III KZ 72/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: M. Szczepański (sprawozdawca), A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała K. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie, po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 1973 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym przez pełnomocnika wnioskodawcy postanowieniem oddalono wniosek Mieczysława K. o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie.W zażaleniu na to postanowienie zarzucono błędną ocenę okoliczności faktycznych, a ponadto obrazę art. 487 § 4 k.p.k. w związku z art. 217 § 1 k.p.k. przez nierozważenie, czy w świetle art. 217 § 1 k.p.k. istniała podstawa do stosowania tymczasowego aresztowania Mieczysława K. W konkluzji wnoszący zażalenie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz Mieczysława K. 41.388 zł albo uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę jedynie w aspekcie istnienia przesłanek faktycznych, uprawdopodabniających fakt popełnienia przez Mieczysława K. przestępstwa określonego w art. 199 § 1 k.k. Zgodzić się należy z poglądem sądu pierwszej instancji, że zebrane w toku dochodzenia dowody (zeznania świadków: Bronisława S., Wacława S., Łucji K. i Wiesławy K. oraz ekspertyza pisma) wskazały jednoznacznie na Mieczysława K. jako na sprawcę wyłudzenia z PKO na podstawie sfałszowanej książeczki PKO łącznie kwoty przeszło 17.000 zł. Z punktu więc widzenia przesłanek faktycznych, które uprawdopodobniały popełnienie przestępstwa określonego w art. 199 § 1 k.k. przez Mieczysława K., nie sposób przyjąć za wykazaną oczywistą niesłuszność tymczasowego aresztowania. Na marginesie stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji błędnie posługiwał się określeniem "oczywiście bezzasadne aresztowanie" zamiast pojęciem przyjętym przez obecnie obowiązujący art. 487 § 4 k.p.k. - "oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie". Sąd pierwszej instancji jednak pominął całkowicie kwestię, czy stosowanie wobec Mieczysława K. tymczasowego aresztowania było uzasadnione w świetle treści art. 217 § 1 k.p.k.Tymczasowe aresztowanie w myśl art. 217 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko wtedy, gdy:1) zebrane w dotychczasowym postępowaniu dowody uzasadniają w wysokim stopniu prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez daną osobę,2) zachodzi co najmniej jedna z przesłanek określonych w art. 217 § 1 k.p.k. i nie zachodzi zakaz przewidziany w art. 217 § 2 k.p.k.Ocena zatem słuszności zastosowanego tymczasowego aresztowania wymaga nie tylko rozważenia przesłanek faktycznych, ale także podstawy prawnej zastosowanego środka. W tej sytuacji obowiązkiem sądu było rozważenie, czy wskazane w postanowieniu o tymczasowym aresztowaniu Mieczysława K. podstawy stosowania tego środka (uzasadniona obawa, że podejrzany będzie się ukrywał, gdyż nie ma stałego miejsca zamieszkania - art. 217 § 1 pkt 1 k.p.k.; znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa zarzucanego czynu - art. 217 § 1 pkt 4 k.p.k.) rzeczywiście istniały. Nie przesądzając niczego w obecnym stanie sprawy, stwierdzić należy, że w świetle danych zawartych w piśmie kierownika Komisariatu MO w J., wyjaśnień oskarżonego z dnia 18 i 20 lutego 1971 r., zeznań świadka Haliny J., u której Mieczysław K. zamieszkiwał, oraz faktu stałej jego pracy wysoce wątpliwe było istnienie przesłanki określonej w art. 217 § 1 pkt 1 k.p.k. (uzasadniona obawa, że podejrzany będzie się ukrywał i że nie ma w kraju określonego miejsca zamieszkania).Za podobnie wątpliwą trzeba uznać przesłankę określoną w art. 217 § 1 pkt 4 k.p.k., zwłaszcza w świetle tego, że w momencie stosowania tymczasowego aresztowania Mieczysława K. zarzucano mu wyłudzenie 11.500 zł.Z tych względów Sąd Najwyższy zaskarżone postanowienie - jako przedwczesne - uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.