IV KO 57/26

IV KO 57/26 POSTANOWIENIE Dnia 11 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie X. Y. oskarżonego z art. 212 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 czerwca 2026 r., wniosku Sądu Rejonowego w Olsztynie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartego w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku o przekazanie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26, Sąd Rejonowy w Olsztynie wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do ww. Sądu wpłynął prywatny akt oskarżenia K.K. przeciwko X. Y., który jest sędzią ww. Sądu i aktualnie pełni też funkcję Prezesa tego Sądu. Sędzia stanął pod zarzutem rzekomego popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k. W opinii sądu występującego z wnioskiem w trybie przepisu art. 37 k.p.k. charakter i okoliczności sprawy, a przede wszystkim zarzuty kierowane pod adresem Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. uzasadniają przyjęcie, iż nie jest możliwe IV KO 57/26 2 rozpoznanie sprawy w sposób gwarantujący zachowanie dobra wymiaru sprawiedliwości przez innego sędziego z tego samego Sądu. Sędzia sprawozdawca wylosowany do rozpoznania sprawy jest zatrudniony w sądzie, w którym prezesem jest osoba, której zarzucono popełnienie czynu związanego z pełnieniem tej funkcji, funkcjonowaniem tutejszego Sądu. Za nieuzasadnioną uznał zatem sąd wnioskujący sytuację, na gruncie której sędzia musiałby orzekać w sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej swojego bezpośredniego przełożonego, zauważając zarazem, że podobna sytuacja zajdzie w przypadku wylosowania innego sędziego sprawozdawcy z tutejszego Sądu. Wskazane okoliczności bez wątpienia w szczególny sposób mogłyby wpływać negatywnie na obraz wymiaru sprawiedliwości w odbiorze społecznym, wywołując uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów ww. Sądu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Niewątpliwie sprzeczna z dobrem wymiaru sprawiedliwości i działająca na niekorzyść obu stron byłaby sytuacja, w której sędziami orzekającymi w niniejszej sprawie byliby sędziowie utrzymujący zarówno kontakty zawodowe, jak i koleżeńskie, a jednocześnie podlegający bezpośredniemu nadzorowi służbowemu osoby, której dotyczy przedmiotowe oskarżenie, tj. Prezesowi Sądu Rejonowego w Olsztynie, co przemawia za koniecznością rozpoznania sprawy przez inny sąd równorzędny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Warunkiem dopuszczalności procesu badanym przez każdy sąd na każdym etapie postępowania (także zatem w postępowaniu o charakterze incydentalnym) jest m. in. uprzednie uzyskanie wymaganego zezwolenia na ściganie (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.). Sprawa, w której sąd właściwy miejscowo wystąpił z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k. dotyczy sędziego tamtejszego sądu i zarazem jego prezesa ⎯ Sędziego X. Y. Sędzia sądu powszechnego korzysta z immunitetu (art. 80 zd. pierwsze Prawa o ustroju sądów powszechnych). Z akt przedstawionych Sądowi Najwyższemu nie wynika, iżby oskarżycielka prywatna uzyskała wymagane przez prawo zezwolenie na ściganie karne sędziego Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. Zgodnie zaś z ustabilizowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego nim to nastąpi IV KO 57/26 3 brak jest podstaw do zastosowania art. 37 k.p.k. (zob. m. in. postanowienia SN z: 5 marca 2024 r., sygn. I KO 11/24; 19 maja 2021 r., V KO 29/21, LEX nr 3177292; 25 czerwca 2021 r., V KO 39/21, LEX nr 3363482; 10 lutego 2017 r., sygn. IV KO 1/17). Inicjatywę Sądu Rejonowego w Olsztynie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartą w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26, uznać należało zatem za co najmniej przedwczesną, co musiało ⎯ w konsekwencji ⎯ przesądzić o nieuwzględnieniu wniosku skierowanego do Sądu Najwyższego w trybie przepisu art. 37 k.p.k. Jeżeli w przyszłości okaże się, że zezwolenie na ściganie karne sędziego Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. zostało we właściwym trybie wyjednane, to wówczas brak będzie przeszkody do ponownego wystąpienia z inicjatywą o przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. [WB] [r.g.]