III KR 389/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch (sprawozdawca). Sędziowie: J. Dankowski, A. Żylewicz. Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Heleny C., oskarżonej z art. 11 § 1 w związku z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 września 1975 r., uzupełniając kwalifikację prawną czynu przepisem art. 25 § 2 k.k., zaskarżony wyrok u t r z y m a ł w mocy (...). Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 czerwca 1975 r. skazał oskarżoną Helenę C. na podstawie art. 11 § 1 w związku z art. 148 § 1 w zbiegu z art. 156 § 2, stosując art. 57 § 3 pkt 1 k.k., na karę 4 lat pozbawienia wolności, jednocześnie orzekając na podstawie art. 100 § 1 k.k. umieszczenie oskarżonej w szpitalu psychiatrycznym za to, że w dniu 16 września 1974 r. w C., działając w zamiarze pozbawienia życia swego męża Zygmunta C., mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem, wielokrotnie uderzyła go w głowę nożem do ogławiania buraków, w wyniku czego doznał on dwunastu ran rąbanych okolic czołowych, ciemieniowych oraz skroniowych z uszkodzeniem blaszek zewnętrznych i warstw gąbczastych kości czaszki oraz rany rąbanej płata usznego ucha lewego i ran ciętych strony grzbietowej palca drugiego oraz czwartego lewej dłoni, które to obrażenia zagrażały bezpośrednio jego życiu, lecz zamierzonego skutku nie osiągnęła wobec obrony Zygmunta C. i udzielenia mu natychmiastowej pomocy lekarskiej. Wyrok powyższy zaskarżył obrońca oskarżonej Heleny C. i wskazując generalnie na podstawy rewizji wymienione w art. 387 pkt 1-3 k.p.k., bez ich bliższej analizy, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wyeliminowanie z opisu czynu zarzucanego oskarżonej działania w zamiarze pozbawienia życia swego męża, przyjęcie, że czyn oskarżonej wyczerpuje dyspozycje art. 156 § 1 k.k. i został popełniony w warunkach obrony koniecznej (art. 22 § 1 k.k.) oraz o uniewinnienie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Wnioski zawarte w rewizji obrońcy nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu rewizji, Sąd Wojewódzki należycie rozważył zebrane w sprawie dowody, w tym również zeznania wymienionych tam świadków. Z dowodów tych bynajmniej nie wynika, jakoby oskarżona Helena C., uderzając pokrzywdzonego wielokrotnie w głowę nożem do ogławiania buraków, działała w obronie koniecznej. Natomiast z trafnych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że to oskarżona, w czasie krytycznym, uzbrojona w nóż do ogławiania buraków, działając w stanie urojonej zazdrości, podeszła pod drzwi prowadzące do pokoju, w którym przebywał pokrzywdzony, stwierdziwszy, że drzwi są nie zamknięte, weszła do tego pokoju i śpiącemu poczęła zadawać razy w głowę. W tych warunkach działanie pokrzywdzonego, polegające na wyrwaniu z rąk oskarżonej noża, wywołane zachowaniem się oskarżonej i zmierzające do obrony, było w istocie akcją obrony podejmowaną przez pokrzywdzonego, a nie oskarżoną. W tym stanie rzeczy nie może wchodzić w grę zastosowanie art. 22 k.k., oskarżona bowiem nie była atakowana przez pokrzywdzonego, lecz przeciwnie - była ona stroną agresywną. Również w grę nie może wchodzić zastosowanie art. 156 § 1 k.k. Zadanie bowiem śpiącemu pokrzywdzonemu kilku ciosów w głowę nożem do ogławiania buraków wystarczająco świadczy o istnieniu u oskarżonej zamiaru zabójstwa, co najmniej ewentualnego, i to nawet uwzględniając jej stan upośledzenia umysłowego, jakim dotknięta jest oskarżona Helena C. Nie ma bowiem w obecnym stanie spraw żadnej podstawy, aby - wbrew opinii biegłych lekarzy - przyjmować, że ów defekt umysłowy uniemożliwiał oskarżonej w chwili czynu rozpoznanie jego znaczenia lub kierowanie swym postępowaniem, jak tego wymaga § 1 art. 25 k.k.Kary wymierzonej oskarżonej Helenie C. ze względu na zachowanie się oskarżonej oraz jej właściwości osobiste, jakie ujawniły się w toku zajścia, niepodobna uznać za surową w stopniu rażącym. Umieszczenie oskarżonej, uznanej za mającą zmniejszoną poczytalność (art. 25 § 2 k.k.), w szpitalu psychiatrycznym na podstawie art. 100 k.k. nie jest karą, lecz środkiem zabezpieczającym, mającym na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed przestępstwami grożącymi ze strony oskarżonej oraz jej leczenie. Niezależnie od rewizji odrzucić należy wymienioną przez Sąd Wojewódzki jedną z okoliczności obciążających, wyrażającą się w twierdzeniu, że wysoki stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonej wyraża się także i w tym, że dopuściła się ona zamachu na najwyższe dobro, jakim jest życie. Okoliczność ta wchodzi do istoty czynu i ze względu właśnie na nią przewidziane jest w art. 148 k.k. zagrożenie karne. Pozbawienie człowieka życia przy przypisaniu przestępstwa określonego w art. 148 k.k. nie stanowi i nie może stanowić okoliczności mogącej mieć wpływ na wymiar kary (...).