IV KR 211/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Kafarski (sprawozdawca).Sędziowie: L. Chmielewski, M. Paluch.Prokurator Generalnej Prokuratury: C. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana L., oskarżonego z art. 225 § 1 i 237 § 1 k.k., oraz Stanisława K., oskarżonego z art. 239 § 11 k.k., po rozpoznaniu założonych przez prokuratora co do obu oskarżonych oraz przez oskarżonego Jana L. rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 25 sierpnia 1966 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Jana L. i sprawę jego przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach celem ponownego rozpoznania; 2. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Stanisława K.Jan L. został oskarżony o popełnienie przestępstwa określonego w art. 225 § 1 k.k., a mianowicie o to, że w dniu 20 stycznia 1966 r. w C., w zamiarze pozbawienia życia, uderzył Władysława M. nożem w pachwinę udową, powodując przecięcie tętnicy udowej, w następstwie czego nastąpił zgon Władysława M.Sąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 25 sierpnia 1966 r. przypisał oskarżonemu Janowi L. popełnienie przestępstwa określonego w art. 230 § 2 k.k. polegającego na tym, że dnia 20 stycznia 1966 r. w C. zadał cios nożem Władysławowi M. w okolicę lewej pachwiny, przecinając tętnicę udową, w następstwie czego, na skutek wykrwawienia, spowodował nieumyślnie jego śmierć. Za ten czyn oskarżony został skazany na pięć lat więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania. Tymże wyrokiem oskarżony Jan L. został uniewinniony z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 237 § 1 k.k., a mianowicie od tego, że w czasie i miejscu wskazanym w punkcie poprzednim, działając w stanie nietrzeźwości i z pobudek chuligańskich, uderzył nożem w klatkę piersiową Stefana M., powodując ranę ciętą, która naruszyła prawidłową funkcję całego organizmu na czas poniżej dni 20.Ponadto tymże wyrokiem oskarżony Stanisław K. został uznany za winnego, że dnia 20 stycznia 1966 r. w C. naruszył nietykalność cielesną Władysława M. przez uderzenie go ręką w twarz, za co na podstawie art. 239 § 1 k.k. został skazany na pięć miesięcy aresztu.Przypisując oskarżonemu Stanisławowi K. popełnienie opisanego wyżej przestępstwa, Sąd Wojewódzki ustalił, że czyn oskarżonego nie miał charakteru chuligańskiego (taki wniosek zawierał akt oskarżenia).W sprawie tej rewizję założył prokurator w stosunku do obu oskarżonych oraz oskarżony Jan L.Rewizja prokuratora zarzuca oskarżonemu wyrokowi: A. W stosunku do rozstrzygnięcia sprawy Jana L.:1) obrazę art. 225 § 1 k.k. na skutek zakwalifikowania tego czynu z art. 230 § 2 k.k. Zarzut ten sprowadza się właściwie do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, uzasadniając bowiem ten zarzut rewizja twierdzi, że "z materiału dowodowego wynika niezbicie, iż Jan L., zadając bardzo silny cios nożem w pachwinę udową, godził się ze skutkiem śmiertelnym";2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku uniewinniającego Jana L. z zarzutu przestępstwa z art. 237 § 1 k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) polegającą na tym, iż sąd - mimo bezspornych ustaleń przewodu sądowego, że jedynie Jan L. posiadał i używał w zajściu noża i że on właśnie zadał Stefanowi M. cios w klatkę piersiową - uniewinnił go z tego zarzutu.B. W stosunku do rozstrzygnięcia sprawy Stanisława K.:błędną ocenę okoliczności faktycznych wyrażającą się w ustaleniu, że czyn tego oskarżonego nie miał charakteru chuligańskiego, mimo że jego zachowanie się było prowokacyjne i że uderzył ręką w twarz Władysława M. bez żadnej przyczyny.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w stosunku do obu oskarżonych i przekazanie ich sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Rewizja oskarżonego Jana L. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych, a co za tym idzie obrazę art. 21 § 1 k.k., polegającą na przyjęciu, że działanie oskarżonego Jana L. nie było obroną własnej osoby i świadka Władysława M.;2) obrazę art. 295 k.p.k. wskutek niepodania oskarżonemu do wiadomości wyjaśnień współoskarżonego, zeznań świadków i innych dowodów, co uniemożliwiło mu złożenie odpowiednich wyjaśnień;3) obrazę art. 339 § 1 k.k. wskutek nierozważenia stwierdzonego u oskarżonego uszkodzenia ciała w powiązaniu z jego wyjaśnieniami.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Art. 295 k.p.k. przewiduje, że po wysłuchaniu oskarżonego przewodniczący zarządza postępowanie dowodowe oraz poucza oskarżonego, że wolno mu czynić uwagi i składać wyjaśnienia co do każdego dowodu. Pouczenie to stanowi gwarancję wykonywania obrony przez oskarżonego. Samo pouczanie nie wystarcza jednak w tych wszystkich wypadkach, gdy oskarżony nie ma możności zapoznania się bezpośrednio z treścią przeprowadzonych dowodów. Mówią o tym wyraźnie artykuły 270 § 2 i 297 § 2 k.p.k., które przewidują, że w razie czasowego wydalenia oskarżonego z sali sądowej przewodniczący ma obowiązek zawiadomić go o wszystkim, co się odbywało w jego nieobecności, i dać mu możność złożenia w tej mierze wyjaśnień.Analogiczna sytuacja do przedstawionej zachodzi w tych wszystkich wypadkach, gdy oskarżony uczestniczy wprawdzie w całej rozprawie sądowej, ale ze względu na nieznajomość języka polskiego lub kalectwo nie ma możności zapoznania się bezpośrednio z treścią przeprowadzonych dowodów. Na przewodniczącym ciąży wtedy przewidziany w art. 270 § 2 k.p.k. obowiązek poinformowania oskarżonego o treści przeprowadzonych dowodów za pośrednictwem tłumacza lub biegłego.Niedopełnienie tego obowiązku ogranicza prawa oskarżonego do obrony i może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, dlatego też z reguły stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.Przewodniczący, zarządzając postępowanie dowodowe w sprawie niniejszej, ograniczył się do uprzedzenia oskarżonego, że wolno mu czynić uwagi i składać wyjaśnienia co do każdego dowodu, nie zaznajamiał go jednak za pośrednictwem biegłego (oskarżony jest głuchoniemy) o treści każdego z przeprowadzonych dowodów. Uchybienie to, ze względu na przedstawione na wstępie argumenty, doprowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku w części skazującej oskarżonego Jana L.Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty odnoszące się do przypisanego oskarżonemu czynu (kwestia, czy oskarżonemu można przypisać popełnienie przestępstwa z art. 225 § 1 k.k. z zamiarem ewentualnym, oraz zagadnienie, czy działał on w obronie koniecznej, i wreszcie kwestia nierozważenia, jakie znaczenie dla prawdziwości wyjaśnień oskarżonego ma stwierdzone u niego uszkodzenie ciała), to wobec uchylenia wyroku nie mogły one być przez Sąd Najwyższy rozważone, ponieważ mają charakter zarzutów odnoszących się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym dodać jedynie trzeba, że poruszone w rewizjach obu stron okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności i kary oskarżonego Jana L. powinny być przez Sąd Wojewódzki rozważone (art. 8 k.p.k.).II. Sąd Wojewódzki, uniewinniając oskarżonego z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 237 § 1 k.k., oparł się na zeznaniach świadka Piotra K., Ryszarda W. i Stefana M., złożonych na rozprawie, oraz na wyjaśnieniach oskarżonego Stanisława K.Opierając się na zeznaniach wymienionych wyżej świadków, Sąd Wojewódzki nie ujawnił z postępowania przygotowawczego zeznań świadków Stanisława K. i Ryszarda W. Ujawnienie tych zeznań i ich rozważenie mogło doprowadzić do odmiennej oceny wiarogodności przeprowadzonych w sprawie dowodów. Dla tej ostatniej kwestii może mieć również znaczenie okoliczność, że Stefan M. został zraniony nożem. To byłoby istotne w tym wypadku, gdyby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostało ustalone, że noża używał jedynie oskarżony Jan L.III. Twierdzenie, że czyn oskarżonego Stanisława K. miał charakter chuligański, opiera rewizja na zeznaniach pokrzywdzonego Władysława M. i świadka Ryszarda W. Sąd Wojewódzki kwestię wiarogodności zeznań obu tych osób szczegółowo rozważył, nie dając im wiary i wskazując przyczyny takiej oceny ich zeznań. Sąd Wojewódzki przy ustalaniu charakteru czynu oskarżonego Stanisława K. oparł się natomiast na odmiennych zeznaniach świadka Stefana M. i Piotra K. Rozumowanie Sądu Wojewódzkiego przy rozważaniu wiarogodności wymienionych wyżej osób nie wykazuje błędu logicznego. Sąd Wojewódzki nie pominął również - przy ocenie zeznań tych osób - okoliczności istotnych dla kwestii ich wiarogodności. Dlatego też Sąd Najwyższy zarzuty rewizji prokuratora co do rozstrzygnięcia sprawy oskarżonego Stanisława K. uznał za nietrafne.