IV KKN 20/98
WyrokIzba Karna2000-09-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może oprzeć wyrok o winie na materiale dowodowym nieujawnionym na rozprawie głównej, naruszając tym samym zasadę bezpośredniości procesu karnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że naczelna zasada wyrokowania wyrażona w art. 357 kpk z 1969 r. nakazywała przyjmowanie za podstawę wyroku całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie głównej. Oznacza to, że sąd nie może rozstrzygać o winie podsądnego, opierając się na materiale dowodowym nieujawnionym na rozprawie. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy rażąco naruszył tę regułę, opierając ustalenia faktyczne na dowodach nieprzeprowadzonych na rozprawie, co stanowiło pogwałcenie zasady bezpośredniości procesu karnego.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy uznał C.O. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 51 § 1 kw (awanturowanie się) oraz z art. 27 ust. 1 ustawy o broni i amunicji (posiadanie miotacza gazu bez pozwolenia). Wyrok został wydany pomimo tego, że na rozprawie głównej przeprowadzono jedynie dowód z wyjaśnień obwinionego, który nie przyznał się do winy. Sąd Rejonowy oparł się na dowodach nieujawnionych na rozprawie, co zostało zakwestionowane w kasacji Prokuratora Generalnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 45 § 1 kw umorzył postępowanie, obciążając kosztami Skarb Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KKN 20/98 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2000 r. Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym: Przewodniczący: SSN – Andrzej Siuchniński (spraw.) Sędziowie: SN – Feliks Tarnowski SN – Zygmunt Stefaniak Protokolant – Teresa Jarosławska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Franciszka Pasturczaka po rozpoznaniu w dniu 14 września 2000 r. sprawy C. O. obwinionego z art. 51 § 1 kw z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść obwinionego (SK IV […]) od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 1 lipca 1997 r., sygn. II Kws […] uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 45 § 1 kw postępowanie w sprawie umarza; kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 1 lipca 1997 r. sygn. II Kws […] uznał C. O. za winnego tego, że w dniu 9 lipca 1996 r. wywołał awanturę w Sekretariacie Prezydenta Miasta w Urzędzie Miejskim w B., czym zakłócił spokój i porządek publiczny – tj. czynu wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 51 § 1 kw oraz w tym samym miejscu i czasie był w posiadaniu ręcznego miotacza gazu łzawiącego mimo, iż nie miał na to stosownego pozwolenia – tj. czynu wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. (z późn. zm.) o broni i amunicji (Dz. U. Nr 6, poz. 43) i na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. przy zastosowaniu art. 9 § 1 kw wymierzył oskarżonemu grzywnę w kwocie 150 zł z zamianą na 5 dni aresztu zastępczego. Wyrok ten na podstawie art. 461 kpk z 1969 r. stał się prawomocny. Kasację od tego wyroku wniósł, na korzyść skazanego, Prokurator Generalny. Zarzucił w niej Sądowi Rejonowemu w B. mającą wpływ na treść wyroku rażącą obrazę art. 152, art. 357 i 455 kpk polegającą na nie przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonaniu ustaleń faktycznych w oparciu o zeznania świadków nie ujawnione na rozprawie oraz dokumentach nie zaliczonych do materiału dowodowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 45 § 1 kw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Naczelna zasada wyrokowania wyrażona w art. 357 kpk z 1969 r. nakazywała za podstawę wyroku przyjmować całokształt tych okoliczności, które zostały ujawnione na rozprawie głównej. Oznaczała ona więc, przede
3 wszystkim, że sąd nie może rozstrzygać o winie podsądnego opierając się na materiale dowodowym nie ujawnionym rozprawie. Natomiast Sąd Rejonowy w B., orzekając w wyroku z dnia 1 lipca 1997 r., o winie C. O. obwinionego o popełnienie wykroczeń z art. 51 § 1 kw i z art. 27 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni i amunicji, rażąco naruszył wspomnianą regułę. Z zapisów protokołu rozprawy z dnia 1 lipca 1997 r. wynika bowiem jednoznacznie, że na tej rozprawie przeprowadzono jedynie dowód z jego wyjaśnień. C. O. nie przyznał się jednak do winy i potwierdził swoją wersję wydarzeń, jakie miały miejsce w dniu 9 lipca 1996 r. w Urzędzie Miejskim w B., przedstawioną na rozprawie przed Kolegium ds. wykroczeń (k. 19). Tymczasem Sąd Rejonowy, dysponując tylko dowodem z jego wyjaśnień, przystąpił do wyrokowania, mimo to uznał C. O. winnym popełnienia zarzucanych mu wykroczeń. Przy tym, jak wynika z uzasadnienia wyroku, odmiennie, niżby to wynikało z wyjaśnień obwinionego, ustalił stan faktyczny, powołując się na dowody jego obciążające i przeciwne jego wersji zdarzeń, mimo że tych dowodów na rozprawie nie przeprowadził. Jest zatem oczywistym, iż w ten sposób Sąd ten orzekał z rażącym pogwałceniem zasady bezpośredniości procesu karnego, realizację której przede wszystkim zapewnia przepis art. 357 kpk z 1969 r. Stąd zawarty w kasacji wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku należało uznać za trafny. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia musi być jednak umorzenie postępowania (o co zresztą wniesiono w kasacji), jako że wykroczenie zarzucane C. O. popełnione być miało w dniu 9 lipca 1996 r., zaś zgodnie z art. 45 § 1 kw (w brzmieniu obowiązującym w tej dacie) przedawnienie karalności takiego wykroczenia następowało z upływem roku, licząc od dnia jego popełnienia.
4 W tych warunkach Sąd Najwyższy orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i o umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie art. 17 § 1 kpk w zw. z art. 45 § 1 kw. Kosztami postępowania w sprawie obciążono, zgodnie z art. 632 pkt 2 kpk Skarb Państwa. Przewodniczący: SSN (Andrzej Siuchniński) Sędziowie: SN (Feliks Tarnowski) SN (Zygmunt Stefaniak) aw f/es
Powiązane orzeczenia
- IV K 746/57 1958-09-05Czy sąd może oprzeć wyrok na zeznaniach świadka, który nie został przesłuchany na rozprawie głównej i którego protokół przesłuchania ze śledztwa nie został ujawniony na rozprawie?
- V KR 84/77 1977-07-27Czy naruszenie zasady bezpośredniości postępowania sądowego, wynikające z nadmiernie długich przerw między posiedzeniami sądu, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku?
- III KK 520/23 2024-04-05Czy sąd może wydać wyrok nakazowy w sprawie, w której istnieją istotne wątpliwości co do winy i okoliczności czynu oskarżonego?
- III KK 198/16 2016-06-22Czy sąd może wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie, gdy wina i okoliczności czynu obwinionego budzą wątpliwości, a obwiniony nie przyznaje się do winy i przedstawia odmienne okoliczności zdarzenia?
- III KK 331/15 2015-12-02Czy Sąd Okręgowy prawidłowo orzekł karę łączną i kwalifikację prawną czynu, uchylając jednocześnie orzeczenie o karze jednostkowej za jeden z przypisanych czynów?
Powołane przepisy
art. 51 § 1art. 17 § 1 pkt 6 kpkart. 45 § 1art. 27 ust. 1art. 9 § 1art. 461 kpkart. 152art. 357art. 357 kpkart. 27art. 17 § 1 kpkart. 632 pkt 2 kpk
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy