IV KR 76/74
WyrokIzba Karna1974-05-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwalifikacja prawna czynu pomocnika w przekazaniu korzyści majątkowej za czynność stanowiącą naruszenie przepisu prawa powinna opierać się na art. 242 k.k. w związku z art. 241 § 3 k.k., a nie na art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwalifikacja prawna czynu pomocnika w przekazaniu korzyści majątkowej za czynność stanowiącą naruszenie przepisu prawa powinna opierać się na art. 242 k.k. w związku z art. 241 § 3 k.k. Przepis art. 242 k.k. stanowi, że pomocnik do przestępstw określonych w art. 239 k.k. podlega karze przewidzianej dla udzielającego korzyść majątkową lub osobistą, co uchyla zastosowanie art. 20 § 1 k.k. wobec pomocnika. W związku z tym, podstawą wymiaru kary dla pośredniczącego w przekazaniu łapówki powinien być art. 241 § 3 k.k.Stan faktyczny
Oskarżony Józef W. został skazany za pomoc w udzieleniu korzyści majątkowej komornikowi sądowemu Jerzemu T. w zamian za bezpodstawne sporządzenie protokołu bezskutecznej egzekucji. Oskarżony pośredniczył między Andrzejem S. a komornikiem, pomagając w uboju świni i dostarczając mięso komornikowi. Sąd Wojewódzki zakwalifikował czyn jako przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. i wymierzył karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę. Oskarżony wniósł rewizję, domagając się łagodniejszej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w zakresie kwalifikacji prawnej czynu i wymiaru kary, warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 3 lat.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik. Sędziowie: L. Jax (sprawozdawca), L. Gmytrasiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Sanecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Józefa W., oskarżonego z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 240 pkt 1 i w związku z art. 239 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 grudnia 1973 r.zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Józefa W.:a) w zakresie kwalifikacji prawnej w ten sposób, że przyjął, iż podstawę skazania oskarżonego za przypisany mu czyn stanowi art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 242 k.k. oraz w związku z art. 241 § 3 i art. 239 § 3 k.k., a podstawę wymiaru kary - art. 241 § 3 k.k.;b) w zakresie wymiaru kary w ten sposób, że wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres 3 lat na podstawie art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 grudnia 1973 r. oskarżony Józef W. został uznany za winnego tego, że w grudniu 1971 r. w R. poinformował komornika sądowego Jerzego T. o tym, że Andrzej S. chce udzielić korzyści majątkowej za bezpodstawne sporządzenie protokołu bezskutecznej egzekucji, a następnie na żądanie komornika pomógł Andrzejowi S. w uboju świni i dostarczył kilkadziesiąt kilogramów mięsa Jerzemu T., tj. przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. Za czyn ten sąd wymierzył oskarżonemu na podstawie art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 3 oraz art. 36 § 3 k.k. kary 2 lat pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny.Rewizja oskarżonego wniesiona od powyższego wyroku podnosi, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił przy wymiarze kary niektórych istotnych okoliczności i w konsekwencji wymierzył oskarżonemu karę rażąco surową.Rewizja wnosi o zmianę wyroku przez wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary pozbawienia wolności z jednoczesnym warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja oskarżonego dotyczy jedynie zagadnienia wymiaru kary. Niezależnie jednak od granic tejże rewizji należało na podstawie art. 404 k.p.k. poprawić przede wszystkim kwalifikację prawną, jaką Sąd Wojewódzki zastosował do czynu przypisanego oskarżonemu.Sąd Wojewódzki mianowicie ustalił, że oskarżony Józef W., pośrednicząc między Andrzejem S. a komornikiem sądowym Jerzym T., udzielił ostatnio wymienionemu pomocy do osiągnięcia korzyści majątkowej w związku z urzędowaniem, i to za czynność stanowiącą naruszenie przepisu prawa. Stwierdzając, że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k., sąd jako podstawę wymiaru kary pozbawienia wolności powołał art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 239 § 2 k.k.Taka kwalifikacja musi być uznana za błędną, gdyż nie uwzględnia tego, że pomocnik do przestępstw określonych w art. 239 k.k. podlega zgodnie z art. 242 k.k. karze przewidzianej dla udzielającego (a nie dla przyjmującego) korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę. Przepis wyżej wymieniony (art. 242 k.k.) uchyla więc zastosowanie w stosunku do pomocnika (jak również do podżegacza) art. 20 § 1 k.k., a w konsekwencji podstawę wymiaru kary dla oskarżonego Józefa W. - jako pośredniczącego w przekazaniu łapówki - powinien stanowić art. 241 § 3 k.k., gdyż korzyść majątkowa udzielona przez Andrzeja S. komornikowi sądowemu stanowiła wynagrodzenie za bezpodstawne sporządzenie protokołu bezskutecznej egzekucji, a więc za czynność stanowiącą naruszenie przepisu prawa w rozumieniu art. 239 § 3 k.k.Z wyżej podanych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.Ponadto Sąd Najwyższy, uwzględniając częściowo wniosek rewizji oskarżonego, na podstawie art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k. zawiesił warunkowo na okres 3 lat wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, a to z przyczyn następujących:Oskarżony jest rencistą, przy czym ze względu nas stan jego zdrowia (nadciśnienie, stan po ciężkim urazie głowy) wymaga on stałej opieki lekarskiej. Przestępstwa dopuścił się w związku z doraźnym zatrudnieniem go do pomocy komornikowi, przy czym obie osoby, między którymi pośredniczył, już nie żyją. Był wprawdzie w przeszłości karany, lecz skazanie to uległo zatarciu i musi być uznane za niebyłe (art. 110 k.k.). Jego postawa w toku postępowania karnego przyczyniła się do ujawnienia prawdy.Wszystkie te okoliczności łącznie uzasadniają przypuszczenie, że pomimo niewykonania kary pozbawienia wolności oskarżony nie popełni ponownie przestępstwa (...).
Powiązane orzeczenia
- III KK 369/20 2021-01-20Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował czyn jako pomocnictwo do rozboju kwalifikowanego, jeśli czyn ten zakończył się jedynie usiłowaniem, a odpowiedzialność pomocnika powinna być traktowana jak za usiłowanie?
- IV KK 251/13 2014-01-21Czy dla przypisania przestępstwa pomocnictwa (art. 18 § 3 k.k.) konieczne jest wyczerpujące opisanie w wyroku wszystkich znamion przestępstwa z części szczególnej Kodeksu karnego, którego popełnienie pomocnik ułatwił?
- III KK 184/13 2013-10-15Czy pomocnictwo do przestępstw oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) i wyłudzenia dotacji (art. 297 § 1 k.k.), które są przestępstwami kierunkowymi, może być popełnione z zamiarem ewentualnym?
- V KRN 710/66 1966-12-22Czy pomocnik w kradzieży mienia społecznego, który wcześniej odbył karę za zagarnięcie mienia indywidualnego, powinien być skazany na podstawie surowszej kwalifikacji prawnej i czy powinien zostać zasądzony od niego zwro…
- II K 67/65 1965-05-31Czy odpowiedzialność karna za pomocnictwo do przestępstwa urzędniczego (art. 293 k.k. w zw. z art. 286 § 2 k.k.) może być kwalifikowana jako pomocnictwo do przestępstwa z art. 27 k.k. w zw. z art. 286 § 2 k.k.?
Powołane przepisy
art. 18 § 2 KKart. 240 pkt 1art. 239 § 2 KKart. 242 KKart. 241 § 3art. 239 § 3 KKart. 241 § 3 KKart. 73 § 1art. 74 § 1 KKart. 239 § 3art. 36 § 3 KKart. 404 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.