IV KO 71/24
Izba Karna2024-07-09
Skład orzekający: Jacek Błaszczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy sędziowie sądu właściwego miejscowo i rzeczowo złożyli oświadczenia o wyłączeniu od rozpoznania sprawy z uwagi na relacje zawodowe i koleżeńskie z podejrzanym sędzią, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek Sądu Okręgowego w Gliwicach o przekazanie sprawy jest zasadny. W sytuacji, gdy sędziowie sądu właściwego miejscowo i rzeczowo złożyli oświadczenia o wyłączeniu od rozpoznania sprawy z uwagi na relacje zawodowe i koleżeńskie z podejrzanym sędzią, wydanie orzeczenia mogłoby budzić podejrzenia co do braku sprawiedliwego i obiektywnego rozstrzygnięcia. Aby uniknąć zarzutów o brak obiektywizmu i bezstronności, celowe jest rozpoznanie sprawy przez inny sąd równorzędny.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy w Gliwicach wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo poświadczenia nieprawdy przez sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach. Sędziowie tego sądu złożyli oświadczenia o wyłączeniu od orzekania w tej sprawie, wskazując na relacje zawodowe i koleżeńskie z podejrzanym sędzią.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach.Pełny tekst orzeczenia
IV KO 71/24 POSTANOWIENIE Dnia 9 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk po rozpoznaniu w sprawie z zażalenia W. J. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 271 § 1 k.k. w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2024 r., wniosku Sądu Okręgowego w Gliwicach zawartego w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt IV Kp 572/24 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt IV Kp 572/24 Sąd Okręgowy w Gliwicach, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem przekazania sprawy z zażalenia W. J. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 271 § 1 k.k.. Wnioskujący Sąd wskazał, że sprawa dotyczy odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo poświadczenia nieprawdy przez sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach.
IV KO 71/24 2 W ocenie wnioskującego Sądu sytuacja tego rodzaju może stwarzać u postronnego obserwatora, przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w Sądzie Okręgowym w Gliwicach w sposób obiektywny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Okręgowego w Gliwicach jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. Korzystanie z właściwości z delegacji przewidzianej ustawowo w przepisie art. 37 k.p.k. może nastąpić wyjątkowo, jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) – i jedynie w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia. Jak wskazano w postanowieniu pokrzywdzony złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez sędziego orzekającego w Sądzie właściwym miejscowo. Poszczególni sędziowie orzekający w pionie karnym tego Sądu złożyli oświadczenia wraz z wnioskami o ich wyłączenie od orzekania w sprawie wskazując na relacje zawodowe i koleżeńskie z sędzią, którego zawiadomienie dotyczy. Wydanie orzeczenia w tej konkretnej sprawie mogłoby zatem budzić podejrzenia, co do braku sprawiedliwego i obiektywnego rozstrzygnięcia. Dla uniknięcia w takim wypadku zarzutów, które mogłyby rzutować na brak obiektywizmu i bezstronności przy rozpoznaniu sprawy, celowe jest, by była ona rozpoznana przez inny Sąd Okręgowy. Stanowisko takie jest zgodne z dotychczasową praktyką Sądu Najwyższego (vide: m. in. postanowienie z dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 41/18) Mając na względzie zrozumiałą i przekonującą argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wystąpienia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania wniesionego środka odwoławczego, uznać należało, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem rozpoznania sprawy do innego sądu równorzędnego. Nic nie stoi obecnie na przeszkodzie, aby sądem tym był Sąd Okręgowy w Katowicach, który znajduje się w niedalekiej odległości od Gliwic. Z tych też powodów orzeczono jak w sentencji. [J.J.]
IV KO 71/24 3 (r.g.)
Powiązane orzeczenia
- III KO 20/22 2022-03-30Czy w sytuacji, gdy zarzuty w zażaleniu dotyczą zachowania sędziego sądu rejonowego, które miało miejsce w tym samym sądzie i przy wykonywaniu czynności orzeczniczych, a sędzia ten jest osobą znaną w środowisku sądowym,…
- IV KO 123/24 2024-11-28Czy w sytuacji, gdy zarzuty w zawiadomieniu o przestępstwie dotyczą sędziego sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a także innych sędziów i prokuratorów orzekających w okręgu tego sądu, zachodzi podstawa do przekazania…
- V KO 28/16 2016-04-21Czy okoliczności faktyczne, w tym zarzuty wobec sędziego sądu właściwego miejscowo oraz złożone wnioski o wyłączenie sędziów tego sądu, uzasadniają przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu…
- V KO 22/26 2026-02-04Czy w sytuacji, gdy zarzuty oskarżenia dotyczą pomówienia sędziego w związku z jego czynnościami zawodowymi, a pokrzywdzonym jest sędzia sądu właściwego miejscowo dla rozpoznania sprawy, zachodzą podstawy do przekazania…
- IV KO 82/26 2026-07-07Czy w sytuacji, gdy oskarżony jest oskarżony o zniesławienie sędziego orzekającego w sądzie miejscowo właściwym, a pozostali sędziowie utrzymują z nim relacje służbowe i towarzyskie, istnieje uzasadniona obawa braku obie…
Powołane przepisy
art. 271 § 1 KKart. 37 § 1 KPKart. 37 KPKart. 45 ust. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy