IV KR 193/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Polony (sprawozdawca). Sędziowie: R. Bodecki, R. Młynkiewicz. Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpatrzeniu sprawy Ryszarda G., Ryszarda M., oskarżonych z art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 kwietnia 1981 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok co do Ryszarda M. w ten sposób, że za przypisane mu przestępstwo określone w art. 210 § 2 k.k. skazał go na podstawie art. 70 k.k. z 1932 r. na umieszczenie w zakładzie poprawczym;2) utrzymał tenże wyrok w mocy w części dotyczącej Ryszarda G. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1981 r. uznał Ryszarda G. i Ryszarda M. za winnych tego, że dnia 27 lutego 1980 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu, a Ryszarda M. działając z rozeznaniem i po ukończeniu 16 lat, przemocą polegającą na grożeniu Ryszardowi B. i Janowi B. pocięciem nożem, przy jednoczesnym posłużeniu się niebezpiecznym narzędziem, tj. nożem kuchennym., którego ostrze skierowali w stronę pokrzywdzonych, uniemożliwiając im poruszanie się i doprowadzając ich w ten sposób do stanu bezbronności, zabrali Ryszardowi B. w celu przywłaszczenia pieniądze w wysokości 2.500 zł oraz złoty sygnet, 3 koszule męskie, marynarkę dżinsową, rękawiczki skórzane, zegarek naręczny marki "Ruhla" i 4 paczki papierosów "Marlboro" - o łącznej wartości około 40 000 zł, natomiast Janowi B. zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w wysokości 170 zł oraz zapalniczkę gazową stanowiącą wartość około 800 zł, tj. zbrodni określonej w art. 210 § 2 k.k. - i na podstawie tego przepisu - z zastosowaniem art. 9 § 2 k.k. do Ryszarda M. - skazał każdego z oskarżonych na karę 6 lat pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny (...), przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny 100 zł, oraz pozbawienia praw publicznych na okres lat 4 (...).Wyrok ten został zaskarżony przez obrońców obydwóch oskarżonych (...).Rewizja Ryszarda M., zarzucając rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego czynu,, mając na względzie wiek oskarżonego i pozytywną prognozę wynikającą z opinii Schroniska dla Nieletnich w P., wnosiła o zmianę wyroku w zakresie orzeczenia o karze w ten sposób, że zamiast kary pozbawienia wolności stosuje się zakład poprawczy lub łagodzi się orzeczoną karę pozbawienia wolności z zastosowaniem art. 57 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Rewizja obrońcy Ryszarda M. zasługiwała na uwzględnienie.Zgodzić się trzeba z jej zastrzeżeniami co do potraktowania tego nieletniego na równi z pełnoletnim współsprawcą, który w przeciwieństwie do niego już wcześniej odpowiadał przed sądem i został skazany. Ponadto Sąd Wojewódzki, powołując się na poprzednio dokonane przez Ryszarda M. kradzieże zuchwałe i rozbój objęte wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 2 lutego 1981 r., pominął tę istotną okoliczność, że także ostatni czyn, obecnie rozpoznawany, popełniony był przed wydaniem cytowanego wyroku, a wszystkie one dokonane zostały w okresie od dnia 18 grudnia 1979 r. do końca lutego 1980 r., przy czym - jak wynika z ujawnionych przez Sąd Najwyższy dokumentów - oskarżony ten nigdy nie działał sam, lecz zawsze wspólnie ze starszymi od siebie osobami, co pozwala wnioskować o ujemnym wpływie grupy. Nie można także bagatelizować faktu, że jego osobowość, cechująca się nieufnością i wrogością do otoczenia, kształtowała się w niekorzystnych warunkach wychowawczych oraz że "wykazuje on poczucie winy, chęć poprawy i krytyczny stosunek do własnego postępowania, a wszystko to zaprzeczałoby istnieniu utrwalonych cech demoralizacji" (patrz badanie psychologiczne).Okoliczności te, zdaniem Sądu Najwyższego, są przeciwwskazaniem do zastosowania w tym wypadku art. 9 § 2 k.k.Artykuł 9 § 2 k.k., stanowiący wyjątek od zasady odpowiedzialności nieletnich, nie może być interpretowany rozszerzająco. O jego zastosowaniu, w razie zaistnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek przedmiotowych i podmiotowych, powinna z reguły decydować bezskuteczność poprzednio stosowanych środków wychowawczych lub poprawczych. W każdym razie fakt, że nieletni, do którego takich środków dotychczas nie zastosowano, tylko nieznacznie przekroczył granice 16 lat, przemawia przeciwko pociąganiu go do odpowiedzialności na podstawie art. 9 § 2 k.k.Im młodszy bowiem jest nieletni sprawca, tym mniejszy stopień jego dojrzałości, od którego zależy dobór właściwych środków represyjno-wychowawczych, a tym większa na nie podatność.Mając to wszystko na względzie, a także treść prawomocnego wyroku w sprawie Sądu Rejonowego w P., Sąd Najwyższy uznał za celowe umieszczenie Ryszarda M. w zakładzie poprawczym.