III KZ 49/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana W. oskarżonego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu walki z produkcją złej jakości (Dz. U. z 1953 r. Nr 16, poz. 63) i in. po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 10 lutego 1961 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie do merytorycznego jej rozpoznania na podstawie aktu oskarżenia z dnia 29 listopada 1960 r.Uzasadnienie faktyczneZaskarżone postanowienie jest niesłuszne.1. Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że po doręczeniu aktu oskarżenia Sąd Powiatowy nie może na posiedzeniu niejawnym uznać swej niewłaściwości rzeczowej, a może uczynić "to tylko" po merytorycznym rozpoznaniu sprawy na rozprawie - nie znajduje oparcia w ustawie. Wchodzące w grę przepisy (art. 40 § 1, 41, 42 § 1 k.p.k.) dają jedynie podstawę do wniosku, że orzeczenia sądu mogą mieć formę wyroków lub postanowień, przy czym wyrok może zapaść tylko na rozprawie, zaś postanowienia zapadają albo na rozprawie, albo na posiedzeniu niejawnym. Wynika z tego, że jeżeli chodzi o postanowienia - nie ma ogólnej zasady regulującej sposób zapadania postanowień (na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym) w zależności od treści postanowienia. Sposób ten zależy od stadium postępowania, w jakim określone postanowienie zostaje powzięte, chyba że szczególny przepis zawiera odmienne uregulowanie (np. art. 516 k.p.k., który wyłącza możliwość zapadnięcia postanowienia w sprawie o odszkodowanie na posiedzeniu niejawnym). Skoro zatem sąd ma obowiązek badania swej właściwości rzeczowej w każdym stadium postępowania, a brak szczególnego przepisu nakazującego powzięcie tylko na rozprawie postanowienia o uznaniu się za niewłaściwy po doręczeniu aktu oskarżenia - nie ma przeszkód do wydania takiego postanowienia na posiedzeniu niejawnym także w tym stadium postępowania sądowego. To samo dotyczy zresztą i innych postanowień np. o umorzeniu postępowania na zasadzie art. 3 k.p.k. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają także względy na ekonomię procesową. Wyznaczenie bowiem i przeprowadzenie rozprawy wówczas, gdy sąd jest niewłaściwy do rozpoznania sprawy (lub brak podstaw do wszczęcia postępowania sądowego) po to tylko, by wydać odpowiednie postanowienie, wpływałoby na opóźnienie postępowania, pomijając inne ujemne następstwa w postaci zbędnego zajęcia pracą sądu, stron, wzywania świadków itp.Sąd Wojewódzki zatem, wychodząc z błędnych założeń formalnych uznał niesłusznie swoją niewłaściwość do rozpoznania sprawy o przestępstwo z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu walki z produkcją złej jakości (Dz. U. z 1953 r. Nr 16, poz. 63) - zarzucone aktem oskarżenia z dnia 23 listopada 1960 r.2. W związku z wyrażonymi na rozprawie poglądami stron o "nieważności" tego aktu oskarżenia także z tego powodu, iż postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 3 listopada 1960 r. zwracające sprawę Prokuraturze do uzupełnienia śledztwa (w następstwie którego sporządzono akt oskarżenia z dnia 29 listopada 1960 r.) zostało podpisane tylko przez dwóch sędziów (było zatem "nieważne") - wypada zauważyć uzupełniająco, co następuje:Niezależnie od wagi wady, którą postanowienie z dnia 3 listopada 1960 r. było dotknięte, i czy wada ta mogła być następnie usunięta, dokonane w jego następstwie uzupełnienie śledztwa i wniesiony akt oskarżenia z dnia 29 listopada 1960 r. nie stały się z tego powodu prawnie bezskuteczne, skoro te czynności zostały wykonane przez właściwy organ (prokuratora) w sposób zgodny z przewidzianymi dla tych czynności przepisami.