III KR 295/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kwaśny, C. Łukaszewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Zdrojewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Dariusza W., oskarżonego z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 184 § 1 i art. 10 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 14 stycznia 1983 r.uchyliłzaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w S. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w S. po rozpoznaniu sprawy Dariusza W., oskarżonego o to, że:1) w dniu 12 czerwca 1981 r. w Ż., będąc w stanie nietrzeźwym, w zamiarze pozbawienia życia Urszuli W. bił ją rękami i kopał po całym ciele, a w szczególności po głowie, w wyniku czego doznała ona stłuczenia pnia mózgu, krwiaka pod oponą twardą, złamania żeber po stronie prawej i innych obrażeń, w następstwie czego zmarła w dniu 14 czerwca 1981 r. - tj. o popełnienie czynu określonego w art. 148 § 1 k.k.;2) w okresie od stycznia 1981 r. do dnia 12 czerwca 1981 r. w Ż., systematycznie wprowadzając się w stan nietrzeźwości, znęcał się fizycznie i moralnie nad swoją byłą żoną Urszulą W. w ten sposób, że bił ją rękami po całym ciele, kopał, groził zabójstwem, znieważał - tj. o popełnienie czynu określonego w art. 184 § 1 k.k.,wyrokiem z dnia 14 stycznia 1983 r. uznał oskarżonego Cezarego W. za winnego tego, że w dniach 11 i 12 czerwca 1981 r. w Ż., będąc w stanie nietrzeźwości, znęcał się fizycznie nad swoją byłą żoną Urszulą W., bijąc ją, przy czym w dniu 12 czerwca 1981 r. zadał jej wielokrotnie ciosy rękoma i kopał w głowę i inne części ciała, czym spowodował u pokrzywdzonej obrażenia głowy i mózgu w postaci stłuczenia pnia mózgu i wylewu krwi pod oponą twardą z dołączeniem się obrzęku mózgu, a następnie ropnego zapalenia płuc jako powikłania bardzo ciężkiego stanu ogólnego po doznanych obrażeniach głowy, co stanowi chorobę zazwyczaj zagrażającą życiu, w następstwie czego Urszula W. zmarła w dniu 14 czerwca 1981 r., tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 184 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. skazał go na karę 12 lat pozbawienia wolności.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonej (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna. Sąd Wojewódzki, oceniając pod względem prawnym działanie oskarżonego, stwierdził: "(...) bijąc i kopiąc po całym ciele pokrzywdzoną ze znaczną intensywnością w dniu 12 czerwca 1981 r. oskarżony co najmniej godził się na to, iż spowoduje u niej ciężkie uszkodzenie ciała lub ciężki rozstrój zdrowia. Następstwem takiego postępowania była śmierć Urszuli W. Czyn oskarżonego wyczerpał więc dyspozycję art. 157 § 2 k.k.".Ograniczając swoje rozważania dotyczące oceny prawnej działania oskarżonego do przytoczonych, Sąd Wojewódzki w istocie swej pominął zupełnie w nich kwestie związane ze stroną podmiotową przypisanego oskarżonemu czynu.Strona przedmiotowa przestępstwa określonego w art. 157 k.k. polega m.in. na tym, że między czynem sprawcy a wynikiem śmiertelnym istnieje związek przyczynowy, strona podmiotowa zaś polega na tym, że działanie sprawcy jest objęte winą umyślną, a skutek śmiertelny - winą nieumyślną.Spowodowanie umyślnie przez sprawcę bardzo ciężkiego lub ciężkiego uszkodzenia ciała, jeżeli nie mógł on przewidzieć śmiertelnego skutku wynikającego z tego uszkodzenia, pozwala tylko na przypisanie mu czynu określonego w art. 155 § 1 k.k. albo art. 156 § 1 k.k. Natomiast do przypisania sprawcy czynu przewidzianego w art. 157 k.k., oprócz ustalenia, że dokonał on umyślnie uszkodzenia ciała, przewidzianego w art. 155 § 1 lub art. 156 § 1 k.k., konieczne jest ponadto ustalenie, iż będąca następstwem tego uszkodzenia ciała śmierć ofiary zawiniona została przez sprawcę nieumyślnie.W motywach zaskarżonego wyroku zaś brak jakiegokolwiek ustalenia, czy skutek śmiertelny, jaki nastąpił w wyniku spowodowanego przez oskarżonego umyślnie uszkodzenia ciała, był wynikiem lekkomyślności czy też niedbalstwa. Przeciwnie - z motywów tego wyroku - jak się wydaje - wynika, że oskarżony swoją świadomością zaistniałego skutku śmiertelnego w ogóle nie obejmował; inaczej bowiem nie można wytłumaczyć stwierdzenia sądu, że "normalnym następstwem nawet tak poważnego pobicia nie bywa śmierć".W tych warunkach więc pominięcie w motywach zaskarżonego wyroku tak istotnej kwestii odnoszącej się do oceny prawnej działania oskarżonego, którego odpowiedzialność mogłaby kształtować się w zakresie art. 157 k.k., i ograniczenie się do stwierdzenia, że co najmniej powinien był i mógł następstwa umyślnego uszkodzenia ciała w postaci skutku śmertelnego swojej ofiary przewidzieć - stanowi taką obrazę art. 372 k.p.k. (niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku), która uniemożliwia Sądowi Najwyższemu przeprowadzenie prawidłowej kontroli rewizyjnej (...).