III KZ 41/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa H., osk. z art. 3 i art. 2 dekretu z dnia 22 stycznia 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 5, poz. 46), na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu zażalenia obrońcy oskarżonego Józefa H. na zarządzenie Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu odmawiające przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Wojewódzkiego powzięte w trybie art. 305 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie i polecić Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu przyjęcie zażalenia obrońcy oskarżonego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym zarządzeniem Prezes Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu odmówił przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu, kierujące sprawę w trybie art. 305 k.p.k. do prokuratora w celu uzupełnienia śledztwa. Zarządzenie odmawiające przyjęcia zażalenia, oparte jest na poglądzie prawnym, iż zażalenie to nie znajduje oparcia w art. 353 k.p.k., albowiem ani nie jest przez ustawę wyraźnie przewidziane, ani nie zamyka ono drogi do wydania wyroku.Powyższy pogląd prawny jest niesłuszny.W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, przyjęcie przez sąd aktu oskarżenia, złożonego przez prokuratora, otwiera drogę do wydania wyroku. Zasadzie tej daje wyraz art. 54 k.p.k. w myśl którego "odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia po wniesieniu aktu oskarżenia nie wiąże sądu". Sąd więc niezależnie od tego czy oskarżyciel publiczny popiera oskarżenie, czy od oskarżenia odstąpił, może, skoro akt oskarżenia przyjął do swego rozpoznania, oskarżonego skazać lub uniewinnić (nie umorzyć postępowania w sprawie z powodu odstąpienia oskarżyciela publicznego od oskarżenia).Przyjęcie przez sąd aktu oskarżenia odbywa się w trybie przepisów zawartych w rozdziale I księgi VII k.p.k., a w szczególności miarodajny jest tu art. 251 k.p.k. W myśl tego przepisu sąd przed nadaniem biegu aktowi oskarżenia ("oddanie oskarżonego pod sąd") dokonuje kontroli, czy wniesiony przez prokuratora akt oskarżenia może doprowadzić do wydania wyroku, czy też warunków do tego jest pozbawiony z powodu istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania, złożenia aktu oskarżenia przez nieuprawnionego oskarżyciela, złożenia aktu oskarżenia do sądu niewłaściwego, istnienia braków wymagających usunięcia w drodze uzupełnienia śledztwa lub wydania innego zarządzenia przekraczającego władzę prezesa (lub sądu).W przypadkach, gdy zachodzą wady wyżej przewidziane, sąd nie nadaje biegu sprawie, lecz postępuje w myśl art. 251 § 2 k.p.k.Postanowienie wydane w trybie art. 251 § 2 k.p.k. stanowi odmowę przyjęcia aktu oskarżenia, a więc zamknięcie drogi do wydania wyroku i na postanowienie takie, stosownie do art. 353 § 1 k.p.k., stronom służy zażalenie.Sytuacja przedstawia się analogicznie w przypadku wydania przez sąd postanowienia w trybie art. 305 k.p.k. Postanowienie wydane w tym trybie powodowane bywa bądź tym, że wady aktu oskarżenia, przewidziane w art. 251 § 1 lit. d k.p.k. ujawniają się dopiero w toku rozprawy, bądź konwaliduje ono brak postanowienia, które w oparciu o art. 251 § 1 lit. d k.p.k. powinno było zapaść w trybie art. 251 § 2 k.p.k. Istnieje tu analogia do stosunku zachodzącego pomiędzy przepisami art. 378 i art. 383 pkt 4 k.p.k.O takim charakterze postanowienia wydanego w trybie art. 305 k.p.k. świadczy nie tylko literalne brzmienie § 2 tegoż przepisu, lecz i sens jego § 1.Postanowienie wydane w trybie art. 305 znosi istniejący akt oskarżenia, gdyż "po uzupełnieniu śledztwa oskarżyciel publiczny bądź składa nowy akt oskarżenia, bądź umarza sprawę". Prawo procesowe uznaje tedy akt oskarżenia w tej sytuacji za nieistniejący.Logicznie rzecz biorąc jest to jedynie możliwa sytuacja procesowa, albowiem śledztwo nie może się toczyć po sporządzeniu aktu oskarżenia, gdyż od wyników śledztwa zależy zarówno stwierdzenie istnienia lub braku przesłanek dla sporządzenia aktu oskarżenia, jak i treść aktu oskarżenia.Należy zatem uznać, iż postanowienie sądu, przekazujące sprawę oskarżycielowi publicznemu w celu uzupełnienia śledztwa, wydane w trybie art. 305 k.p.k. jako postanowienie znoszące akt oskarżenia w sprawie zamyka drogę do wydania wyroku, a przeto zgodnie z art. 353 § 1 k.p.k. oraz realnymi interesami procesowymi stron, podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia.