IV KRn 327/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dorsz. Sędziowie: J. Majewski, H. Kempisty, K. Wagner, K. Bzowski, S. Pławski, W. Ostrowski (sprawozdawca). Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana K., osk. z art. 28 k.k. W.P. w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P. i z art. 27 k.k. W.P. w związku z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 17 maja 1954 r., utrzymującego w mocy wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego we Wrocławiu z dnia 24 marca 1954 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 k.p.k. uchylił powyższe orzeczenie w części skazującej oskarżonego Mariana K. oraz postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 10 maja 1956 r. o zastosowaniu do oskarżonego ustawy o amnestii z dnia 27.IV.1956 r., 2) uznał oskarżonego Mariana K. za winnego tego, że w czasie od maja 1953 r. do lipca 1953 r. w P. udzielił członkom kontrrewolucyjnej organizacji powtarzającej się pomocy w postaci dostarczenia wyżywienia i pieniędzy oraz ułatwienia im zaboru towaru i pieniędzy z prowadzonego przez siebie sklepu uspołecznionego, tj. popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 27 k.k. w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P., i za to na podstawie art. 28 k.k. w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P. skazał oskarżonego Mariana K. na karę 7 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat dwóch, 3) z mocy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27.IV.1956 r. o amnestii złagodził orzeczoną karę 7 lat więzienia o połowę, tj. do kary 3 lat i 6 miesięcy więzienia, oraz z mocy art. 4 ustawy o amnestii z 1956 r. skrócił czas trwania utraty praw do 1 roku (...)Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego we Wrocławiu z 24 marca 1954 r. Marian K. za to, że udzielił członkom kontrrewolucyjnej organizacji pomocy w postaci dostarczenia wyżywienia i pieniędzy, skazany został na podstawie art. 28 k.k. W.P. i art. 86 § 2 k.k. W.P. na karę 7 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na czas lat dwóch z przepadkiem całego mienia oraz za to, że nakłaniał członków kontrrewolucyjnej organizacji do spowodowania dokonania napadu rabunkowego z użyciem broni palnej na prowadzony przezeń sklep spółdzielczy, skazany został na podstawie art. 27 k.k. W.P. w związku z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego na karę 7 lat więzienia. Łącznie wymierzona została Marianowi K. kara 9 lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na czas lat dwóch z przepadkiem całego mienia.Najwyższy Sąd Wojskowy postanowieniem z dnia 17 maja 1954 r. utrzymał ten wyrok w mocy.Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 maja 1956 r. zastosował do Mariana K. amnestię z 1956 r., łagodząc wymierzoną z art. 86 § 2 k.k. W.P. karę pozbawienia wolności do kary 3 lat i 6 miesięcy więzienia, skracając czas utraty praw do 1 roku i darując orzeczoną karę przepadku mienia, o ile nie została jeszcze wykonana; łączna kara została Marianowi K. wymierzona na nowo w wysokości 7 lat więzienia z utratą praw na czas 1 roku.Od wymienionych orzeczeń sądów wojskowych i postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu założył Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego Mariana K., zarzucając tym orzeczeniom - na podstawie przepisu art. 371 pkt 1 i 4 k.p.k. -a)obrazę art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. przez zastosowanie tego przepisu pomimo braku znamion przestępstwa,b)wymierzenie skazanemu rażąco niewspółmiernej kary.W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wnioski:1.o uchylenie zaskarżonych orzeczeń sądów wojskowych w części dotyczącej Mariana K., uznanie go za winnego popełnienia jednego czynu z art. 27 k.k. w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P. i wymierzenie mu odpowiedniej kary z zastosowaniem przepisów o amnestii z 1956 r.,2.o uchylenie jako bezprzedmiotowego postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 10 maja 1956 r. o zastosowaniu amnestii z 1956 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Na podstawie zebranego w toku przewodu sądowego materiału Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu ustalił, że oskarżony Marian K. udzielił w 1953 roku pomocy członkom kontrrewolucyjnego związku zbrojnego przez to, iż nawiązawszy kontakt z członkami tego związku: Dymitrem J., Stefanem K., Józefem. S., Emilem P. oraz ich "przywódcą" Józefem S., dostarczył przebywającym w lesie Stefanowi K., Józefowi S. i innym, 650 złotych, 1 kg kiełbasy, 1 litr wódki i kilka paczek papierosów, Dymitrowi J. zaś wręczył sumę 300 złotych. Czyn ten Wojskowy Sąd Rejonowy trafnie zakwalifikował jako pomoc udzieloną związkowi mającemu na celu zmianę przemocą ustroju Państwa Polskiego.Sąd ustalił także, że Marian K. w kwietniu 1953 r. uzgodnił ze Stefanem K. i Józefem S., iż w najbliższą sobotę przyjdą do prowadzonego przezeń sklepu spółdzielczego "chłopaki", którzy dokonają napadu na sklep, Marian K. zaś zachowa się biernie i nie będzie stawiał oporu. Sąd nie podzielił zdania wyrażonego w wyjaśnieniach Mariana K., że inicjatywa dokonania napadu wyszła nie od niego, lecz od Stefana L., oparł się natomiast na wyjaśnieniach współoskarżonego Dymitra J., że to Marian K. wysunął koncepcję dokonania napadu na sklep, aby w ten sposób ukryć powstałe u niego manko w wysokości 6.000 złotych. Na tej podstawie Marian K. został skazany za podżeganie do dokonania napadu rabunkowego.W tym czynie Mariana K. brak znamion przestępstwa z art. 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. Istotnym elementem strony przedmiotowej zbrodni rabunku jest użycie przez sprawcę przemocy lub groźby, to jest takie oddziaływanie na posiadacza mienia społecznego, które paraliżuje lub ogranicza jego wolę, zmusza go do tolerowania zaboru mienia przez sprawcę. Jeżeli jednak osoba mająca być przedmiotem oddziaływania sprawcy z góry układa się z nim co do zaboru mienia, godzi się na współdziałanie ze sprawcą przez niestawianie oporu, ewentualnie przez niewszczynanie alarmu, nie może być mowy o wywieraniu w stosunku do tej osoby przemocy lub groźby; w którejkolwiek wersji w sprawie niniejszej - a więc czy inicjatywa dokonania rabunku wyszła od oskarżonego Mariana K., czy też od członków związku przestępczego - skoro skazany wszedł w porozumienie z napastnikami co do mającego nastąpić napadu, to w czynie tym brak jest elementów wywarcia na nim przemocy lub groźby, a zatem brak znamion zbrodni rabunku.Niezależnie od tego, czy Marian K. powodować się miał chęcią ukrycia manka (Sąd ustalił, że w owym czasie manka w prowadzonym przezeń sklepie nie było), czy też, wykorzystując napad na sklep, wyciągnął z tego inne korzyści materialne, czyn jego polegający na ułatwieniu członkom kontrrewolucyjnej organizacji zdobycia mienia społecznego stanowi udzielenie tej organizacji pomocy.Należało przeto czyn ten uznać za jeden z elementów udzielanej przez Mariana K. związkowi przestępczemu pomocy i całokształt tej jego przestępczej działalności zakwalifikować z art. 21 k.k. w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P.Przy takim ujęciu działalności przestępczej oskarżonego należało wymierzyć mu za przypisany czyn karę w tej samej wysokości, jaką poprzednio wymierzono mu za pomoc udzieloną członkom kontrrewolucyjnej organizacji. Kara w tej wysokości, gdy się uwzględni fakt udzielania powtarzającej się pomocy przestępczemu związkowi, nie jest rażąco surowa.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.