KO 182/52

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w składzie Całej Izby Karnej, po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił złożony w trybie art. 26 Prawa o ustroju sądów powszechnych wniosek Ministra Sprawiedliwości o wyjaśnienie następującego zagadnienia prawnego:"Czy pracownik, który fałszuje dokument, stwierdzający okoliczności usprawiedliwiające jego nieobecność w pracy, odpowiada na podstawie przepisów ustawy z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 168), czy też na podstawie przepisów Kodeksu karnego określających odpowiedzialność za fałszowanie dokumentów?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSocjalistyczny stosunek do pracy, a mianowicie pilne i skrupulatne wykonywanie przez pracownika jego obowiązków służbowych, które w państwie demokracji ludowej wypełnia on w imię zgodnego interesu ogółu mas pracujących, stanowi przedmiot troski i zadanie wychowawcze państwa, partii oraz zrzeszeń politycznych i zawodowych mas pracujących.Jednym ze środków wychowawczego oddziaływania na osoby jaskrawo naruszające zasady socjalistycznej dyscypliny pracy jest ustawa z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 168). Ustawa ta przewiduje kary porządkowe i kary sądowe, te ostatnie w przypadkach "złośliwego i uporczywego naruszenia dyscypliny pracy" (art. 7).W celu zapewnienia wykonania ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy ustawa ta w art. 12 przewiduje karę pozbawienia wolności lub grzywny za poplecznictwo w stosunku do osób nie wyciągających ustawowych konsekwencji wobec winnych naruszenia ustawy z dn. 19.IV.1950 r. lub poświadczających nieprawdę co do okoliczności usprawiedliwiających opuszczenie pracy, a w art. 13 - karę pozbawienia wolności w stosunku do osób, które uchylają się od odbycia kary sądowej lub w inny sposób wykraczają przeciwko przepisom powołanej ustawy.Jak z powyższego wynika, w przypadkach poświadczenia nieprawdy co do okoliczności usprawiedliwiających opuszczenie pracy, które ze względu na przedmiotowe i podmiotowe znamiona czynu nie stanowią przestępstwa przewidzianego przez Kodeks karny (np. w art. 192 k.k.), zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy.Fałsz dokumentu nie stanowi jednak w żadnym razie aktu naruszenia zasad socjalistycznej dyscypliny pracy, choć w pewnych przypadkach może on mieć na celu uchylanie się od jej przestrzegania lub uchylanie się od odpowiedzialności za jej nieprzestrzeganie. Niezależnie jednak od tego, jakiemu celowi fałsz ma służyć, stanowi on zawsze przestępstwo przewidziane w art. 187 lub 191 k.k. i charakteru takiego nie odbiera cel szczególny fałszu. To, że osiągnięcie bezprawnego celu jest przez ustawę karane łagodniej, aniżeli użycie bezprawnego środka, nie pozbawia tego drugiego ani swoistych cech jakościowych, ani odmienności niebezpieczeństwa społecznego czynu.Wprawdzie fałsz dokumentu dokonany w celu uchylania się od przestrzegania ustawy o socjalistycznej dyscyplinie pracy powinien być zawsze oceniany przez sąd na podstawie konkretnych okoliczności sprawy i stopnia zawinienia sprawcy, lecz czyn przestępny nie traci swego charakteru jako fałsz dokumentu i w ten sposób powinien być zakwalifikowany pod względem prawnym.Jeżeli podrobienie lub przerobienie dotyczy świadectwa tożsamości lub świadectwa odnoszącego się do stosunków osobistych, wówczas ma zastosowanie art. 191 k.k., jeżeli podrobienie lub przerobienie dotyczy innego dokumentu ma zastosowanie wówczas art. 187 k.k.