III KR 379/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Grzebuła. Sędziowie: J. Dankowski (sprawozdawca), R. Kryże.Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Lewandowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zdzisława P. i Albiny P. oskarżonych z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 1973 r.:1) utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...),2) na podstawie art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) wymierzoną oskarżonej Albinie P. karę złagodził o połowę, tj. do 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemu Zdzisławowi P. na podstawie art. 3 pkt 4 tej ustawy o 1/3, tj. do 4 lat pozbawienia wolności (...). Uzasadnienie faktyczneZajęte przez Sąd Wojewódzki stanowisko, że oboje oskarżeni działali pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, nie wykazuje błędu. Silne wzburzenie lub jego brak występują w sferze przeżyć psychicznych sprawcy, wobec czego są to zjawiska należące także do kategorii faktów psychologicznych, których oceny dokonuje sąd bądź sam, bądź - jeżeli niekiedy zachodzi potrzeba - korzystając z pomocy np. biegłych psychologów. Natomiast ocena, czy silne wzburzenie było usprawiedliwione okolicznościami, oparte na przesłankach etycznych oraz na zasadach współżycia społecznego, powinna być dokonana wyłącznie przez sąd.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki tak właśnie postąpił, zasadnie uznając za przekonującą opinię biegłych psychologów, że oskarżeni działali pod wpływem silnego wzburzenia, i ustalając - już oczywiście bez pomocy biegłych - że było ono usprawiedliwione okolicznościami.Dysproporcjonalność przypisanych czynów do bezpośredniego bodźca i pewien od niego odstęp czasu zostały przekonująco wytłumaczone jako czynniki nie mające znaczenia wobec wieloletniego sukcesywnego narastania afektu, które spowodowało skumulowanie napięć emocjonalnych w stopniu przewyższającym odporność na stressy.Wspomniane wytłumaczenie jest zbieżne z poglądem wypowiedzianym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 sierpnia 1971 r. - IV KR 2/71 (OSNKW 1972, z. 1, poz. 9), że narastający od dłuższego czasu wskutek poważnych sytuacji konfliktowych w rodzinie afekt może się w każdej chwili przerodzić w stan silnego wzburzenia z różnych powodów oraz przy różnych okazjach i spowodować wyładowanie emocji w postaci agresywnego działania. Tak właśnie przedstawiała się sytuacja w niniejszej sprawie, a fakt, że oskarżeni w najwyższym zdenerwowaniu porozumieli się ze sobą co do popełnienia zabójstwa, nie oznacza, iż popełnili je w sposób przemyślany. Przez silne wzburzenie usprawiedliwione okolicznościami rozumieć należy taki afekt, który niezależnie od potępienia samego zabójstwa i jego sprawcy jest w społecznej świadomości prawnej oceniany mniej surowo ze względu na to, że fakty, które go wywołały, zasługują na ujemną ocenę społeczną. W niniejszej sprawie takim faktem był stosunek pokrzywdzonego do obojga oskarżonych, polegający na wykorzystywaniu, znieważaniu i biciu. Tak więc kwalifikacja prawna przypisanych oskarżonym czynów jako przestępstw określonych art. 148 § 2 k.k. jest prawidłowa (...).