IV KK 252/21
WyrokIzba Karna2021-07-07
Skład orzekający: Jarosław Matras, Jerzy Grubba, Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zmiany przepisów prawa o ruchu drogowym, która nastąpiła po popełnieniu czynu, ale przed wydaniem orzeczenia, należy zastosować ustawę nową i uniewinnić sprawcę wykroczenia polegającego na braku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy wydanego w kraju?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku zmiany przepisów prawa o ruchu drogowym, która nastąpiła po popełnieniu czynu, ale przed wydaniem orzeczenia, należy zastosować ustawę nową. Zmiana ta polegała na tym, że obowiązek posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy dotyczył jedynie dokumentów wydanych za granicą. W związku z tym, zachowanie obwinionego, który nie miał przy sobie polskiego prawa jazdy, nie realizowało już znamion wykroczenia z art. 95 k.w., co skutkowało koniecznością jego uniewinnienia.Stan faktyczny
Obwiniony J. B. został oskarżony o wykroczenie z art. 95 k.w. polegające na prowadzeniu pojazdu bez posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy. Wyrokiem nakazowym z dnia 7 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy uznał go winnym i wymierzył karę grzywny. Po zmianie przepisów Prawa o ruchu drogowym, która weszła w życie 5 grudnia 2020 r., obowiązek posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy dotyczył jedynie dokumentów wydanych za granicą. Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił J. B. od popełnienia zarzucanego mu czynu, kosztami procesu obciążając Skarb Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KK 252/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie J. B. obwinionego o wykroczenie z art. 95 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 7 lipca 2021r. na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k. kasacji wniesionej – na korzyść - przez Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. z dnia 07 stycznia 2021r., sygn. akt: XVIW (…) 1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia J. B. od dokonania zarzucanego czynu; 2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE J. B. został obwiniony o to, że: - w dniu 19 października 2020r. około godz. 00:55 w C. na ulicy A. kierował pojazdem marki V. o nr rej. (…) nie posiadając przy sobie wymaganego dokumentu - prawa jazdy,
2 tj. o popełnienie wykroczenia z art. 95 k.w. Wyrokiem nakazowym z dnia 7 stycznia 2021r., wydanym w sprawie o sygn. akt: XVIW (…), Sąd Rejonowy w C. uznał J. B. winnym dokonania zarzuconego wykroczenia i na podstawie art. 95 k.w. w zw. z art. 24§1 i 3 k.w. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 50,- zł. Ponadto Sąd zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania sądowego. Wyrok nakazowy, wobec braku sprzeciwu stron, uprawomocnił się. Kasację od powyższego orzeczenia, na korzyść obwinionego, złożył Prokurator Generalny. Skarżący sformułował zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia art. 93§2 k.p.w. w zw. z art. 2§1 k.w. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że występują przesłanki do rozpoznania sprawy obwinionego w postępowaniu nakazowym i w konsekwencji wydanie w dniu 7 stycznia 2021r. wyroku nakazowego, na mocy którego J. B. został uznany za winnego popełnienia w dniu 19 października 2020r. wykroczenia z art. 95 k.w., polegającego na prowadzeniu po drodze publicznej pojazdu bez posiadanego przy sobie dokumentu prawa jazdy, podczas gdy wobec zmiany z dniem 5 grudnia 2020r. brzmienia art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020r., poz. 1517) kierujący pojazdem jest zobowiązany do posiadania przy sobie i okazania na żądanie uprawnionego organu dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem, ale jedynie innego niż wydane w kraju prawo jazdy. Tym samym, w myśl ustawy obowiązującej w czasie orzekania, zachowanie obwinionego nie realizowało już znamion zarzucanego mu wykroczenia, co nakazywało umorzenie postępowania na podstawie art. 5§1 pkt 2 k.p.w. Stawiając tak opisany zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 537§2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. oraz w zw. z art. 5§1 pkt 2 k.p.w. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k., co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu.
3 W czasie trwania postępowania toczącego się w niniejszej sprawie doszło do zmiany ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020r. poz. 1517), mającej istotny wpływ na orzekanie w sprawach o wykroczenia z art. 95 k.w., tj. przepisu sankcjonującego prowadzenie na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazdu nie mając przy sobie wymaganych dokumentów. Na mocy art. 1 ust. 2 lit. a) ustawy z dnia 14 sierpnia 2020r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw dokonano m.in. zmiany treści art. 38 ust. 1 pkt 1) tej ustawy. Stosownie do nowej regulacji, dokumentem, który obowiązkowo winien mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kierujący pojazdem, winien być dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem inny niż wydane w kraju prawo jazdy albo pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli kierujący nie posiada wydanego w kraju prawa jazdy albo pozwolenia na kierowanie tramwajem. Ustawa nowelizująca w powyższym zakresie weszła w życie z dniem 5 grudnia 2020r. W dniu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy, tj. w dniu 7 stycznia 2021r., obowiązywały już zatem nowe regulacje, a zachowanie J. B. nie realizowało znamion zarzucanego mu wykroczenia. Dostrzegając powyższe Sąd Rejonowy winien, zgodnie z art. 2§1 k.w., zastosować ustawę nową i stosownie do treści art. 62§3 k.p.w. wydać wyrok uniewinniający. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie doszło zatem do uchybienia wskazywanym przez skarżącego przepisom, a ich naruszenie niewątpliwie miało charakter rażący i miało wpływ na treść zapadłego orzeczenia. Z tych też przyczyn konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie J. B. od dokonania zarzucanego mu czynu. O kosztach procesu, w tym wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji, orzeczono na podstawie art. 119§2 pkt. 1 k.p.w.
Powiązane orzeczenia
- III KK 157/21 2021-05-19Czy w przypadku nowelizacji przepisów prawa o ruchu drogowym, która wyeliminowała obowiązek posiadania przy sobie prawa jazdy, można nadal przypisać kierowcy wykroczenie z art. 95 k.w. popełnione przed wejściem w życie n…
- IV KK 226/21 2021-07-22Czy kierowca prowadzący pojazd w dniu 21 września 2020 r. bez posiadania przy sobie polskiego prawa jazdy, ale posiadający uprawnienia do kierowania pojazdem, popełnił wykroczenie z art. 95 k.w. w sytuacji, gdy w dacie o…
- V KK 181/21 2021-06-23Czy ponowne ukaranie za czyn, który został już prawomocnie osądzony, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, a także czy zmiana przepisów dotyczących obowiązku posiadania przy sobie prawa jazdy wpływa na odpowiedzia…
- IV KK 185/20 2021-02-24Czy sąd powinien zastosować ustawę względniejszą dla sprawcy, jeśli stan prawny uległ zmianie po popełnieniu wykroczenia, ale przed wydaniem wyroku, skutkując depenalizacją czynu?
- IV KK 85/25 2025-03-26Czy można wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie, gdy istnieją wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu, a materiał dowodowy nie jest jednoznaczny?
Powołane przepisy
art. 95art. 535§5 KPKart. 24§1art. 93§2 KPart. 2§1art. 38 ust. 1art. 5§1 pkt 2 KPart. 537§2 KPKart. 112 KPart. 1 ust. 2art. 62§3 KPart. 119§2 pkt. 1 KP
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy