IV KK 163/23

IV KK 163/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie G. S. i A. S. oskarżonych z art. 190a § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 26 lipca 2023 r., wniosków obrońców G. S. i A. S. o zasądzenie kosztów procesu z tytułu zastępstwa procesowego na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 627 k.p.k., art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. i § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) p o s t a n o w i ł: zasądzić od oskarżycielki posiłkowej A. P. na rzecz G. S. i A. S. kwoty po 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych), tytułem wydatków poniesionych przez nich za sporządzenie przez pełnomocnika odpowiedzi na kasację. UZASADNIENIE W dniu 23 maja 2023 r. obrońca oskarżonego G. S. z wyboru i w dniu 31 maja 2023 r.obrońca oskarżonej A. S. wystąpili z wnioskami o zasądzenie od oskarżycielki posiłkowej A. P. na rzecz oskarżonego G. S. i A. S. po 1 200 zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków w związku z ustanowieniem obrońcy w postępowaniu kasacyjnym. Do wniosku obrońcy załączyli dokumenty fiskalne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. IV KK 163/23 2 Wnioski obrońców G. S. i A. S. zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również, gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym w związku z wyraźnym odesłaniem przez art. 637a k.p.k. O ile w postanowieniu kończącym postępowanie kasacyjne w sprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2023 r.) rozstrzygnięto co do zasady o kosztach sądowych związanych z tym postępowaniem (obciążono nimi oskarżycielkę posiłkową A. P. zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.), to z uwagi na brak stosownych wniosków obrońców G. S. i A. S. nie rozstrzygnięto o kosztach poniesionych przez oskarżonych. G. S. i A. S. zostali w niniejszej sprawie uniewinnieni, zatem zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k., koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi na ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a zatem w niniejszej sprawie oskarżycielka posiłkowa A. P. W myśl art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. do kosztów procesu podlegających zwrotowi należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy. W zakresie postępowania kasacyjnego obejmują one wynagrodzenie obrońcy m. in. za sporządzenie i wniesienie kasacji/odpowiedzi na kasację. Jak wynika z treści wniosku oraz akt sprawy, obrońcy oskarżonych w postępowaniu kasacyjnym wykonali wymienioną wyżej czynność (odpowiedź na kasację obrońcy G. S. k. 42-45v.; odpowiedź na kasację obrońcy A. S. k. 46-49), za którą oskarżeni ponieśli koszty opiewające na kwotę 1 200 zł (w przypadku A. S.) oraz 2500 zł (w przypadku G. S.). Stosownie do dyspozycji § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, dalej cyt. jako rozporządzenie), wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. W IV KK 163/23 3 braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Wobec złożenia w przedmiotowym wniosku oświadczenia o wysokości kosztów obciążających oskarżonych z tytułu wynagrodzenia adwokatów, G. S. i A. S. jako wygrywająca proces na etapie postępowania kasacyjnego, powinni uzyskać zwrot całości poniesionych kosztów związanych z tym postępowaniem, które to - zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego - należy ustalić bacząc na treść § 15 ust. 3 oraz § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia (zob. postanowienia SN: z dnia 29 lipca 2022 r., III KK 72/21, LEX nr 3482106; z dnia 13 października 2022 r., V KK 49/22, LEX nr 3509710; z dnia 13 października 2022 r., V KK 218/21, LEX nr 3511321). Odnośnie do stawki minimalnej za sporządzenie odpowiedzi na kasację to w rozporządzeniu nie wyszczególniono czynności w postaci sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na kasację. Jednak najbardziej zbliżona swym charakterem do czynności sporządzenia odpowiedzi na kasację jest czynność polegająca na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji (§ 11 ust. 4 pkt 2), dlatego na tej podstawie przyjmuje się wartość stawki minimalnej na kwotę 720 zł. W orzecznictwie prezentowany był również pogląd, że jest to czynność zbliżona do samej kasacji (zob. np. post. SN z dnia 24 października 2013 r., sygn. III KK 316/13). Przyjmując takie stanowisko, wartość stawki minimalnej zamyka się również w tej kwocie, gdyż § 11 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ustanawia ją w wysokości 720 zł. Uwzględniając okoliczność, iż żądana kwota 1 200 zł na rzecz każdego z oskarżonych nie przekracza sześciokrotności stawki minimalnej (§ 15 ust. 3), którą wyznacza w tym wypadku § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, i jako taka jest adekwatna do wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd Najwyższy zasądził od oskarżycielki posiłkowej A. P. na rzecz oskarżonych G. S. i A. S. koszty procesu tytułem uzasadnionych wydatków za sporządzenie odpowiedzi na kasację w ww. kwocie, wskazanej w części dyspozytywnej postanowienia. [as] IV KK 163/23 4