III KZ 96/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo.Sędziowie: K. Dobesz, K. Czajkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edmunda B., oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 25 września 1968 r. odmawiające skrócenia okresu odbywania kary, po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Prokuratury Generalnej, postanowił:zażalenie pozostawić bez rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneEdmund B., skazany z mocy art. 215 § 1 k.k., uznany został za działającego w warunkach zmniejszonej poczytalności (art. 18 § 1 k.k.). Sąd Wojewódzki, ustalając jednocześnie, że pozostawanie skazanego na wolności zagraża porządkowi prawnemu, zarządził umieszczenie Edmunda B. w Państwowym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G.Po upływie rocznego pobytu skazanego Edmunda B. w wymienionym szpitalu, lekarze psychiatrzy orzekli, że dalsze przebywanie w szpitalu nie jest konieczne i że w jego aktualnym stanie psychicznym może być w stosunku do niego wykonana kara pozbawienia wolności.Na tej podstawie Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 20 marca 1968 r. zarządził zwolnienie Edmunda B. z Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G., nakazując jednoczesne osadzenie go w więzieniu dla odbycia kary trzech lat aresztu, orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 18 maja 1966 r., na poczet której to kary zaliczono okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 grudnia 1965 r. do dnia 20 lutego 1967 r.Postanowienie to zostało doręczone skazanemu Edmundowi B. dnia 31 marca 1968 r. oraz jego obrońcy dnia 1 kwietnia 1968 r.Po osadzeniu Edmunda B. w więzieniu dla odbycia orzeczonej wymienionym wyżej wyrokiem kary, tenże skazany złożył podanie do Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze, prosząc o zaliczenie na poczet kary trzech lat aresztu - oprócz okresu tymczasowego aresztu - także okresu rocznego pobytu w zamkniętym zakładzie dla nerwowo i psychicznie chorych.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 2 maja 1968 r. wniosku tego nie uwzględnił, powołując się zasadnie na brak podstawy prawnej do jego uwzględnienia. Z przepisu art. 80 § 1 i 2 k.k. wyraźnie wynika, że w razie skazania sprawcy czynu przestępnego działającego w warunkach zmniejszonej poczytalności (art. 18 § 1 k.k.) na karę pozbawienia wolności z jednoczesnym zarządzeniem umieszczenia go w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych lub w innym zakładzie leczniczym - wykonanie kary pozbawienia wolności ulega zawieszeniu na cały okres pobytu skazanego w tym zakładzie leczniczym. Przepis art. 80 § 2 k.k. stanowi ponadto, że sąd zarządzając zwolnienie skazanego z zakładu leczniczego, decyduje o celowości wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.Z powyższego wynika zatem, że okres przebywania skazanego w zakładzie leczniczym na podstawie art. 80 § 1 k.k. nie może być traktowany jako zastosowany względem niego środek zapobiegający uchylaniu się od sądu, tj. areszt tymczasowy w warunkach art. 151 i 152 k.p.k.W dniu 19 września 1968 r. wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego podanie, w którym obrońca Edmunda B. wnosi o zmianę postanowienia Sądu z dnia 20 marca 1968 r. w ten sposób, aby zarządzić w myśl art. 80 § 2 k.k. wykonanie tylko części pozostałej do odbycia kary.Sąd Wojewódzki, mimo prawomocności postanowienia z dnia 20 marca 1968 r., powziął bezpodstawnie 25 września 1968 r. postanowienie nie uwzględniające wniosku obrońcy skazanego o skrócenie okresu odbywania kary. Jakkolwiek odpowiedź udzielona przez Sąd Wojewódzki obrońcy skazanego, ujęta w formie "postanowienia" zawiera prawidłową interpretację przepisu art. 80 § 2 k.k., w myśl którego sąd po zwolnieniu sprawcy z zakładu leczniczego ma prawo bądź nie wykonać kary w ogóle, bądź zarządzić jej wykonanie w całości, to jednak "postanowienie" to nie może być uznane za orzeczenie w rozumieniu art. 343 lit. b) k.p.k., na które przysługuje w myśl art. 346 k.p.k. zażalenie. Zażalenie bowiem przysługiwało stronom w sprawie niniejszej na postanowienie Sądu z dnia 20 marca 1968 r. zarządzające wykonanie kary pozbawienia wolności, jednakże wobec upływu terminu zawitego jakiekolwiek czynności procesowe w tym względzie byłyby prawnie bezskuteczne.Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że postanowienie sądu w sprawie zwolnienia skazanego z zakładu leczniczego i zarządzenie wykonania w stosunku do niego kary pozbawienia wolności w myśl art. 80 § 2 k.k. powinno zawierać uzasadnienie wyjaśniające powody zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.Z powyższego względu Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.