IV KRn 877/57
WyrokIzba Karna1958-06-03
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy znieważenie urzędnika w miejscu jego urzędowania, w czasie bezpośrednio po zakończeniu wykonywania obowiązków służbowych, ale przed opuszczeniem miejsca urzędowania, podlega przepisom o znieważeniu funkcjonariusza publicznego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że znieważenie urzędnika w miejscu jego urzędowania, nawet w czasie bezpośrednio po zakończeniu wykonywania obowiązków służbowych, gdy urzędnik opuszcza miejsce pracy, podlega ochronie prawnej przewidzianej w art. 132 § 1 k.k. Ochrona ta obejmuje nie tylko moment wykonywania czynności służbowych, ale także czas bezpośrednio przed i po ich wykonaniu, o ile pozostają one w związku z pełnionymi obowiązkami. Skazanie z art. 256 § 1 k.k. było w tym przypadku niezasadne.Stan faktyczny
Oskarżony Marian M. został oskarżony o znieważenie inspektora Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Tadeusza A. Sąd Powiatowy uznał oskarżonego winnym, ale zakwalifikował czyn z art. 256 § 1 k.k., uznając, że znieważenie nastąpiło po godzinach pracy, gdy inspektor opuszczał budynek urzędu. Prokurator Generalny wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę prawa materialnego przez zastosowanie niższego przepisu zamiast art. 132 § 1 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Jaworze do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana M., oskarżonego z art. 132 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL. rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Jaworze z dnia 27 lutego 1957 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 388 § 1 i 3 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Jaworze do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneMarian M. oskarżony był o to, że znieważył pełniącego obowiązki służbowe inspektora Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Jaworze Tadeusza A., używając w stosunku do niego obelżywych wyrażeń.Zarzucony oskarżonemu czyn zakwalifikowany został w akcie oskarżenia jako występek z art. 132 § 1 k.k. Na rozprawie sądowej w dniu 27 lutego 1957 r., popierający oskarżenie prokurator złożył oświadczenie, iż na wypadek, gdyby sąd nie dopatrzył się w działaniu oskarżonego znamion przestępstwa z art. 132 § 1 k.k. i uznał, że oskarżony popełnił tylko występek z art. 256 § 1 k.k. ścigany z oskarżenia prywatnego, to obejmuje on oskarżenie w trybie art. 65 k.p.k.Sąd Powiatowy w Jaworze wyrokiem z dnia 27 lutego 1957 r. uznał Mariana M. za winnego zarzuconego mu czynu z tą zmianą, że dopatrzył się w działaniu oskarżonego jedynie znamion występku z art. 256 § 1 k.k. i skazał go na podstawie tego przepisu na 300 zł grzywny z zamianą w razie jej nieściągalności na 15 dni aresztu.Od wymienionego wyroku Sądu Powiatowego w Jaworze z dnia 27 lutego 1957 r. założył rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zarzucając temu wyrokowi obrazę art. 132 § 1 kodeksu karnego przez skazanie oskarżonego Mariana M. z art. 256 § 1 k.k., mimo iż czyn przez niego popełniony zawierał znamiona występku z art. 132 § 1 k.k.W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Jaworze do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.W uzasadnieniu wyroku sąd wypowiada pogląd, iż z uwagi na to, że czyn miał miejsce w godzinach pourzędowych (między godz. 15 a 16), a więc już po skończeniu pracy, gdy urzędnicy, a wśród nich także i Tadeusz A., opuszczali swoje pomieszczenia biurowe i udawali się do domu, Tadeuszowi A. nie przysługiwała ochrona prawna przewidziana w art. 132 § 1 k.k. i z tego względu oskarżony powinien za swój czyn odpowiadać tylko na podstawie art. 256 § 1 k.k.Stanowisko Sądu Powiatowego jest niesłuszne. Według ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego przepis art. 132 § 1 k.k. chroni urzędnika nie tylko przy wykonywaniu poszczególnych czynności służbowych, lecz podczas pełnienia przezeń obowiązków służbowych, a zatem także w czasie bezpośrednio przed wykonaniem poszczególnych czynności jak i po ich wykonaniu, o ile pozostają one w związku z pełnionymi obowiązkami. Znieważenie więc urzędnika w miejscu jego urzędowania w chwili, gdy urzędnik ten przystępuje do wykonywania swych obowiązków, w przerwie pomiędzy dokonywaniem poszczególnych czynności, jak i bezpośrednio po ich zakończeniu, gdy opuszcza on miejsce urzędowania, podpada pod przepis art. 132 § 1 k.k. (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 3 września 1935 r. 2 K. 848/35 Zb. Orz. 1936/III poz. 94, a także Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 20 maja 1935 r. 2 K. 426/35 Zb. Orz. 1936/1 poz. 12 oraz wyrok z dnia 13 stycznia 1954 r. I. K. 669/53 OSN 1954/IV poz. 72).W świetle powyższego, oskarżony Marian M., który do gmachu Prezydium PRN udał się, by interweniować w sprawie zwrotu zajętego mu przez Tadeusza A. odbiornika radiowego, powinien za znieważenie Tadeusza A. odpowiadać z art. 132 § 1 k.k. bez względu na to, że Tadeusz A. w chwili znieważenia go wychodził już po skończonej pracy z gmachu swego urzędowania.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- I K 699/53 1954-01-13Czy znieważenie i napaść na strażnika SOK, który zdał służbę 20 minut wcześniej, ale nadal przebywał na terenie dworca PKP i podjął interwencję wobec chuligańskiego zachowania, może być uznane za przestępstwo popełnione…
- I K 669/53 1954-01-13Czy znieważenie i napaść na strażnika SOK, który zdał służbę 20 minut wcześniej, ale nadal przebywał na terenie dworca PKP i podjął interwencję wobec chuligańskiego zachowania, może być uznane za przestępstwo popełnione…
- II KO 14/56 1956-07-26Czy zniesławienie urzędnika podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych, dokonane przez przełożonego, stanowi występek z art. 132 § 1 k.k. ścigany z oskarżenia publicznego, czy też występek z art. 255 § 1 k.k. śc…
- VI KO 98/59 1959-08-10Czy milicjant, który oddalił się od miejsca pełnienia obowiązków służbowych w celu zaspokojenia prywatnych potrzeb, znajduje się pod ochroną art. 132 § 1 k.k. w przypadku znieważenia?
- III KK 409/23 2024-01-04Czy znieważenie funkcjonariusza publicznego podczas czynności służbowej, ale bez związku z tymi czynnościami, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 226 § 1 k.k.?
Powołane przepisy
art. 132 § 1 KKart. 394art. 256 § 1 KKart. 65 KPKart. 132 § 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.