III KR 58/70

WyrokIzba Karna1970-06-08

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przechowywanie mienia pochodzącego z kradzieży, bez dodatkowego warunku działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wypełnia znamiona przestępstwa paserstwa według nowego stanu prawnego (art. 215 k.k.)?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że nowy stan prawny (art. 215 k.k.) istotnie różni się od poprzedniego (art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.). Odpowiedzialność za paserstwo według art. 215 k.k. ogranicza się do przypadków nabycia lub pomocy w zbyciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego, a odpowiedzialność za przyjęcie lub pomoc w ukryciu wymaga dodatkowego warunku działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Samo przechowywanie mienia pochodzącego z kradzieży, bez tego dodatkowego warunku, nie wypełnia już dyspozycji art. 215 k.k.
Stan faktyczny
Wacław K. przywłaszczył znaczną ilość ziela majeranku. Jan P. jako instruktor zielarski nie dopełnił obowiązków, umożliwiając przywłaszczenie. Zofia i Lucjan B. przechowywali przywłaszczony majeranek, wiedząc o jego pochodzeniu z kradzieży. Sąd Wojewódzki skazał wszystkich oskarżonych, jednakże obrońcy Zofii i Lucjana B. podnieśli zarzuty dotyczące kwalifikacji prawnej ich czynu w świetle nowego kodeksu karnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części dotyczącej oskarżonych Lucjana B. i Zofii B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a także zmienił wyrok w stosunku do Wacława K. i Jana P.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Czajkowski (sprawozdawca). Sędziowie: A. Żylewicz, W. Sutkowski. Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 1970 r. sprawy: 1) Wacława K., oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), 2) Jana P., oskarżonego z art. 286 § 2 d.k.k., 3) Lucjana B. i 4) Zofii B., oskarżonych z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), z powodu rewizji założonych przez prokuratora co do oskarżonego Wacława K. oraz przez wszystkich oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11 lipca 1969 r.1. uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonych Lucjana B. i Zofii B. i sprawę w tym zakresie przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania;2. zmienił powyższy wyrok co do oskarżonego Wacława K. w ten sposób, że w myśl art. 2 § 1 k.k. zakwalifikował przypisany mu czyn z art. 200 § 1 k.k. i art. 201 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k. i z mocy art. 201 k.k. w związku z art. 10 § 3 k.k., art. 36 § 2 i 37 § 1, 40 § 1 pkt 3, 46 § 1 pkt 2 k.k. skazał Wacława K. na karę 8 lat pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 200 dni pozbawienia wolności, na pozbawienie praw publicznych na przeciąg 3 lat oraz na konfiskatę mienia w części (...); na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu Wacławowi K. okres tymczasowego aresztowania od dnia 21 września 1968 r.;3. zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Jana P. w ten sposób, że na mocy art. 2 § 1 k.k. i art. 404 k.p.k. przypisany czyn zakwalifikował z art. 286 § 2 d.k.k. i z art. 290 § 1 d.k.k. w związku z art. 36 d.k.k. i na podstawie art. 286 § 2 d.k.k. w związku z art. 36 d.k.k. i art. XIII przepisów wprowadzających k.k., art. 42 § 2 d.k.k., art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. skazał go na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 4.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 40 dni pozbawienia wolności i na pozbawienie praw publicznych na okres 2 lat; na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu Janowi P. okres tymczasowego aresztowania od dnia 3 stycznia 1968 r. do dnia 3 marca 1969 r. (...).Uzasadnienie faktyczneProkuratura oskarżyła:1) Wacława K. o to, że:I. w czasie od 12 października do 27 listopada 1965 r. w C., jako odpowiedzialny materialnie instruktor skupu ziół Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K., przywłaszczył sobie na szkodę tychże Zakładów - w czasie trwania omłotów ziela majeranku - co najmniej 4.720 kg omłóconego już majeranku wartości, według cen detalicznych, co najmniej 336.100 zł, tj. o przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11);2) Jana P. o to, że:II. w czasie od 22 października 1965 r. do 7 stycznia 1966 r. w C. i w N., jako odpowiedzialny materialnie instruktor zielarski Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K., nie dopełnił obowiązku prawidłowego przeprowadzenia omłotów ziela majeranku na punkcie skupu w C. prowadzonym przez Wacława K., a w szczególności nie dokonał prawidłowego ustalenia i udokumentowania ilości majeranku uzyskanego z omłotów oraz prawidłowego przekazania Wacławowi K. do magazynu, w następstwie czego umożliwił mu wytworzenie nadwyżki majeranku w ilości co najmniej 4.720 kg wartości, według cen detalicznych, co najmniej 336.100 zł i przywłaszczenie przez niego tej nadwyżki majeranku, a po zorientowaniu się, że Wacław K. uzyskał nadwyżkę, przyjął od niego nie mniej niż 10.000 zł, tj. o przestępstwo z art. 286 § 2 d.k.k.;3) Zofię B. oraz 4) Lucjana B. o to, że:III. w czasie od października 1965 r. do września 1968 r. w C., działając wspólnie, przechowywali nie mniej niż 4.720 kg ziela majeranku wartości, według cen detalicznych, co najmniej 336.100 zł, oraz wiedząc o tym, że ziele to pochodziło z kradzieży na szkodę Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K. dokonanej przez Wacława K., przy czym w grudniu 1965 r. udzielili temuż Wacławowi K. pomocy do zbycia co najmniej 1.200 kg tego ziela wartości, według cen detalicznych, nie mniej niż 96.890 zł, tj. o przestępstwo z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 lipca 1969 r. orzekł: 1) uznać oskarżonego Wacława K. za winnego przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), popełnionego w sposób opisany pod pkt I z tą zmianą, iż przywłaszczył sobie 2.518 kg majeranku wartości 239.210 zł, i za czyn ten na zasadzie tychże przepisów skazać go na karę 8 lat więzienia i 20.000 zł grzywny, a ponadto na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. orzec utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat; 2) na zasadzie art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) orzec przepadek majątku oskarżonego Wacława K. w całości; 3) na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczyć temu oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 21 września 1968 r. do dnia dzisiejszego, tj. 11 lipca 1969 r.; 4) uznać oskarżonego Jana P. za winnego przestępstwa z art. 286 § 2 d.k.k., popełnionego w sposób opisany pod pkt II z tą zmianą, że umożliwił Wacławowi K. wytworzenie nadwyżki majeranku w ilości 2.518 kg przedstawiających wartość 239.210 zł i przywłaszczenie tej nadwyżki, i za czyn ten na zasadzie tegoż przepisu skazać go na karę 2 lat więzienia, a ponadto na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. orzec utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat oraz na podstawie art. 42 § 2 d.k.k. wymierzyć mu grzywnę w wysokości 4.000 zł; 5) na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczyć oskarżonemu Janowi P. okres tymczasowego aresztowania od dnia 3 stycznia 1968 r. do dnia 3 marca 1969 r.; 6) uznać oskarżonych Zofię B. i Lucjana B. za winnych przestępstwa z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), popełnionego w ten sposób, że w czasie od sierpnia 1967 r. do września 1968 r. w C., działając wspólnie, przechowywali majeranek wartości przeszło 50.000 zł z wiedzą o tym, że majeranek ten pochodził z kradzieży na szkodę Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K. dokonanej przez Wacława K., i za czyn ten na zasadzie tegoż art. skazać Zofię B. i Lucjana B. na karę po 5 lat więzienia i 30.000 zł grzywny, a ponadto na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. orzec w stosunku do nich utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat; 7) orzeczone wyżej grzywny w stosunku do wszystkich czterech oskarżonych zamienić - w razie ich nieuiszczenia - na więzienie, przyjmując 100 zł jako równoważnik jednego dnia więzienia; 8) zasądzić od oskarżonych solidarnie koszty postępowania i wymierzyć im opłatę sądową w wysokości: oskarżonemu Wacławowi K. - 2.800 zł, oskarżonemu Janowi P. - 800 zł, a oskarżonej Zofii B. i Lucjanowi B. - po 3.600 zł.Wyrok powyższy zaskarżyli prokurator oraz obrońcy oskarżonych Wacława K., Jana P., Zofii B. i Lucjana B.I. Rewizja prokuratora, zaskarżając wyrok w części dotyczącej oskarżonego Wacława K., zarzuca:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne uznanie Wacława K. za winnego przywłaszczenia mienia społecznego wartości 239.210 zł zamiast 336.100 zł oraz niezasądzenie od Wacława K. odszkodowania w kwocie 96.890 zł na rzecz Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K.;2) rażącą niewspółmierność kary w stosunku do stopnia niebezpieczeństwa społecznego przypisanego oskarżonemu czynu, wynikającą zwłaszcza z niedostatecznego uwzględnienia przy wymiarze grzywny znacznej szkody wyrządzonej w mieniu społecznym.Rewizja zawiera wniosek:a) o zmianę zaskarżonej części wyroku przez uznanie Wacława K. za winnego przywłaszczenia 4.720 kg ziela majeranku wartości co najmniej 336.100 zł,b) wymierzenie Wacławowi K. kary grzywny w znacznie wyższym rozmiarze,3) zasądzenie od Wacława K. na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. odszkodowania w wysokości 96.890 zł na rzecz Zakładów Zielarskich "H" w P.II. Rewizja obrońcy oskarżonego Wacława K., zarzucając sądowi dokonanie wadliwych ustaleń co do ilości i wartości ziela majeranku przywłaszczonego przez oskarżonego oraz wymierzenie mu za przypisany czyn rażąco surowej kary, wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu "według obecnie obowiązującego kodeksu karnego" kary pozbawienia wolności w granicach minimum ustawowego oraz o orzeczenie konfiskaty mienia oskarżonego w części zamiast w całości.III. Rewizja obrońcy oskarżonego Jana P. zarzuca:1) obrazę przepisów prawa materialnego przez niesłuszne skazanie oskarżonego na podstawie art. 286 § 2 d.k.k. mimo braku w jego czynie znamion tego przestępstwa;2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku przez nietrafne uznanie, że zawarty w aktach sprawy materiał dowodowy wystarcza do przyjęcia, iż oskarżony Jan P. dopuścił się przestępstwa zarzucanego mu aktem oskarżenia.Rewizja zawiera wniosek o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu.IV. Rewizja obrońcy oskarżonej Zofii B. zarzuca:1) obrazę art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) przez ustalenie, że "niepoczynienie przez oskarżoną Zofię B. osobiście żadnych kroków w celu uwolnienia się od ewentualnej odpowiedzialności karnej" wyczerpuje przedmiotowe znamiona przestępstwa z art. 4 § 2 cytowanej ustawy;2) sprzeczne z wynikami postępowania dowodowego ustalenie, że tylko majeranek sprzedany przez oskarżonego Wacława K. za pośrednictwem małżonków B., Władysława C. i Janiny C. pochodził z prywatnych transakcji oskarżonego Wacława K., natomiast majeranek znaleziony w czasie rewizji - z przestępstwa dokonanego przez oskarżonego Wacława K. na szkodę "H"; 3) bezpodstawne, z braku dowodów, przyjęcie, że motywem przechowania majeranku w gospodarstwie dzierżawionym przez oskarżonych B. była chęć osiągnięcia przez nich korzyści majątkowych.Rewizja zawiera wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzuconego jej czynu bądź o zakwalifikowanie czynu przypisanego oskarżonej z art. 215 § 1 k.k., a po wymierzeniu oskarżonej kary pozbawienia wolności w rozmiarze nie przekraczającym 3 lat pozbawienia wolności - o darowanie jej, jak również kary utraty praw publicznych z mocy art. 3 ustęp 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) oraz o wydatne obniżenie orzeczonej kary grzywny.V. Rewizja obrońcy oskarżonego Lucjana B. zarzuca:1) dowolne, jako sprzeczne z wynikami przewodu sądowego, ustalenie, że tylko majeranek sprzedany przez oskarżonego Wacława K. za pośrednictwem małżonków B., Władysława C. i Janiny C. pochodził z prywatnych transakcji oskarżonego Wacława K., natomiast majeranek znaleziony w czasie rewizji - z przestępstwa dokonanego przez oskarżonego Wacława K. na szkodę "H" ;2) naruszenie ustępu I pkt 2 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej, uchwalonych przez Sąd Najwyższy w dniach 23-24 czerwca i 8 grudnia 1961 r. oraz 8 i 19 stycznia 1962 r. (VI KO 90/60, OSN z 1962 r., zesz. III, poz. 37) przez błędne przyjęcie, że wartość ziela majeranku dostarczonego do punktu skupu a przeznaczonego do przetwarzania wyznaczają ustalone przez Państwo ceny detaliczne, a nie ceny skupu;3) bezpodstawne, z braku dowodów, przyjęcie, że motywem przechowywania majeranku przez oskarżonego Lucjana B. od chwili dowiedzenia się o uzyskaniu go przez Wacława K. za pomocą przestępstwa (to jest od miesiąca sierpnia 1967 r.) do czasu zawiadomienia organów MO (we wrześniu 1968 r.) o nadużyciach popełnionych przez oskarżonego Wacława K. - była chęć uzyskania korzyści materialnych;4) błędną ocenę okoliczności faktycznych ujawnionych w toku przewodu sądowego przez niedopatrzenie się elementów działania oskarżonego Lucjana B. w warunkach stanu wyższej konieczności (art. 22 § 1 d.k.k.).Obrońca na rozprawie w Sądzie Najwyższym nie popierał tego zarzutu.Rewizja zawiera wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu albo przez zakwalifikowanie czynu przypisanego oskarżonemu z art. 215 § 1 k.k., z tą zmianą, że wartość mienia stanowiącego przedmiot paserstwa wynosi 25.000 zł, i o wymierzenie oskarżonemu na mocy tego przepisu kary pozbawienia wolności nie przekraczającej dwóch lat, a następnie o darowanie tej kary, jak również i ewentualnej kary utraty praw publicznych na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii bądź też o uchylenie orzeczenia o pozbawieniu praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz o wydatne obniżenie wymierzonej oskarżonemu grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rewizja prokuratora nie jest zasadna.Nie jest zgodne z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Sąd Wojewódzki dał w pełni wiarę wyjaśnieniom ze śledztwa oskarżonego Wacława K., skoro Sąd ten nie przyjął wersji obrony oskarżonego reprezentowanej na rozprawie o zagarnięciu tylko 30 worków majeranku o wadze około 300 kg. Sąd ten przy tym w sposób przekonywający wyprowadził - zarówno z wyjaśnień oskarżonego Wacława K. i zeznań świadków Teresy B. oraz Zenona Z., jak i z wyników rewizji - logiczny wniosek, że Wacławowi K. może być przypisane zagarnięcie 2.518 kg majeranku wartości 239.210 zł na szkodę Zakładów Zielarskich "H" - Oddział w K.II. Nie są także zasadne rewizje obrońców oskarżonego Wacława K.Sąd Wojewódzki, stosując do zagarniętego przez oskarżonego ziela majeranku ceny detaliczne, prawidłowo ustalił jego wartość. Brak jest bowiem podstaw do określenia wartości zagarniętego przez oskarżonego ziela majeranku według cen zakupu, albowiem - zgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciwko własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) oraz przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) (OSN z 1962 r., zesz. III, poz. 37) - ustalone przez Państwo ceny skupu mają zastosowanie jedynie do przedmiotów dostarczonych do punktu skupu i przeznaczonych do przetworzenia.W świetle cytowanych wyżej wytycznych ceny skupu mogłyby mieć zastosowanie w razie zagarnięcia przez oskarżonego dostarczonych do punktu skupu roślin majeranku przed poddaniem ich w tym punkcie omłotom. W konkretnym jednak wypadku oskarżony zagarnął ziele majeranku uzyskane w wyniku omłotu roślin majeranku, a zatem po ich przetworzeniu, przez co rozumieć należy przerobienie, przeobrażenie i przeistoczenie lub nadanie innego kształtu, formy lub wyglądu, w związku z czym wartość ziela majeranku przywłaszczonego przez oskarżonego nie może być ustalona według obowiązujących cen skupu roślin majeranku, lecz według detalicznych cen ziela majeranku. Dalszy bowiem proces oczyszczenia tego ziela przez "przesianie" w Zakładach Zielarskich "H" w S. nie może być uznany za "przetworzenie" w rozumieniu cytowanych wyżej wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej, skoro tak istota jak i kształt tego ziela nie uległy - w wypadku jego oczyszczenia - zasadniczym zmianom.W tej sytuacji zastosowanie przez Sąd Wojewódzki cen detalicznych do ilości czystego ziela majeranku przywłaszczonego przez oskarżonego i ustalenie w ten sposób jego wartości uznać należy za trafne.Zasadność ustaleń Sądu I instancji w zakresie ilości zagarniętego majeranku przedstawiono wyżej w pkt I uzasadnienia.Ponieważ uchylone w związku z wejściem w życie 1 stycznia 1970 r. nowego kodeksu karnego przepisy karne, na podstawie których zakwalifikowany był czyn oskarżonego Wacława K. z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), nie są względniejsze dla sprawcy (art. 2 § 1 k.k.), przeto należało przypisany mu czyn określić w myśl art. 10 § 2 k.k. jako zbrodnię przewidzianą w art. 200 § 1 k.k. i art. 201 k.k.Orzekając karę na podstawie art. 201 k.k. (art. 10 § 3 k.k.), Sąd Najwyższy uwzględnił okoliczności powołane przez Sąd I instancji, a ponadto dane wynikające ze złożonych na rozprawie dokumentów, z których wynika trudna sytuacja rodzinna oskarżonego, a ponadto jego stan majątkowy. Sąd Najwyższy nie uznał za możliwe złagodzić oskarżonemu kary pozbawienia wolności i kary grzywny ze względu na wagę czynu. Jednakże biorąc pod uwagę nowy stan prawny (przewidujący niższy dolny próg kary pozbawienia wolności) oraz wymienione wyżej okoliczności, Sąd Najwyższy uznał za celowe, żeby konfiskatę mienia oskarżonego Wacława K. ograniczyć do przedmiotów opisanych w wyroku. Wszystkie łącznie ujęte i orzeczone kary odpowiadają wymaganiom prewencji oraz stopniowi społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego Wacława K.III. Rewizja oskarżonego Jana P. nie zasługuje na uwzględnienie.W świetle ujawnionych na rozprawie dowodów, a w szczególności wyjaśnień oskarżonych: Wacława K., Lucjana i Zofii B. oraz zeznań Teresy B., prawidłowo przez Sąd rozważonych i ocenionych - wina oskarżonego nie nasuwa zastrzeżeń.Sąd Wojewódzki słusznie dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego Wacława K., a zajęte w tym przedmiocie stanowisko przekonywająco i logicznie uzasadnił, stwierdzając między innymi, że wyjaśnienia oskarżonego Wacława K. w części dotyczącej oskarżonego Jana P. odznaczają się szczerością i dokładnością, a przytoczone przez niego fakty znajdują oparcie w wyjaśnieniach współoskarżonych Zofii i Lucjana B. oraz w zeznaniach świadka Teresy B., co przemawia za ich prawidłowością.Wbrew odmiennej sugestii rewizji, nie może nasuwać również wątpliwości fakt przyjęcia przez oskarżonego Jana P. kwoty 10.000 zł od oskarżonego Wacława K. Wprawdzie oskarżony Wacław K. wyjaśnił, że kwota w wysokości 10.000 zł wręczona została Janowi P. przez oskarżonych B., a ci ostatni oraz świadek Teresa B. stwierdziła, że kwota ta po przekazaniu jej przez Zofię B. Wacławowi K. została następnie w ich obecności wręczona Janowi P., jednakże okoliczność ta nie może mieć istotnego znaczenia dla bytu przypisanego oskarżonemu Janowi P. przestępstwa, skoro sam fakt wręczenia temu oskarżonemu i przyjęcie przez niego wymienionej kwoty pieniężnej nie ulega wątpliwości.Podkreślić ponadto należy, że czyn oskarżonego zakwalifikowany przez Sąd Wojewódzki z art. 286 § 2 d.k.k. zawiera jednocześnie elementy przestępstwa przewidzianego w art. 290 § 1 tegoż kodeksu (art. 36 d.k.k.), albowiem przyjęta przez oskarżonego Jana P. korzyść majątkowa (10.000 zł) w rozumieniu art. 286 § 2 d.k.k. miała jednocześnie postać korzyści przyjętej w związku z urzędowaniem, na skutek czego czyn popełniony przez Jana P. jest wyłączony spod działania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (art. 7 pkt b). Sąd Najwyższy w myśl art. 404 k.p.k. poprawił kwalifikację przypisanego oskarżonemu Janowi P. czynu w związku z istnieniem zbiegu przepisów ustawy (art. 36 d.k.k.), który ze względu na charakter przestępstwa mieszczącego w sobie cechy sprzedajności funkcjonariusza wyłącza stosowanie ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. Sąd Najwyższy utrzymał ponadto dawną kwalifikację czynu przypisanego oskarżonemu Janowi P., albowiem przepisy, na podstawie których ją zastosowano, są względniejsze dla sprawcy.IV. i V. Co do rewizji obrońców oskarżonych Zofii i Lucjana B.Niezależnie od zarzutów rewizji obu obrońców oskarżonych, stwierdzić należy, co następuje:Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonym Zofii i Lucjanowi B. czyn przestępny z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) polegający na tym, że przechowywali oni majeranek wartości przeszło 50.000 zł z wiedzą o tym, iż majeranek ten pochodził z kradzieży na szkodę Zakładów Zielarskich "H"-Oddział w K., dokonanej przez oskarżonego Wacława K. Tak opisany czyn w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji wypełnia ustawowy stan faktyczny określony w art. 4 § 2 powołanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Natomiast w świetle nowego stanu prawnego samo przechowywanie przedmiotów pochodzących z przestępstwa nie wypełnia dyspozycji art. 215 k.k. Istnieje bowiem istotna różnica między dawnym art. 4 powołanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) a art. 215 k.k. Podczas bowiem gdy w myśl cytowanego art. 4 ustawy paserstwo zachodziło zarówno wtedy, kiedy sprawca nabył lub w jakimkolwiek celu przyjął mienie społeczne, wiedząc o tym, że zostało ono uzyskane przez zagarnięcie, jak i wtedy, kiedy pomagał do jego zbycia lub ukrycia - przepis art. 215 k.k. ograniczył odpowiedzialność karną za paserstwo do wypadków, gdy sprawca nabywa lub pomaga do zbycia rzecz, o której wie, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, odpowiedzialność zaś z tego przepisu za przyjęcie takiej rzeczy lub pomaganie do jej ukrycia uzależniona jest od dodatkowego warunku działania sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.Ponieważ Sąd Wojewódzki nie rozważał zarzutu oskarżenia przeciwko oskarżonym Zofii i Lucjanowi B. pod kątem ich działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przeto zachodzi konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wprawdzie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu stwierdza, że z zeznań Teresy B. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż motywem ich (B.) milczenia była chęć uzyskania właśnie przez nich pewnych, i to dość znacznych korzyści materialnych, które miała ona zamiar wymusić na oskarżonym Wacławie K., jednakże to ustalenie nie znajduje potwierdzenia w zeznaniach świadka, na które Sąd się powołuje. Zresztą tego stanowiska Sąd głębiej nie analizuje ani bliżej nie precyzuje. Wynika to z faktu, że okoliczność ta nie miała w czasie wyrokowania istotnego znaczenia dla uznania winy oskarżonych B.W myśl art. 1 i 2 k.k., od ustalenia, czy oskarżeni Lucjan i Zofia B. działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, uzależniona jest w ogóle ich odpowiedzialność karna z art. 215 § 1 k.k.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy podstawowym zadaniem Sądu powinno być wyjaśnienie, czy motywem działania oskarżonych B., którzy przechowywali zagarnięte mienie społeczne (zresztą w nieruchomości dzierżawionej od sprawcy kradzieży, tj. oskarżonego Wacława K.), była chęć osiągnięcia korzyści majątkowej.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 2 § 1art. 1 § 1art. 286 § 2art. 4 § 2art. 2 § 1 KKart. 200 § 1 KKart. 201 KKart. 10 § 2 KKart. 10 § 3 KKart. 36 § 2art. 404 KPKart. 290 § 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.