IV KO 16/22
Izba Karna2022-05-11
Skład orzekający: Dariusz Kala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, jeżeli obrońca skazanego wskazuje na wadę w postaci nienależytej obsady sądu wynikającą z delegowania sędziego na podstawie przepisów, których kształt został określony przez Krajową Radę Sądownictwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Sędzia K. M. była powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego, a następnie delegowana do Sądu Apelacyjnego na podstawie przepisów, które nie były kwestionowane w kontekście uchwały składu połączonych izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. Ponadto, Sąd Najwyższy, badając kwestię udziału sędziego delegowanego w składzie orzekającym, stwierdził, że wyrok TSUE z dnia 16 listopada 2021 r. nie daje podstaw do wzruszenia prawomocnych orzeczeń wydanych przed tą datą przez sądy z udziałem takich sędziów. Dodatkowo, postępowanie kasacyjne zainicjowane kasacjami obrońców skazanego zostało oddalone, co zgodnie z art. 542 § 4 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. rodzi wiążące domniemanie zbadania sprawy również pod kątem uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.Stan faktyczny
Obrońca skazanego zwrócił się do Sądu Najwyższego o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego, wskazując na nienależną obsadę sądu z uwagi na delegowanie sędzi. Sędzia K. M. była delegowana do Sądu Apelacyjnego na podstawie przepisów, które nie były przedmiotem uchwały składu połączonych izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy zbadał również kwestię udziału sędziego delegowanego w kontekście orzecznictwa TSUE i własnej praktyki. Wcześniej postępowanie kasacyjne zainicjowane kasacjami obrońców zostało oddalone.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zarządził stwierdzenie braku podstaw do wznowienia z urzędu postępowania karnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KO 16/22 ZARZĄDZENIE Dnia 11 maja 2022 r. SSN Dariusz Kala w związku z pismem obrońcy skazanego M. G. z dnia 31 stycznia 2022 r. sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II AKa […] na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządza: stwierdzić brak podstaw do wznowienie z urzędu wyżej opisanego postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. obrońca skazanego zwróciła się do Sądu Najwyższego o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II AKa […], na mocy którego zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 września 2018 r., sygn. akt XVI K […]. Jako podstawę wznowienia ww. postępowania z urzędu obrońca skazanego wskazała przepis art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z „obsadzeniem składu sądu orzekającego przez sędzię K. M., albowiem została ona powołana/ delegowana na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.” Autorka pisma stwierdziła, że w tej sytuacji jako uzasadniona jawi się konstatacja, że stosownie do uchwały połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., orzeczenie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 sierpnia 2019 r., wydane w sprawie II AKa […], obarczone jest wadą w postaci nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
2 Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o stwierdzenie, że brak jest podstaw do wznowienia z urzędu, na podstawie art. 542 k.p.k., postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II AKa […]. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2022 r., stanowiącym replikę wobec stanowiska prokuratora Prokuratury Krajowej, obrońca skazanego poinformowała Sąd Najwyższy, że podtrzymuje wnioski sformułowane w piśmie z dnia 31 stycznia 2022 r. Opisana wyżej inicjatywa obrońcy skazanego nie mogła jednak przynieść oczekiwanego przez nią rezultatu. K. M., w czasie, gdy zasiadła w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w […] rozpoznającego sprawę o sygnaturze II AKa […], nie była sędzią Sądu Apelacyjnego w […], ale sędzią Sądu Okręgowego w K., na które to stanowisko została powołana postanowieniem Prezydenta RP z dnia 17 maja 2012 r. (zob. uzasadnienie uchwały KRS z dnia 11 grudnia 2018 r., nr 625/2018). W składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w […], w sprawie II AKa […], sędzia K. M. zasiadała na mocy delegacji Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2018 r., na podstawie której, w oparciu o art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p., delegowano ją do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w […] od dnia 1 lutego 2019 r. na czas nieokreślony. Uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, wskazana w piśmie obrońcy z dnia 31 stycznia 2022 r., nie odnosiła się zaś do kwestii udziału w składach orzekających sędziów delegowanych. Ponadto Sąd Najwyższy, który kwestię zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., na skutek udziału w składzie orzekającym sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków w sądzie apelacyjnym, badał w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 16 listopada 2021 r. wydanym w sprawach połączonych od C – 748/19 do C – 754/19, jednoznacznie stwierdził, że judykat ten nie daje podstaw do wzruszenia, prawomocnego przed dniem 16 listopada 2021 r., orzeczenia wydanego przez sąd, w którego składzie zasiadał sędzia delegowany przez Ministra Sprawiedliwości, na podstawie zakwestionowanych w tym orzeczeniu przepisów krajowych (zob.
3 uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. II KK 379/20; podobnie uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2021 r., II KK 484/21). Na zakończenie należy także wspomnieć, że słuszne jest stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 542 § 4 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. rodzi wiążące domniemanie, iż sprawa, która była rozpoznawana przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym, została przez ten sąd zbadana również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość wznowienia z urzędu postępowania (zob. J. Matras [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020, komentarz do art. 542, teza 5). W przedmiotowej sprawie toczyło się zaś postępowanie kasacyjne zainicjowane kasacjami wywiedzionymi przez obrońców skazanego. Wspomniane środki zaskarżenia zostały oddalone jako oczywiście bezzasadne postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt IV KK 33/20. Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak wyżej. a.s.
Powiązane orzeczenia
- III KZ 29/20 2020-07-28Czy zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, które nie zostało podpisane, powinno zostać pozostawione bez rozpoznania?
- III KO 75/19 2019-09-13Czy wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym zarządzeniem stwierdzającym brak bezwzględnych przyczyn odwoławczych uzasadniających wznowienie z urzędu, jest dopuszczalny z mocy ustawy?
- III KO 76/26 2026-03-16Czy postanowienie Sądu Najwyższego stwierdzające brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu jest zaskarżalne?
- I KZ 6/21 2021-02-16Czy zażalenie na postanowienie sądu apelacyjnego o stwierdzeniu braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, wydane na skutek pisma skazanego, podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy, mimo że przepisy nie przewiduj…
- III KZ 100/12 2013-02-07Czy zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, wydane z powodu braku uzupełnienia braków formalnych wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika, jest zasadne?
Powołane przepisy
art. 542 § 3 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 542 KPKart. 77 § 1 pkt 1art. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 542 § 4 KPKart. 536 KPKart. 439 § 1 KPKart. 542§ 3§ 1 pkt 2§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy