IV K 367/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Krokosz. Sędziowie: K. Dobesz (sprawozdawca), M. Derkacz. Prokurator: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza W. oskarżonego z art. 230 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonych przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 1958 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem oskarżony Kazimierz W. został skazany na mocy art. 230 § 2 k.k. na karę trzech lat więzienia, z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 4 kwietnia 1958 r., za to, że nieumyślnie spowodował śmierć Stanisława C., uderzając go kilkakrotnie w okolicę głowy, wskutek czego u tegoż Stanisława C. nastąpił krwotok podpajęczynówkowy, w następstwie czego zmarł.Od tego wyroku założyli rewizje prokurator i oskarżony.Rewizja prokuratora, domagającego się wymierzenia oskarżonemu kary surowszej, zarzuca rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu.Rewizja oskarżonego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, zarzuca obrazę art. 299 § 1 k.p.k. w związku z art. 320 i 339 k.p.k. przez odczytanie zeznań świadka Erwina K., pomimo że ustalenie prawdy obiektywnej wymagało bezpośredniego przesłuchania tego świadka na rozprawie, oraz przez nieustalenie związku przyczynowego między przestępnym działaniem oskarżonego a skutkiem.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny. I.Co do rewizji oskarżonego.Zarzutom rewizji oskarżonego nie można odmówić słuszności. W myśl art. 256 k.p.k. oskarżony ma prawo w siedmiodniowym terminie od daty doręczenia odpisu aktu oskarżenia złożyć uzasadniony wniosek o wezwanie na rozprawę świadków, co do których prokurator wnosił zgodnie z art. 248 § 2 k.p.k. o odczytanie ich zeznań na rozprawie. Jednakże wskazany wyżej termin nie ma charakteru zawitego, lecz tylko instrukcyjny. Do podstawowych zadań sądu orzekającego należy dążenie do wykrycia prawdy obiektywnej przez wszechstronne zebranie (art. 260 k.p.k.) i rozważenie materiału dowodowego. Wychodząc z tych założeń, Sąd Wojewódzki powinien był przesłuchać świadków K., zwłaszcza Erwina K., który był jedynym świadkiem zdarzenia, chociażby nawet oskarżony nie złożył w terminie przewidzianym w art. 256 k.p.k. wniosku o wezwanie tych świadków na rozprawę. Należy tu jednak zauważyć, że odczytanie przez Sąd Wojewódzki na rozprawie zeznań tych świadków na podstawie art. 299 § 3 k.p.k. było niedopuszczalne z tego względu, że podstawą wniosku prokuratora nie był przepis art. 248 § 2 k.p.k., lecz i art. 239 § 1 k.p.k., a mianowicie że "z powodu wyprowadzenia się tych świadków bez podania adresów zachodzą zbyt duże trudności w ich wezwaniu na rozprawę".Przepis art. 299 § 1 k.p.k. zezwala na odczytanie zeznań świadków w warunkach określonych w tym przepisie, jeżeli świadek był wzywany na rozprawę, natomiast nie dopuszcza odczytywania zeznań świadków, którym wezwań nie wysłano, chociaż znany był ich adres i nie było powodu do mniemania, że nie będą mogli stawić się na rozprawę (orzecz. S.N. z dnia 16.X.1946 r. K 1245/46 - ZO 104/47).Z danych akt sprawy wynika, że jedynie świadek K. był na rozprawę wzywany i że co do niego nadeszła relacja, natomiast świadek Erwin K. nie był w ogóle wzywany, pomimo, że jego adres znajdował się w aktach sprawy. Jeżeli Sąd Wojewódzki wzywał świadka K., uznając tym samym potrzebę jego przesłuchania na rozprawie, to tym bardziej zachodziła konieczność przesłuchania świadka Erwina K. jako jedynego, a więc głównego świadka zdarzenia.Relacja organu doręczającego, że wezwania świadkowi K. nie doręczano, ponieważ nie znaleziono nikogo, kto by pismo chciał przyjąć, czy też relacja tego organu, złożona zresztą jeszcze w śledztwie, że świadek Erwin K. pod wskazanym adresem jest nie znany, nie może stanowić podstawy do uznania, że zachodzi przeszkoda nie dająca się usunąć albo zbyt trudna do usunięcia, skoro Sąd Wojewódzki nie poczynił żadnych kroków zmierzających do ustalenia adresów tych świadków chociażby przez właściwe organy milicji obywatelskiej (art. 185 k.p.k.). Oskarżony, przyznając się do winy, opisał tylko początek zajścia, zasłaniając się potem niepamięcią - z powodu opilstwa - co do przebiegu zdarzenia, a zwłaszcza co do pobicia Stanisława C., i wyjaśnił, że o pobiciu Stanisława C. dowiedział się od świadka Erwina K. Zeznania tego świadka złożone w śledztwie są jednak zbyt ogólnikowe, by mogły stanowić wystarczającą podstawę do dokładnego ustalenia okoliczności wśród których doszło do pobicia Stanisława C. i co do sposobu tego pobicia. Ponieważ świadek Erwin K. jest jedynym, bezpośrednim świadkiem tego zdarzania, trudno przyjąć, że można było bez przesłuchania tego świadka na rozprawie określić prawidłowo działanie oskarżonego i stopień jego winy.W tych warunkach Sąd Wojewódzki, odczytując zeznanie świadka K., a zwłaszcza Erwina K., i to pomimo sprzeciwu obrony, dopuścił się obrazy art. 299 § 1 k.p.k. Uchybienie to było istotne, gdyż mogło mieć wpływ na treść wyroku.Nadto Sąd Wojewódzki nie rozważył okoliczności dotyczących wypowiedzi Stanisława C. w szpitalu w sprawie pobicia go w drodze do pociągu i upadku z wozu; wyświetlenie tego zagadnienia ma o tyle istotne znaczenie, że wiąże się z zagadnieniem związku, przyczynowego miedzy doznanymi obrażeniami a śmiercią tegoż Stanisława C.Powyższe uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenia dowodów w kierunkach wyżej wskazanych.II.Co do rewizji Prokuratora.Sąd Najwyższy przyjął, że w razie stwierdzenia okoliczności, wśród których nastąpiło pobicie Stanisława C., w szczególności sposobu działania oskarżonego w stanie nietrzeźwym, pobicia swego kolegi bez żadnego uzasadnionego powodu oraz poprzedniej karalności oskarżonego, należałoby uznać wymierzoną karę w rozmiarze znacznie poniżej średniego ustawowego zagrożenia za tego rodzaju przestępstwo za rażąco łagodną w stosunku do stopnia zawinienia oskarżonego i szkodliwości społecznej jego czynu.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.