IV KO 100/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: K. Dobesz (sprawozdawca), J, Zembaty (współsprawozdawca), M. Paluch, S. Kalinowski, T. Majewski, J. Majewski. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana H. o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego powiększonemu składowi tegoż Sądu kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy umorzenie postępowania z powodu braku dowodów winy, które nastąpiło po uchyleniu skazującego wyroku w trybie rewizji nadzwyczajnej lub wznowienie postępowania i w następstwie zwrócenie akt prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa, stanowi podstawę do przyznania odszkodowania na zasadzie art. 510 § 1 i 2 k.p.k.?" rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneStwierdzenie przez Sąd na rozprawie, że w przeprowadzeniu śledztwa lub dochodzenia zachodzą istotne, nie dające się uzupełnić na rozprawie braki oraz zwrócenie akt oskarżycielowi publicznemu celem uzupełnienia śledztwa (art. 305 § 1 k.p.k.) sprawiają, że oskarżyciel publiczny obowiązany jest - po uzupełnieniu śledztwa - albo wnieść nowy akt oskarżenia oparty na rozszerzonym materiale dowodowym, albo umorzyć postępowanie (art. 305 § 3 k.p.k.). Jeżeli po tym zwrocie akt oskarżyciel publiczny, wyłącznie ze względu na materiał dowodowy zebrany przed wniesieniem aktu oskarżenia, umorzy postępowanie, uznając tym samym, że materiał ten nie uprawniał do złożenia aktu oskarżenia sądowi, to merytoryczna treść takiego umorzenia zastępuje wyrok uniewinniający. Tej bowiem treści wyrok sąd musiałby wydać, gdyby nie zwrócił akt oskarżycielowi, dając mu, jak się okazało daremnie, szanse przedstawienia dalszych, niezbędnych dowodów, uzasadniających oskarżenie. Oczywiście, rzecz ta przedstawia się nie inaczej, gdy czynności dokonane w toku uzupełnionego śledztwa lub dochodzenia doprowadziły jedynie do dalszego osłabienia podstaw dowodowych, nie wystarczających poprzednio do skazania.Za tym, że odszkodowanie przysługuje również w razie umorzenia postępowania wskutek odesłania - na ponownej rozprawie (po uchyleniu wyroku wskutek wznowienia postępowania; tak samo wskutek rewizji nadzwyczajnej) - sprawy do uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia w myśl art. 305 k.p.k., wypowiada się bez zastrzeżeń S. Śliwiński w pracy "Wznowienie postępowania karnego w prawie polskim na tle porównawczym"; 1957 r. (s. 306, w szczególności odsyłacz 10).