V KRN 710/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Chełmicki.Sędziowie: M. Bogusławski, J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa G., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 29 maja 1965 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.,1. przyjmując, że oskarżony Zbigniew G. przypisanego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu większej części kary czterech lat więzienia za zagarnięcie mienia indywidualnego, uchylił zaskarżone wyroki co do kwalifikacji prawnej oraz wymiaru kary i z mocy art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 i art. 6 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazał tego oskarżonego za tak przypisany czyn na karę 2 lat więzienia i grzywnę w kwocie 5.000 zł z zamianą w razie niezapłacenia w terminie na 50 dni więzienia zastępczego oraz - w myśl art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat; 2. z mocy art. 3311 § 1 i 6 k.p.k. zasądził od oskarżonego Zbigniewa G. na rzecz MHD - Artykuły Spożywcze Warszawa-Południe kwotę 18.512 zł 52 gr z 8% od dnia 4 czerwca 1964 r., a na rzecz Skarbu Państwa, tytułem wpisu stosunkowego od tej sumy, kwotę 1.020 zł 50 gr (...).Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 23 marca 1966 r. oraz od utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy, założona na niekorzyść oskarżonego Zbigniewa G., zarzuciła tym wyrokom na podstawie 371 pkt 2 k.p.k.:1) obrazę art. 8 i 260 k.p.k. polegającą na niezażądaniu danych o odbyciu przez oskarżonego Zbigniewa G. kary za poprzednie przestępstwa z art. 259 k.k., co doprowadziło do zastosowania względem niego niewłaściwej kwalifikacji prawnej;2) obrazę art. 3311 § 1 k.p.k. polegającą na niezasądzeniu od oskarżonego odszkodowania na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa mimo skazania go za zagarnięcie mienia społecznego i wniosła:1)o uchylenie zaskarżonych wyroków;2)o uznanie oskarżonego Zbigniewa G. za winnego przypisanego mu czynu, z tym uzupełnieniem, że dopuścił się on tego czynu w ciągu 5 lat po odbyciu kary za zagarnięcie mienia indywidualnego, i o skazanie go na podstawie art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 i art. 6 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na odpowiednio surową karę pozbawienia wolności i grzywny oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych;3)o zasądzenie od niego na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa należnego odszkodowania z 8% od dnia 4 września 1964 r.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 29 maja 1965 r. uznał m.in. Zbigniewa G. za winnego przestępstwa z art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) dokonanego w ten sposób, że w nocy z 3 na 4 września 1964 r. w W. udzielił nie ustalonym sprawcom pomocy do popełnienia kradzieży w sklepie MHD nr 347, skąd zagarnięto mienie społeczne wartości około 19.000 zł na szkodę MHD - Artykuły Spożywcze w W., i za ten czyn skazał go na 1 rok więzienia i 5.000 zł grzywny. Wyrok ten, zaskarżony jedynie przez oskarżonego, Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy utrzymał w mocy w dniu 23 marca 1966 r.Oba powyższe wyroki zapadły z obrazą przepisów prawa procesowego, co wywarło istotny wpływ na ich treść.Jak stwierdzają dane z Rejestru Skazanych, Zbigniew G. skazany został wyrokiem Sądu Powiatowego dla Warszawy-Pragi z dnia 18 marca 1957 r. z art. 259 k.k. na łączną karę 4 lat więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat. Ze względu na to skazanie za zagarnięcie mienia indywidualnego, Sąd powinien był zażądać danych o odbyciu przez oskarżonego kary. Z akt bowiem VI Kp 1522/56, które ujawniono w trybie art. 389 § 3 k.p.k., wynika, że oskarżony Zbigniew G. odbywał karę za wymienione przestępstwo do dnia 14 września 1960 r., po czym został warunkowo zwolniony. Fakt powyższy zobowiązywał Sąd do skazania oskarżonego za przestępstwo przypisane mu w niniejszej sprawie na podstawie art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 i art. 6 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), a zatem do zastosowania surowszej kwalifikacji prawnej, aniżeli przyjęto w zaskarżonych wyrokach, odmienne zaś stanowisko Sądu było wynikiem obrazy art. 8 i 260 k.p.k.Przy wymiarze kary za to przestępstwo Sąd Najwyższy uwzględnił, że grozi za nie kara dwa razy surowsza aniżeli za występek z art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., jak również te okoliczności, które miały na uwadze Sądy obu instancji przy wymiarze oskarżonemu kary, i dlatego uznał za słuszne skazać oskarżonego na kary wymienione w sentencji.Niezależnie od tego Sąd Powiatowy dopuścił się także obrazy art. 3311 § 1 k.p.k. przez niezasądzenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa odszkodowania pieniężnego odpowiadającego wartości zagarniętego mienia, mimo że powództwa cywilnego nie wytoczono.Niezasądzenie odszkodowania Sąd uzasadnił tym, że "z art. 3311 k.p.k. może odpowiadać jedynie sprawca, a nie pomocnik".. Stanowisko to jest wynikiem błędnego poglądu prawnego, gdyż udzielenie pomocy do popełnienia kradzieży mienia społecznego jest zjawiskową postacią tego samego przestępstwa i w zakresie zasądzenia odszkodowania pomocnik nie może być inaczej potraktowany niż sprawca takiej kradzieży, a art. 3311 § 1 k.p.k. nie ogranicza obowiązku zasądzenia odszkodowania jedynie do sprawców zagarnięcia sensu stricto.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy zasądził od oskarżonego - stosownie do art. 3311 § 1 i § 6 k.p.k. - odszkodowanie pieniężne na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa w wysokości odpowiadającej wartości zagarniętego mienia, a na rzecz Skarbu Państwa wpis stosunkowy od zasądzonego odszkodowania.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.