III KRn 274/57

WyrokIzba Karna1957-06-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie pojazdu mechanicznego bez wymaganych uprawnień, w sytuacji gdy miało ono na celu ratowanie życia ciężko chorej osoby, może być uznane za przestępstwo z art. 242 k.k. (narażenie na niebezpieczeństwo)?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że prowadzenie pojazdu mechanicznego bez wymaganego zezwolenia, jeśli nie towarzyszą mu inne negatywne okoliczności, stanowi wykroczenie, a nie przestępstwo z art. 242 k.k. Bezpośrednie niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 242 k.k., zachodzi tylko wtedy, gdy grozi utrata życia w najbliższej chwili, a nie wywołanie niebezpieczeństwa odległego lub ewentualnego. Działanie lekarza, który w sytuacji nagłej przewoził ciężko chorą osobę do szpitala, prowadząc karetkę z powodu niedyspozycji kierowcy, nie nosi znamion przestępstwa z art. 242 k.k., gdyż w istocie zapobiegło ono zwiększeniu niebezpieczeństwa dla pacjentki.
Stan faktyczny
Lekarka Helena S., dyżurna Pogotowia Ratunkowego, oskarżona była o naruszenie przepisów ruchu drogowego i narażenie na niebezpieczeństwo ciężko chorej pacjentki Leokadii Ł. Oskarżona prowadziła karetkę pogotowia bez posiadania prawa jazdy, gdy kierowca uległ niedyspozycji. Celem przewozu było natychmiastowe dostarczenie chorej do szpitala, co ostatecznie doprowadziło do jej wyzdrowienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej Heleny S. i umorzył postępowanie karne przeciwko niej.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Poźniczek (sprawozdawca). Sędziowie: M. Dźbikowski, F. Korzeń. Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Heleny S., oskarżonej z art. 242 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Powiatowego w Obornikach z dnia 20 września 1956 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej Heleny S. i postępowanie karne przeciwko Helenie S. na podstawie art. 3 pkt a) k.p.k. umorzył.Uzasadnienie faktyczneHelena S. oskarżona była o to, że jako lekarz dyżurny Pogotowia Ratunkowego naraziła na niebezpieczeństwo dla życia ciężko chorą Leokadię Ł. przez to, że nie mając uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, prowadziła w drodze do szpitala karetkę pogotowia, w której znajdowała się wymieniona Ł.Sąd Powiatowy w Obornikach postanowieniem z dnia 20 września 1956 r. postępowanie w stosunku do oskarżonej Heleny S. umorzył na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 27.IV.1956 r.Od tego postanowienia założył rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego:a)przez uznanie, że oskarżona jako lekarz dyżurny Pogotowia Ratunkowego, prowadząc bez posiadania prawa jazdy karetkę pogotowia, w której znajdowała się ciężko chora osoba w drodze do szpitala - dopuściła się przestępstwa z art. 242 § 2 k.k. orazb)przez umorzenie postępowania na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 27.IV.1956 r. o amnestii, jakkolwiek w czynie zarzucanym oskarżonej brak jest znamion przestępstwa, wobec czego należało postępowanie umorzyć na podstawie art. 251 w zw. z art. 3 k.p.k.,i wnosi:1)o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej Heleny S.,2)o umorzenie postępowania w sprawie Heleny S. na podstawie art. 3 pkt a) k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Prowadzenie pojazdu mechanicznego bez wymaganego zezwolenia jest wykroczeniem przewidzianym w § 39 rozporz. z dn. 27.X.1937 r. o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 85, poz. 616 z późniejszymi zmianami) i nie posiada znamion występku z art. 242 k.k., jeśli prowadzeniu pojazdu nie towarzyszyły żadne inne ujemne okoliczności.Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w judykaturze, bezpośrednie niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 242 k.k., zachodzi wówczas, gdy grozi ono utratą życia w najbliższej chwili, natomiast nie podpada pod przepis art. 242 k.k. wywołanie niebezpieczeństwa odległego, ewentualnego, zawisłego od powstania dalszych przyczyn, które nie są koniecznym, lecz możliwym skutkiem działania sprawcy.Tym bardziej nie może mieć znamion przestępstwa działanie, które, jak to wynika z materiałów zawartych w aktach sprawy, polegało na tym, że lekarka, będąc wezwana w nocy do ciężko chorej krwawiącej niewiasty w piątym miesiącu ciąży, stwierdziła stan wymagający natychmiastowego przewiezienia do szpitala, wobec czego zabrano chorą do karetki, a w drodze, gdy kierowca wskutek niedyspozycji wywołanej opilstwem nie mógł dalej prowadzić pojazdu, lekarka poprowadziła karetkę i zawiozła chorą do szpitala, gdzie po dokonaniu zabiegu chora wróciła do zdrowia.Według wykładni art. 242 k.k. zawartej w motywach ustawodawczych do kodeksu karnego narażenie na niebezpieczeństwo polega na przeniesieniu ze stanu, w którym niebezpieczeństwo nie groziło, w stan, w którym grozi lub może grozić niebezpieczeństwo. W niniejszej sprawie przedmiot rzekomego przestępstwa znajdował się w niebezpieczeństwie i gdyby lekarka nie odwiozła chorej do szpitala, niebezpieczeństwo chorej znacznie by się zwiększyło.W tym stanie rzeczy w czynie przypisanym oskarżonej brak jest znamion przestępstwa i z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 242 KKart. 394art. 3art. 5 ust. 1art. 242 § 2 KKart. 251art. 3 KPK§ 1§ 2§ 39

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.