III KR 431/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mirski. Sędziowie: C. Gajewski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Sanecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Walentyny R. i Tadeusza T., oskarżonych z art. 200 § 1 i art. 223 § 1 i 3 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 20 lipca 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) uchylił orzeczenia o karach łącznych pozbawienia wolności i grzywny;2) wartość przedmiotu przestępstwa określonego w art. 223 § 1 i 3 k.k. ustalił na około 115.000 zł;3) kary pozbawienia wolności za czyn określony w art. 200 § 1 k.k. złagodził oskarżonej Walentynie R. do 3 lat i 6 miesięcy, a oskarżonemu Tadeuszowi T. - do 3 lat, natomiast kary grzywny za czyn przewidziany w art. 200 § 1 k.k. oskarżonej Walentynie R. - do 70.000 zł, a oskarżonemu Tadeuszowi T. - do 50.000 zł, za czyn zaś określony w art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 223 § 1 i 3 k.k. - obojgu oskarżonym - do 50.000 zł;4) jako nowe kary łączne orzekł wobec oskarżonej Walentyny R. karę 4 lat pozbawienia wolności i 100.000 zł grzywny, a wobec oskarżonego Tadeusza T. 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 70.000 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Gdańsku - wyżej wymienionym wyrokiem - uznał Walentynę R. i Tadeusza T. za winnych popełnienia przestępstwa określonego w:1) art. 200 § 1 k.k., polegającego na tym, że w czasie od marca 1978 r. do dnia 30 maja 1978 r. w S., działając wspólnie, Walentyna R. jako kierownik, a Tadeuszowi T. jako zastępca kierownika restauracji "Miramar" Okręgowego Zespołu Gospodarki Turystycznej PTTK w S., odpowiedzialni z racji zajmowanych stanowisk za nadzór i ochronę powierzonego mienia, wprowadzili do sprzedaży poza ewidencją karty wstępu do restauracji i uzyskane z tego tytułu 76.400 zł przywłaszczyli sobie na szkodę Okręgowego Zespołu Gospodarki Turystycznej PTTK w S., i za to - na podstawie cytowanego przepisu oraz art. 36 § 3 k.k. - skazał Walentynę R. na karę 5 lat, a Tadeusza T. na karę 4 lat pozbawienia wolności i po 100.000 zł grzywny;2) art. 223 § 1 i 3 k.k., polegającego na tym, że w połowie maja 1978 r. w S., działając wspólnie, usiłowali sprzedać w kierowanej przez siebie restauracji "Miramor", należącej do Okręgowego Zespołu Gospodarki Turystycznej PTTK w S., artykuły własne, a w tym napoje alkoholowe w postaci szampanów, win, wódek itp., za 250.747 zł, i za to na podstawie cytowanego przepisu i art. 36 § 3 k.k. skazał Walentynę R. na karę 2 lat, a Tadeusza T. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 100.000 zł grzywny.Jako kary łączne sąd pierwszej instancji wymierzył Walentynie na karę 6 lat, a Tadeuszowi T. 5 lat pozbawienia wolności i po 200.000 zł grzywny.Od tego wyroku rewizje złożyli obrońcy oskarżonych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z urzędu należało skorygować zaskarżony wyrok w zakresie określenia wartości przedmiotu przestępstwa określonego w art. 223 k.k. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę ustaleń w tym zakresie tak zwaną cenę gastronomiczną zakwestionowanych alkoholi, stwierdzając, co następuje: "Odnośnie wartości przedmiotu przestępstwa sąd stanął na stanowisku, iż o wartości przestępstwa decyduje nie jego wartość detaliczna, ale cena, jaką oskarżeni uzyskaliby, sprzedając ten alkohol w lokalu, a zatem cena gastronomiczna.". Pomijając to, że sąd pierwszej instancji w istocie rzeczy nie uzasadnił należycie swego stanowiska, stwierdzić trzeba, iż jest ono oczywiście wadliwe.Wartość towaru będącego własnością sprawcy należy obliczać według ceny detalicznej, zawarte bowiem w art. 223 k.k. znamię: "towar własny" wiązać należy z jego rzeczywistą ceną, a nie ceną powiększoną o marżę gastronomiczną, która przecież nie wpływa na wartość towaru sprzedawanego, zamiast towaru przeznaczonego w danej jednostce do sprzedaży.Uzupełniająco trzeba jedynie stwierdzić, że gdyby przedmiotem zagarnięcia był alkohol przeznaczony do sprzedaży np. w restauracji, wówczas obliczenie wartości tego alkoholu musiałoby nastąpić według jego ceny detalicznej, a nie ceny gastronomicznej, w której zawarta jest cena detaliczna powiększona o marżę gastronomiczną.Z tych względów należało wartość przedmiotu przestępstwa określić według ceny detalicznej, to jest na około 115.000 zł, co nie mogło wywrzeć wpływu na kwalifikację prawną czynu, gdyż nadal przedmiotem przestępstwa jest mienie znacznej wartości (vide art. 120 § 8 k.k.).Korygując w sensie złagodzenia orzeczone przez sąd pierwszej instancji kary, Sąd Najwyższy miał na względzie, co następuje:I. Co do czynu określonego w art. 200 § 1 k.k.Należycie uwzględniając wartość zagarniętego mienia, czas działania obojga oskarżonych, a także ich stan majątkowy, zarówno kary pozbawienia wolności, jak i kary grzywny (w wysokości 5 czy 4 lat pozbawienia wolności oraz po 100.000 zł grzywny) uznać należało za rażąco surowe, zwłaszcza że te ostatnie orzeczone zostały z naruszeniem wskazań przewidzianych w art. 50 § 3 k.k.Nie sposób bowiem nie wskazać, że w zasadzie wysokość kary grzywny nie powinna przekraczać wartości zagarniętego mienia, chyba że stan majątkowy sprawcy przemawia za owym przekroczeniem. Ponadto nie sposób jest bez obrazy art. 50 § 3 k.k. pomijać przy wymiarze kary grzywny stan majątkowy sprawcy. Oceniając problem wymiaru kary za czyn określony w art. 200 § 1 k.k. z zachowaniem wszystkich dyrektyw przewidzianych w art. 50 § 1-3 k.k., Sąd Najwyższy złagodził orzeczone kary do granic wyżej opisanych, uznając, że surowsze kary wobec oskarżonej znajdują uzasadnienie w jej kierowniczej roli w przestępstwie i lepszym od oskarżonego stanie majątkowym.II. Co do kar przewidzianych w art. 223 § 1 k.k.Kary pozbawienia wolności za ten czyn, stosunkowo niewiele w istocie rzeczy odbiegające od minimum zagrożenia, nie wykazują cech rażącej niewspółmierności, natomiast kary po 100.000 zł grzywny należało obniżyć do kar po 70.000 zł albo 50.000 zł nie tylko ze względu na wydatne obniżenie wartości przedmiotu przestępstwa, ale głównie z uwagi na pominięty przez sąd pierwszej instancji fakt, że czyn ten pozostał w fazie usiłowania, że oskarżeni nie odnieśli z niego żadnej korzyści i że - jak już wspomniano - oskarżonemu Tadeuszowi T. należy orzec niższą grzywnę ze względu na jego stan majątkowy.Orzekając kary łączne, Sąd Najwyższy miał na względzie bliski związek czasowy pomiędzy obu czynami, zbliżoną rodzajowość obu tych czynów - i dlatego wymierzając je stosował w znacznej mierze absorpcję (...).