IV K 458/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Dobesz (sprawozdawca).Sędziowie: T. Krokosz, W. Szulc.Prokurator Generalnej Prokuratury: J. Marciuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka L. skazanego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i innych, po rozpoznaniu założonej przez obrońcę oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 25 września 1963 r. orzekającego karę łączną, na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.I. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej oraz w części nie uwzględniającej wniosku skazanego o objęcie wyrokiem kary grzywny orzeczonej nakazem Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 15 lutego 1960 r. sygn. Kp. 1523/59; II. biorąc za podstawę kary orzeczone: 1. nakazem karnym Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 15 lutego 1960 r. (sygn. Kp. 1523/59) z mocy art. 32 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 343) - 200 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 10 dni aresztu zastępczego za czyn popełniony w dniu 19 lipca 1959 r.; 2. wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 2 marca 1960 r. (sygn. Kp 163/60), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 7 czerwca 1960 r. (sygn. V Kr 1276/60) z mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - 1 roku i 6 miesięcy więzienia oraz 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 40 dni więzienia zastępczego i z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 3 grudnia 1959 r. za czyn popełniony dnia 25 października 1959 r.; 3. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 22 czerwca 1960 r. (sygn. IV K 209/60), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1962 r. (sygn. IV K 986/61) na podstawie: a) art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) - 2 lat więzienia i 2.000 zł grzywny za czyn popełniony dnia 14 marca 1959 r., b) art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - 6 lat więzienia, 10.000 zł grzywny oraz utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5 za czyn popełniony dnia 11 listopada 1959 r. i 4. łącznie 8 lat więzienia, 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na 100 dni więzienia zastępczego oraz utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5 - na podstawie art. 35 k.k. wymierzył oskarżonemu Henrykowi L. łączną karę 8 lat więzienia, 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia w terminie na 100 dni więzienia zastępczego oraz utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5 i z zaliczeniem na poczet kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania od 3 grudnia 1959 r. i odbywania kary (...).Oskarżony Henryk L. został skazany prawomocnie:1. nakazem karnym Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 15 lutego 1960 r. (sygn. Kp 1523/59) z mocy art. 32 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 343) na karę 200 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 10 dni aresztu za czyn popełniony w dniu 19 lipca 1959 r.;2. wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 2 marca 1960 r. (sygn. Kp 163/60), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 7 czerwca 1960 r. (sygn. V Kr 1276/60) z mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia oraz 1.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na 40 dni więzienia zastępczego i z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 3 grudnia 1959 r. za czyn popełniony w dniu 25 października 1959 r.;3. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 22 czerwca 1961 r. (sygn. IV K 209/60), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1962 r. (sygn. IV K 986/61):a) z mocy art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na karę 2 lat więzienia i 2.000 zł grzywny za czyn popełniony w dniu 14 marca 1959 r.,b) z mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę 6 lat więzienia, 10.000 zł grzywny oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat za czyn popełniony w dniu 11 listopada 1959 r. i łącznie na karę 8 lat więzienia, 10.000 zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia na 100 dni więzienia zastępczego oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat;4. wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 22 października 1958 r. (sygn. Kp 1105/58), zmienionym przez wyrok Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 7 kwietnia 1959 r. (sygn. V Kr 205/59) z mocy art. 240 k.k. na karę 2 lat więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 24 stycznia 1958 r. do dnia 24 grudnia 1958 r. za czyn popełniony w dniu 20 stycznia 1958 r.Sąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 25 września 1963 r. (sygn. IV K 44/63) przyjął za podstawę wyroku orzekającego karę łączną kary orzeczone wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich sygn. Kp 163/60 oraz wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach sygn. IV K 209/60, a więc kary z wyroków oznaczonych wyżej w punkach 2 i 3, nie uwzględniając wniosku obrońcy oskarżonego o objęcie wyrokiem orzekającym karę łączną kary orzeczonej nakazem karnym Sądu Powiatowego w Końskich sygn. Kp 1523/59 oraz kary orzeczonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich sygn. Kp 1105/58, tzn. kar z wyroków oznaczonych wyżej w punktach 1 i 4.Od tego wyroku założył rewizję obrońca oskarżonego, w której wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez objęcie wyrokiem łącznym również kary grzywny orzeczonej nakazem karnym Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 15 lutego 1960 r. i wymierzenie oskarżonemu łącznej kary grzywny w kwocie 10.000 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzuca obrazę art. 31, 32, 33 i 35 k.k. oraz art. 40 przepisów wprowadzających k.p.k. przez niesłuszne nieuwzględnienie wniosku obrony o objęcie wyrokiem orzekającym karę łączną kary z nakazu karnego z dnia 15 lutego 1960 r. i przez niesłuszne niezastosowanie - przy wymiarze kary łącznej grzywny - zasady absorpcji pomimo umieszczenia w uzasadnieniu wyroku zwrotu, że "łącząc powyższe wyroki przyjęto absorpcję w kwestii kary łącznej".Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zarzuty rewizji oskarżonego są zasadne.Sąd Wojewódzki słusznie nie objął wyrokiem orzekającym karę łączną kary orzeczonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 22 października 1958 r. (sygn. Kp 1105/58), oznaczonym w niniejszym wyroku punktem 4, ze względu na brak warunków określonych w art. 35 k.k. do objęcia tej kary wyrokiem orzekającym karę łączną. Rewizja oskarżonego w tym zakresie nie stawia żadnego zarzutu.Natomiast Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut rewizji co do obrazy prawa materialnego przez nieobjęcie wyrokiem orzekającym karę łączną kary orzeczonej nakazem karnym Sądu Powiatowego w Końskich z dnia 15 lutego 1960 r. (sygn. Kp 1523/59) za czyn popełniony w dniu 19 lipca 1959 r. Sąd Wojewódzki mianowicie, nie uwzględniając wniosku obrony o objęcie wyrokiem orzekającym karę łączną także kary z wymienionego nakazu karnego, zajął stanowisko, że czyn, za który oskarżony został skazany tym nakazem, stanowił wykroczenie i że wobec tego kara orzeczona za wykroczenie nie podlega połączeniu z karami orzeczonymi wyrokami sądowymi, gdyż tylko takie mogą stanowić podstawę do wymierzenia kary łącznej.Słuszne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że kary orzeczone za wykroczenia nie podlegają łączeniu z karami orzeczonymi wyrokami sądowymi. Zagadnienie to zostało już wyjaśnione niejednokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Natomiast tenże Sąd błędnie przyjął, jakoby czyn, za który oskarżony został skazany nakazem karnym, stanowił wykroczenie. Przestępstwo z art. 32 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 343) o dozorze nad artykułami żywności i przedmiotami użytku jest zagrożone karą pozbawienia wolności do sześciu miesięcy i grzywną do 1.500 zł lub jedną z tych kar. W takim zaś wypadku, w myśl art. 12 k.k. i art. 1 prawa o wykroczeniach, czyn, za który oskarżony został skazany nakazem karnym, stanowi występek i dlatego nie ma przeszkód do połączenia tej kary z karami orzeczonymi wyrokami sądowymi.Ponadto w myśl art. 40 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego nakaz karny, przeciwko któremu nie wniesiono w terminie sprzeciwu, ulega wykonaniu jak wyrok prawomocny. W tych warunkach nie było podstaw prawnych do nieobjęcia kary z powyższego nakazu karnego z karami orzeczonymi wyrokami sądowymi przy orzekaniu kary łącznej.Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku podał, że zastosował przy wymiarze kary łącznej zasadę absorpcji, mimo że w sentencji wyroku co do kary grzywny nie przyjął zasady absorpcji, lecz zasadę asperacji, wymierzając oskarżonemu łączną karę grzywny w sumie 11.000 zł.Sąd Najwyższy uznał, że nie było podstaw do odstąpienia od pełnej absorpcji przy orzekaniu łącznej kary grzywny, skoro się uwzględni, że oskarżony to człowiek o niskim stopniu rozwoju umysłowego, który ukończył zaledwie 5 klas szkoły podstawowej, że nie posiada żadnego majątku, że ma na utrzymaniu żonę i troje dzieci, że wartość skradzionego mienia nie była wysoka (kradzież szyn wartości 1.186 zł 46 gr w sprawie Kp 163/60, kradzież kwoty 906 zł oraz usiłowanie rabunku w sprawie IV K 209/60). W tych warunkach - zdaniem Sądu Najwyższego - zastosowanie przy wymiarze kary łącznej pełnej zasady absorpcji przy karze grzywny jest słuszne.Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że nie było potrzeby uchylania zaskarżonego wyroku i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi orzekającemu z tego względu, że Prokurator Prokuratury Generalnej na rozprawie przed Sądem Najwyższym, uznając zarzuty rewizji oskarżonego za słuszne, wnosił zarazem o zastosowanie względem oskarżonego zasady absorpcji przy wymiarze kary łącznej.Z tych zasad należało orzec jak w sentencji.