III KZ 37/23

III KZ 37/23 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie M. S., ukaranej z art. 51 § 1 k.w., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 listopada 2023 r., z urzędu kwestii właściwości w związku z zażaleniem ukaranej na zarządzenie sędziego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II AKo 109/22 o odmowie przyjęcia osobistego wniosku ukaranej M. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II Ka 383/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Lesku – Zamiejscowy Wydział VI Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt VI W 331/20, na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać zażalenie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie. AG UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II AKo 109/22, upoważniony sędzia II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, na podstawie art. 545 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.p.s.w., odmówił przyjęcia III KZ 37/23 2 osobistego wniosku ukaranej M. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II Ka 383/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Lesku – Zamiejscowy Wydział VI Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt VI W 331/20 – wobec nieusunięcia jego braków formalnych poprzez sporządzenie go i podpisanie przez obrońcę (adwokata lub radcę prawnego). Jednocześnie pouczył ukaraną o możliwości wniesienia zażalenia na przedmiotowe zarządzenie do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia (k. 4-5 akt). Od powyższego zarządzenia ukarana M. S. złożyła zażalenie, w którym ponownie wniosła o wyznaczenie obrońcy z urzędu wskazując, że jej wiedza w zakresie prawa jest niewystraczająca, nie wie, jak się bronić i jakich środków użyć, aby udowodnić swoją niewinność, kwestionując przy tym popełnienie czynu z art. 51 § 1 k.w. oraz ukaranie za to wykroczenie (k. 3 akt). Zażalenie ukaranej po jego przyjęciu zarządzeniem z dnia 28 lipca 2023 r., zostało następnie przekazane do rozpoznania Sądowi Najwyższemu (k. 2 akt). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. sąd bada z urzędu swoją właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi. Przepis art. 27 k.p.k. stanowi zaś, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach wskazanych w ustawie. W realiach rozpoznawanej sprawy – wbrew pouczeniu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie – Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania. W pełni podzielić należy tutaj pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 16 listopada 2022 r., I KZP 8/22, OSNK 2023/1/2, Biul.SN 2022/11-12/21, SIP «Lex» nr 3433365, zgodnie z którym w świetle art. 27 k.p.k. i art. 15 § 2 k.p.w. sądem funkcjonalnie właściwym do rozpoznania zażalenia na zarządzenie albo postanowienie wydane w ramach postępowania wznowieniowego w sądzie III KZ 37/23 3 apelacyjnym, w wypadkach, w których ustawa przewiduje możliwość wniesienia takiego środka odwoławczego, jest sąd apelacyjny. Do takiego wniosku - jak wskazano w uzasadnieniu uchwały - prowadzi analiza przepisów regulujących postępowanie wznowieniowe przed sądem apelacyjnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 547 § 1 k.p.k. na postanowienie sądu apelacyjnego oddalające wniosek o wznowienie postępowania lub pozostawiające go bez rozpoznania, zażalenie nie przysługuje. Środek odwoławczy nie przysługuje również - w myśl art. 547 § 2 k.p.k. - od orzeczenia sądu apelacyjnego o wznowieniu postępowania, uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania. Wprawdzie od wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie wydanego przez sąd apelacyjny w następstwie wznowienia postępowania i uchylenia zaskarżonego wyroku przysługuje środek odwoławczy (art. 547 § 3 k.p.k. - in fine), jednakże w takiej sytuacji procesowej postępowanie toczy się w oparciu o przepisy regulujące postępowanie odwoławcze, a nie wznowieniowe. Ponadto także w tym przypadku, środek odwoławczy przewidziany w powołanym przepisie przysługuje od wyroku w części rozstrzygającej o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania, a nie od rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania i uchyleniu zaskarżonego wyroku. Jedynie na postanowienie sądu apelacyjnego o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności, wydane na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., przysługuje zażalenie, lecz do tego samego sądu orzekającego w składzie trzech sędziów. Skoro zatem sąd ten jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie merytoryczne, wydane w trybie art. 545 § 3 k.p.k., to i ten sam sąd pozostaje właściwy, zgodnie z treścią art. 466 § 2 k.p.k., do kontroli zarządzenia odmawiającego przyjęcia zażalenia. Instytucja określona w przepisie art. 545 § 3 k.p.k. – jak wskazywano już w judykatach Sądu Najwyższego (por. m. in. postanowienia z: 15 marca 2023 r., III KZ 2/23 czy 10 maja 2023 r., III KZ 9/23) – ma charakter lex specialis wobec przepisu art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. Jeżeli na postanowienie merytoryczne, wydane przez sąd apelacyjny w kwestii odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, to konsekwentnie również na zarządzenie III KZ 37/23 4 wydane w toku tego postępowania nie może przysługiwać środek odwoławczy do Sądu Najwyższego. Innymi słowy, zgodnie z treścią art. 466 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 3 k.p.k. sąd właściwy do rozpoznania środka odwoławczego od postanowienia wydanego na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. jest także sądem właściwym do rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie jego przyjęcia. Przepis art. 545 § 1 k.p.k. upoważniający m. in. do stosowania art. 429 k.p.k. oraz art. 530 k.p.k. w postępowaniu wznowieniowym będzie miał zastosowanie tylko do tych wniosków o wznowienie postępowania, co do których nie wydano postanowienia o odmowie ich przyjęcia na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. W tej sytuacji, Sąd Najwyższy uznał, że właściwym do rozpoznania zażalenia ukaranej M. S. na zarządzenie sędziego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II AKo 109/22, o odmowie przyjęcia osobistego wniosku ukaranej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II Ka 383/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Lesku – Zamiejscowy Wydział VI Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt VI W 331/20, jest Sąd Apelacyjny, a nie Sąd Najwyższy i stwierdzając swą niewłaściwość, przekazał zażalenie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie. Z tych powodów, postanowiono jak w części dyspozytywnej. AG [ał]