskiem o wznowienie obarczonym brakiem formalnym, który uzasadniał odmowę jego przyjęcia (k. 515-517). Zatem w tym postępowaniu, które zakończono postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2025 r. w sprawie II AKz 1120/24 nie wszczęto postępowania wznowieniowego, a skoro tak, to nie można obecnie domagać się jego wznowienia, a zatem i wskazywać na istnienie powodu, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Niezależnie od tego trzeba podkreślić, że skazany w każdym czasie może składać sygnalizację istnienia podstawy do wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na kwestię obsady sądu, przy czym winien wtedy – aby unikać tego, że sędzia nie potrafi odczytać treści takiego pisma - precyzyjnie wskazać, iż składa „sygnalizację istnienia bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 9 § 2 k.p.k. w zw. z art. 542 § 3 k.p.k.” w określonym postępowaniu, przy czym musi pamiętać, że postępowanie to musiało mieć status kończącego postępowanie sądowe, a zatem aby rozstrzygało określoną sprawę. W postępowaniu w sprawie II AKz 1120/24 Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie kontrolowano kwestii istnienia bezwzględnego powodu odwoławczego w odniesieniu do postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2022 r., w sprawie II AKz 717/22. Natomiast oczywiście skazany może sygnalizować istnienie podstawy do wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o przywołane przepisy w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., w II KO 121/25 3 sprawie II AKz 717/22 (por. J. Matras [w:] K. Dudka [red.], Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2023, s. 1290 i wskazane orzeczenia w przypisie 590). [WB] [a.ł]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 542 § 3 KPKart. 439 § 1 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 9 § 2 KPK§ 3§ 1§ 1 pkt 2§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026. · PDF źródłowy