I KO 84/22

Sygn. akt I KO 84/22 POSTANOWIENIE Dnia 18 sierpnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie M. Z. oskarżonej o czyn z art. 212 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 18 sierpnia 2022 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w Ś. w Zamiejscowym VI Wydziale Karnym w S. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. odmówić przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Do Sądu Rejonowego w K., IV Zamiejscowy Wydział Karny w G. wpłynął prywatny akt oskarżenia M. S., w którym zarzucono popełnienie czynu opisanego jako kłamstwo w czasie piastowania wysokiego stanowiska publicznego, M. Z. pełniącej funkcję prezesa Sądu Rejonowego w K. Postanowienie z dnia 17 maja 2022 r., w sprawie II Ko […] Sąd Okręgowy w Z. postanowił wyłączyć wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w K. od rozpoznania tej sprawy oraz przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ś. Przyczyną takiej decyzji były oświadczenia sędziów Sądu Rejonowego w K. wskazujące na okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. W związku z wyłączeniem sędziów rozpoznanie sprawy w sądzie właściwym miejscowo stało się niemożliwe. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r., w sprawie VI K […], Sąd Rejonowy w Ś. w Zamiejscowym VI Wydziale Karnym w S. zwrócił się do Sądu Najwyższego 2 na podstawie art. 37 k.p.k. o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadniając ten wniosek Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez ten Sąd może stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy w sposób obiektywny, gdyż oskarżona pełni od wielu lat funckej prezesa Sądu Rejonowego w K.. To może rodzić przekonanie, ze orzekający sędziowie znają oskarżoną. Poza tym, w razie wniesienia środka odwoławczego właściwy do jego rozpoznania będzie Sąd Okręgowy w Z., a - jako prezes jednego z sądów rejonowych znajdujących się w tym okręgu - Sąd Okręgowy w Z. na co dzień współpracuje z oskarżoną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w Ś. w Zamiejscowym VI Wydziale Karnym w S. nie jest zasadny, tak ze względów merytorycznych, ale i formalnych. Przedstawienie powodów merytorycznej bezzasadności podjetej w kierunku zastosowania przez Sąd Najwyższy określonej w art. 37 k.p.k. instytucji należy poprzedzić uwagami dotyczącymi zaistniałej w sprawie sytuacji procesowej, która też świadczy o całkowiej bezzasadności przedmiotowego wniosku. Nie ulega wątpliwości, że niniejsza sprawa dotyczy oskarżenia przez oskarżycielkę prywatną M. S. sędziego Sądu Rejonowego M. Z. pełniącą funkcję Prezesa Sądu Rejonowego w K. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k.(tak przedmiot postępowania określił też wnioskujący Sąd w postanowieniu z dnia 15 lipca 2022 r.). Z racji tego, że M. Z. jest sędzią przysługuje jej imunitet procesowy (por. art. 181 Konstytucji RP) i dlatego dla (ewentualnego) pociągnięcia jej do odpowiedzialności karnej niezbędne jest uzyskanie wymaganego zezwolenia na jej ściganie (por. art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.). Sądem właściwym do udzielenia określonej zgody jest właściwy sąd dyscyplinarny, który na posiedzeniu podejmuje stosowną uchwałę.Przy czym, zgodnie z treścią art. 17 § 2 k.p.k.,do chwili otrzymania zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy zezwolenie będzie wydane.Przy czym na mocy art. 13 k.p.k. uzyskanie takiego zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie należy do oskarżyciela.. 3 Niezależnie zatem od tego, że przedmiotowy wniosek jest co najmniej formalnie przedwczesny to jeszcze jest merytorycznie bezpodstawny. Kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37 k.p.k. odnoszone jest m.in. do sytuacji, gdy okoliczności sprawy mogą wpływać na swobodę orzekania sędziów lub stwarzać w opinii publicznej uzasadnione przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Tymczasem uzasadniając złożony wniosek Sąd nie odniósł się do znajomości przez sędziego, któremu sprawa został przydzielona, z oskarżoną. Wskazał jedynie na okoliczność pełnienia przez oskarżoną funkcji prezesa w innym sądzie rejonowym znajdującym się w tym samym okręgu. Brak obiektywizmu, o którym pisze Sąd zwracający się w trybie art. 37 k.p.k. wynikać ma zatem z samego faktu bycia sędzią i sprawowania określonej funkcji. Tymczasem ta okoliczność znana będzie również sądowi, do którego w trybie art. 37 k.p.k. przekazałby sprawę Sąd Najwyższy. Problemy z perspektywy warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy mogłoby budzić rozpoznanie odwołania w tej sprawie przez Sąd Okręgowy w Z. Jeśli jednak zostanie ono wniesione, to wówczas Sąd II instancji może złożyć wniosek w trybie art. 37 k.p.k. o przekazanie sprawy innemu sądowi. Na tym etapie postępowania, wobec braku informacji dotyczących znajomości sędziego rozpoznającego sprawę z oskarżoną taki wniosek jest przedwczesny. Przypomnieć należy, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. Sąd Najwyższy w swoim dotychczasowym orzecznictwie podkreślał, że jeśli stawiane sędziemu zarzuty mają charakter wyłącznie wiążący się z jego zwykłą pracą orzeczniczą (w tym przypadku z funkcją prezesa sądu) i nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne o to samo zachowanie, czyni przekazywanie sprawy z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości niezasadnym. W takim przypadku przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu wcale nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (por. postanowienie SN z 25.11.2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2, poz. 20). 4 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [as]